Poręba Średnia – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Brańszczyk. Ma status sołectwa.
Do 1954 roku siedziba gminy Poręba. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.
W miejscowości znajduje się kościół murowany Matki Bożej Szkaplerznej zbudowany w 1780 (na miejscu poprzedniego drewnianego z 1639), rozbudowany w 1880 r. Jest on siedzibą parafii św. Barbary. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Ostrów Mazowiecka – Chrystusa Dobrego Pasterza.
Na dzień 31 grudnia 2016 roku sołectwo liczyło 419 mieszkańców zameldowanych na pobyt stały.
Historia Początkowo Poręba albo Poręby, wieś czynszowa w dobrach biskupów płockich. Przywileje biskupie z lat: 1755, 1796 i 1797. Na ich mocy włościanie otrzymali na własność uprawiane grunty, mogli ścinać drzewa na barcie i w celach budowlanych, polować, z wyłączeniem grubego zwierza. Krudowali lasy na pola i łąki. Byli zwolnieni z podatków, szarwarku i dziesięciny oraz odbywania podróży. Wnosili 60 zł. opłat od włóki chełmińskiej, za każdą rusznicę dawali 3. jarząbków i rączkę miodu z boru.
Później wieś rządowa. W 1823 r. w części rządowej w 38. domach mieszkało 248 mieszkańców (52 mężczyzn, 51 kobiet, 52. synów, 68 córek, 18. parobków, 7 dziewek). Wśród męskich, dorosłych mieszkańców było to: 34. czynszowników, 4. komorników, 6. chałupników i 1. kowal. Gospodarze posiadali łącznie: 67 koni, 67 wołów, 87 krów, 69 jałowic, 107 świń. W 1827 r. w Porębie 57 domów i 413 mieszkańców. W 1857 wieś wchodziła w skład dóbr rządowych Brok.
W 1858 r. wieś urządzono kolonialnie. Powstały: Poręba-Kocęby i Poręba ŚredniaZałącznik do Uchwały Nr XXXI/171/09 Rady Gminy Brańszczyk z dnia 27 lutego 2009 r.. Na 1156. morgach i 200 prętach powstało 51 osad rolnych, każda o powierzchni 19 do 20 morgów. Dwudziestu ogrodników otrzymało po 5 morgów, w probostwie morgów 208. Założono również szpital, szkołę, osady: kowalską i komorniczą. Ustanowiono czynsz w wysokości 463 rubli i 4 kopiejek.
Pod koniec XIX w. wieś gminna nad rzeczką Tuchełką w powiecie ostrowskim, gmina i parafia Poręba. Siedziba gminy mieściła się w Nagoszewie. W Porębie 114 domów, 879 mieszkańców, kościół, szkoła początkowa i dwa wiatraki.
W roku 1921 wyszczególniono: wieś Poręba-Kocęby. Było tu 111 budynków z przeznaczeniem mieszkalnym oraz 645 mieszkańców (303 mężczyzn i 342 kobiety). narodowość polską podało 629 osób, a żydowską 16; wieś Poręba Średnia, gdzie naliczono 103 budynki z przeznaczeniem mieszkalnym oraz 556 mieszkańców (262 mężczyzn i 294 kobiety). Narodowość polską podały 534 osoby, a żydowską 22. Zarówno przed, jak i po II wojnie światowej istniała gmina Poręba, należąca do powiatu ostrowskiego. W 1954 r. gminę zniesiono wraz z reformą administracyjną. Po reaktywacji gmin nie przywrócono gminy Poręba, a jej obszar podzielono między gminy Ostrów Mazowiecka, Brok, oraz Brańszczyk, sama wieś znalazła się w powiecie wyszkowskim w gminie Brańszczyk.
Współcześnie Pod względem zaludnienia miejscowości: Poręba Średnia i Poręba-Kocęby należą do średnich sołectw w gminie. W 2002 r. zamieszkiwało je 831 osób, w 2005 obie miejscowości liczyły 816 mieszkańców. W 2008 i 2009 r. Porębę Średnią zamieszkiwało 424 mieszkańców.
Obiekty zabytkowe znajdujące się w rejestrze i ewidencji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Zespół kościoła parafialnego pw. św. Barbary: kościół murowany z 1884 r. dzwonnica murowana z końca XIX w. plebania murowana z 1888 dom drewniany z 3. ćw. XIX w. trzy domy drewniane z początku XX w. dom drewniany z 1915 r. dom drewniany, lata 20. XX w. dom drewniany, lata 30. XX w.
Obiekty użyteczności publicznej Przedszkole samorządowe Publiczna Szkoła Podstawowa Przychodnia lekarska apteka prywatna Filia biblioteki publicznej remiza OSP
Urodzeni w Porębie Stefan Platonoff Zygmunt Platonoff-Plater
Przypisy Raport o stanie gminy Brańszczyk w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 51-52 Strona gminy, sołectwa Lokalne Wieści Gminne nr 3/2017 s.23.
GUS. Wyszukiwarka TERYT. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().
Linki zewnętrzne
Kategoria:Poręba Średnia