Podole Małe (kaszb. Môłé Pòdolé, ) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Dębnica Kaszubska. Leży na terenie Wysoczyzny Damnickiej i Wysoczyzny Polanowskiej, w otulinie Parku Krajobrazowego „Dolina Słupi”. Pod koniec grudnia 2021 miejscowość zamieszkiwało 209 osób.
Pod względem geologicznym na obszarze wsi dominują gliny zwałowe – w części północnej i środkowej, oraz torfy – w części południowej, związane z doliną strugi Granicznej. Zgodnie z mapą glebową Polski z 1958, w granicach ewidencyjnych Podola Małego występują gleby bielicowe wytworzone z piasków i glin zwałowych. W podziale Polski na regiony klimatyczne według Alojzego Wosia wieś znajduje się w granicach Regionu Środkowopomorskiego. W strukturze użytkowania ziemi dominowały grunty orne – około 57% i grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzaczone – około 22%.
Podole Małe od co najmniej XV wieku było lennem środkowopomorskiego rodu szlacheckiego von Zitzewitzów. W latach 1717–1766 połowa wsi należała również do rodziny von Miltitz. W 1931 miejscowość przeszła w posiadanie Niemieckiej Spółki Kolonialnej GmbH z Białogardu. 1 września 1945 we wsi zamieszkali pierwsi przesiedleńcy z Kresów Wschodnich. 6 listopada 1946 ruszył pierwszy transport ludności niemieckiej za Odrę. Od 5 października 1954 do 31 grudnia 1959 istniała gromada Podole Małe.
Do obiektów objętych rejestrem zabytków województwa pomorskiego z terenu wsi należą grodzisko wczesnośredniowieczne, datowane na VII-VIII/IX wiek, i park pałacowy, założony w drugiej połowie XIX wieku. Do ewidencji zabytków wpisana jest również murowana kuźnia z początku XIX wieku.
Geografia Położenie Podole Małe według regionalizacji fizycznogeograficznej leży na obszarze megaregionu Pozaalpejska Europa Środkowa, prowincji Nizina Środkowoeuropejska, podprowincji Pojezierza Południowobałtyckie, w obrębie dwóch makroregionów – Pobrzeża Koszalińskiego (313.4) i Pojezierza Zachodniopomorskiego (314.4) – oraz odpowiednio dwóch mezoregionów Wysoczyzny Damnickiej (313.44) i Wysoczyzny Polanowskiej (314.46). Według regionalizacji Jerzego Kondrackiego obszar wsi w całości znajdował się w granicach Wysoczyzny Polanowskiej. Jednak w 2018, w wyniku weryfikacji granic jednostek podziału fizycznogeograficznego, zasięg Wysoczyzny Damnickiej poszerzono w kierunku południowym, obejmując tymże mezoregionem również część obszaru miejscowości. Kondracki i Richling zaklasyfikowali wcześniej oba mezoregiony do typu wysoczyzn młodoglacjalnych przeważnie z jeziorami, w większości o charakterze gliniastym, falistym lub płaskim.
Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków obręb ewidencyjny Podola Małego graniczy z obrębami ewidencyjnymi: Łabiszewo na północnym zachodzie, Malczkówko na północnym wschodzie, Dobra na wschodzie, Żarkowo na południu i Dobieszewo na południowym zachodzieNa podstawie danych Państwowego Rejestru Granic, w: Geoportal Polskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej, op. cit..
Najbliższymi miejscowościami są: Żarkowo – oddalone o około 1,2 km na południowy wschód w linii prostej – oraz Dobieszewo – oddalone o około 1,5 km na południowy zachód w linii prostej. Będąca siedzibą władz gminy miejscowość Dębnica Kaszubska położona jest w odległości około 10 km na zachód w linii prostej. Najbliższymi miastami w linii prostej są: Słupsk (około 20 km na północny zachód), Bytów (około 26 km na południe), Kępice (około 32 km na południowy zachód) oraz Lębork (około 33 km na północny wschód).
Podole Małe leży w otulinie Parku Krajobrazowego „Dolina Słupi”.
Rzeźba terenu thumb|Letni krajobraz w okolicach Podola Małego thumb|Staw w parku dworskim w Podolu Małym thumb|Struga Graniczna na wysokości Podola Małego thumb|Droga gminna nr 147014G przebiegająca przez Podole Małe Rzeźba terenu wsi w głównej mierze została ukształtowana w okresie plejstoceńskim, w wyniku akumulacji materiału skalnego niesionego przez lodowiec podczas ostatniego na terenie obecnej Polski zlodowacenia północnopolskiego. Efektem tej działalności rzeźbotwórczej są m.in. moreny czołowe i głazy narzutowe. Wraz z procesem zanikania lądolodu powstawały niewielkie zagłębienia, które obecnie spotyka się pod postacią zanikających jezior wytopiskowych. Krajobraz urozmaica dolina strugi Graniczna.
Geologia Materiał budujący obszar Podola Małego to głównie utwory czwartorzędowe, w tym plejstoceńskie osady lodowcowe i wodnolodowcowe oraz holoceńskie osady rzeczne. Dominują gliny zwałowe – w części północnej i środkowej, oraz torfy – w części południowej, związane z doliną strugi Granicznej. Obie te powierzchnie oddzielone są od siebie pasem różnych materiałów – piaskami humusowymi i torfiastymi oraz namułami den dolinnych, piaskami i żwirami wodnolodowcowymi, a także piaskami i żwirami wodnolodowcowymi, miejscami z głazami. Południowy fragment wsi jest, obok doliny Skotawy, miejscem najszybszego rozprzestrzeniania się torfów w gminie Dębnica Kaszubska. Gdzieniegdzie obszar miejscowości poprzecinany jest warstwami piasków, żwirów i glin deluwialnych. W części północno-środkowej występują gliny zwałowe na piaskach i żwirach wodnolodowcowych, miejscami z głazami oraz piaski i żwiry wodnolodowcowe, miejscami z głazami. Piaski i żwiry wodnolodowcowe, z głazami pokrywają również niewielki fragment powierzchni w południowo-wschodniej części wsi. Na zachodzie materiał geologiczny stanowią piaski i żwiry ozów oraz piaski, żwiry i gliny zwałowe akumulacji szczelinowej.
Gleby Gleby terenu wsi, podobnie jak gleby całej gminy, wykształciły się z utworów czwartorzędowych, głównie z osadów plejstoceńskich i holoceńskich. Utwory czwartorzędowe charakteryzuje zróżnicowanie pod względem składu mineralogicznego i granulometrycznego. W przypadku osadów plejstoceńskich wpływa to na niską zasobność gleb w wapń i składniki pokarmowe. Gleby obszaru wsi cechuje niska wartość produkcyjna, ze względu na dość znaczne zakwaszenie skał macierzystych. Warunki glebowe są średnio korzystne, jednak w porównaniu z pozostałą częścią gminy, zwłaszcza południową, odznaczają się większą przydatnością rolniczą. Na mapie gleb Polski opracowanej przez Dobrzańskiego, Kuźnickiego i Białousza w 1984 według nomenklatury FAO obszar, na którym położona jest wieś, pokrywają głównie gleby płowe właściwe i gleby rdzawe bielicowane. Zgodnie z mapą glebową Polski Koneckiej-Betley i Truszkowskiej, opracowaną w 1958, w granicach ewidencyjnych Podola Małego występują gleby bielicowe piaskowe wytworzone z piasków: luźnych, słabo gliniastych i gliniastych oraz gleby bielicowe wytworzone z gliny zwałowej oraz piasków naglinowych i naiłowych: lekkie i średnie.
Klimat W podziale Polski na regiony klimatyczne według Alojzego Wosia wieś znajduje się w granicach Regionu Środkowopomorskiego. Na jego obszarze obserwuje się częstsze niż w wielu innych regionach Polski występowanie dni z pogodą umiarkowanie ciepłą (średnia temperatura dobowa w zakresie od 5,1 °C do 15,0 °C; maksymalna i minimalna dobowa powyżej 0 °C) z dużym zachmurzeniem – średnio 50 dni w roku, oraz pogodą chłodną (średnia temperatura dobowa w zakresie od 0,1 °C do 5,0 °C; maksymalna i minimalna dobowa powyżej 0 °C) i deszczową – średnio 26 dni w roku. Mniej licznie niż w innych regionach Polski, bo średnio tylko 11 razy w roku, notuje się dni z pogodą bardzo ciepłą (średnia temperatura dobowa w zakresie od 15,1 °C do 25,0 °C; maksymalna i minimalna dobowa powyżej 0 °C), słoneczną (zachmurzenie średnie dobowe mniejsze bądź równe 20%), bez opadu (dobowa suma opadu poniżej 0,1 mm).
Cały obszar gminy Dębnica Kaszubska, a tym samym i Podola Małego, leży w strefie klimatu umiarkowanego typu ciepłego przejściowego. Znaczący wpływ na klimat mają wilgotne masy powietrza polarnego morskiego i polarnego kontynentalnego. Zimą masy polarno-kontynentalne powodują spadek temperatury (silne mrozy), latem – podwyższenie (upały). Odwrotna sytuacja jest w przypadku mas polarno-morskich. W okresie zimowym warunkują one ocieplenie (odwilż), w okresie letnim ochłodzenie. Bliskość morza decyduje o tym, że nie ma wysokich wahań temperatury.
Struktura użytkowania gruntów Struktura użytkowania gruntów w obrębie miejscowości (według Planu Odnowy Miejscowości Podole Małe na lata 2009–2018):
Wyszczególnienie Powierzchnia [ha] Udział % w ogólnej powierzchni obrębu Grunty zabudowane i zurbanizowane 11,16 1,64 Grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzaczone 148,78 21,86 Łąki i pastwiska trwałe 89,57 13,16 Grunty orne 384,96 56,56 Sady 4,66 0,69 Nieużytki 17,49 2,57 Drogi 18,46 2,72 Rowy 3,45 0,52 Grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi 1,2 0,18 Grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi – – Użytek ekologiczny – – Tereny różne – – Razem 680,74 100
Flora W skład dendroflory podawanej z obszaru Podola Małego wchodzą zarówno gatunki liściaste, jak i iglaste. Wśród tych pierwszych odnotowano występowanie buku zwyczajnego (Fagus sylvatica), dębu szypułkowego (Quercus robur), klonu zwyczajnego (Acer platanoides), olszy czarnej (Alnus glutinosa), lipy krymskiej (Tilia × euchlora), klonu jaworu (Acer pseudoplatanus), jesionu wyniosłego (Fraxinus excelsior), a także przedstawicieli rodziny różowatych: jabłoń domową (Malus domestica), czeremchę amerykańską (Prunus serotina), śliwę mirabelkę (Prunus domestica syriaca). Wśród drzew iglastych były to: świerk pospolity (Picea abies), jodła pospolita (Alnus glutinosa), daglezja zielona (Pseudotsuga menziesii), świerk serbski (Picea omorika), choina kanadyjska (Tsuga canadensis). Wśród krzewów odnotowano śnieguliczkę białą, różę pomarszczoną, leszczynę pospolitą, głóg jednoszyjkowy, lilaka pospolitego, kruszynę pospolitą, wierzbę uszatą, wierzbę szarą, bez koralowy, żarnowiec miotlasty, tawułę wierzbolistną, maliny właściwą i głóg pośredni odmiany pełnokwiatowej różowej. Zaobserwowano sitowie leśne, kosaćca żółtego, okrężnicę bagienną, turzycę piaskową, narecznicę grzebieniastą. Wszystkie wyżej wymienione gatunki są związane z parkiem pałacowym, znajdującym się w południowo-zachodniej części wsi.
W granicach obrębu ewidencyjnego wsi utworzono użytek ekologiczny o nazwie „Torfowisko Wieliszewo 8”. Stwierdzono tam obecność rosiczki okrągłolistnej, bagna zwyczajnego, borówki bagiennej, wełnianki pochwowatej.
Administracja Podole Małe należy administracyjnie do gminy Dębnica Kaszubska, w powiecie słupskim, w województwie pomorskim. Miejscowość stanowi samodzielne sołectwo. Samorząd Mieszkańców Wsi Sołectwa Podole Małe działa na podstawie następujących przepisów prawnych:
Ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (), Uchwały Nr XIII/64/2003 z dnia 30 października 2003 roku w sprawie uchwalenia Statutu Gminy Dębnica Kaszubska, Uchwały nr XXVIII/242/2017 Rady Gminy Dębnica Kaszubska z dnia 31 maja 2017 r. w sprawie nadania statutu sołectwu Podole Małe.
W wyborach do Rady Gminy Dębnica Kaszubska sołectwo Podole Małe należy do okręgu wyborczego nr 10, któremu przysługuje 1 mandat. Okręg ten współtworzą również sołectwa: Dobieszewo (z miejscowościami Dobieszewo, Dobieszewko, Leśnia), Łabiszewo (z miejscowościami Łabiszewo i Boguszyce) i Żarkowo.
Co najmniej od 1910 istniała gmina Podole Małe (Gemeinde Klein Podel). Na początku lat 30. XX wieku znajdowała się ona administracyjnie w granicach powiatu słupskiego (Landkreis Stolp), w Prowincji Pomorze (Provinz Pommern). Zajmowała 13,8 km² powierzchni, a w jej skład wchodziły: wsie Podole Małe (Klein Podel) i Żarkowo (Sorkow), Dobrzec (Vorwerk Daber) oraz małopodolska zagroda robotników leśnych (Forstarbeitergehöft Klein Podel). W 1937 burmistrzem (bürgermeister) gminy był rolnik Friedrich Kautz.