Radłowice (, 1937-1945 Radwaldau) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Domaniów.
Informacje ogólne Wieś znajduje się 16 kilometrów od Oławy i 3 kilometry od Domaniowa, a także 22 kilometry od Wrocławia.
Wieś połączona jest liczącą ok. 1 km długości drogą dojazdową z Piskorzówkiem, która została wyremontowana w 2008 r. po trwających od ok. 2000 r. staraniach mieszkańców Radłowic.
Podział administracyjny W okresie pruskim Radłowice należały do gminy z siedzibą w Nowojowicach (Haltauf), gdzie znajdował się też urząd stanu cywilnego właściwy dla Radłowic. Od 1816 r. Radłowice należały do powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. do wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.
Po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku Radłowice należały w latach 1945-1954 do gminy DomaniówUchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71). W latach 1954-1972 należały do gromady Domaniów, a od 1973 r. jest częścią gminy DomaniówUchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165). Do 1975 r. Radłowice stanowiły część powiatu oławskiego województwa wrocławskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.
Do 29 kwietnia 2003 r. do sołectwa Radłowice należały będące przysiółkiem Gostkowice.
Nazwa Nazwa miejscowości wywodzi się od staropolskiej nazwy radła oznaczającej po polsku wczesną konstrukcję narzędzia rolniczego pługa. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym w 1888 roku we Wrocławiu, wymieniał jako pierwotną zanotowaną nazwę miejscowości Radłowice podając jej znaczenie w języku niemieckim jako "Pflügerdorf" - „Wieś oraczy pługiem”. Adamy zaliczał niemiecką nazwę wsi Radlowitz do grupy nazw wsi wywodzących się od zawodów uprawianych przez mieszkańców miejscowości.
3 lutego 1937 r. władze nazistowskie Niemiec zmieniły nazwę wsi z "Radlowitz" na "Radwaldau".
W ciągu swojego istnienia Radłowice nosiły następujące nazwy:
1288 r.: Radlowiz 1783 r.: Radelwiz, także Radlowiz do 3 lutego 1937 r.: Radlowitz (nazwa niemiecka wsi) 1937-1945: Radwaldau (nazwa nadana przez władze nazistowskie Niemiec). od 1945 r. Radłowice (nazwa nadana po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku, wcześniej wymieniona w tomie IX „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego” z 1888 r.)
Historia Teren wsi był zasiedlony już w epoce brązu (w okresie 1200-650 p.n.e.). Na terenie współczesnej wsi zamieszkiwała ludność kultury łużyckiej. W latach 650-400 p.n.e. był zasiedlony przez ludność kultury halsztackiej, a od 400 p.n.e. do ok. 1 roku n.e. przez ludność kultury lateńskiej.
Wieś założona w 1288 r. o układzie owalnicy. Od 1288 r. do sekularyzacji dóbr kościelnych na początku XIX w. była własnością kapituły kolegiackiej św. Krzyża we Wrocławiu. W 1333 r. we wsi jest wspomniany sołtys. W 1602 r. sołtys wsi posiadał dwa wolne łany, a we wsi mieszkało 8 rodzin kmieciów. W 1663 r. jako właściciel dóbr sołeckich we wsi jest wspomniany kmieć z rodziny Semper. W 1894 i 1937 r. właścicielami dóbr dziedzicznych sołtysa byli nadali członkowie rodziny Semperów. W 1819 r. wieś jest wspomniana jako własność pruskiego urzędu królewskiego we Wrocławiu, a od 1830 r. jest wspomniana jako własność urzędu królewskiego w Oławie.
W 1830 i 1845 r. we wsi znajdowała się szkoła ewangelicka z jednym nauczycielem. W 1842 r. we wsi znajdowało się 19 domów, a sama wieś miała sołtysa.
W 2010 r. we wsi istniała kapliczka i plac zabaw.
Gospodarka W pierwszej połowie XIX w. we wsi funkcjonowała karczma, młyn z wiatrakiem, suszarnia oraz 4 zakłady rzemieślnicze. W 1845 r. odnotowano hodowlę 450 owiec, 72 sztuk bydła oraz 50 sztuk trzody chlewnej. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 310 ha, z czego pola uprawne stanowiły 277 ha, łąki 10 ha, a lasy 2 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 25,85 marek niemieckich za hektar pola, 37,99 marek za hektar łąki oraz 9,01 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 309,9 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 26,20 reichsmarek za hektar. Najbliższa stacja kolejowa znajdowała się w Kucharach (Kochern) oraz w Węgrach (Wangern).
W 2010 r. we wsi znajdowały się sady, w których uprawiane były truskawki i maliny. Uprawą i zbiorem owoców zajmowali się zarówno mieszkańcy Radłowic, jak i pracownicy sezonowi. W 2014 r. we wsi znajdowało się kilka gospodarstw rolnych.
Teraźniejszość We wsi funkcjonuje koło gospodyń wiejskichStrategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 162, ujęte w Krajowym Rejestrze Kół Gospodyń Wiejskich prowadzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
We wsi znajdują się trzy tablice pamiątkowe, wszystkie odsłonięte 12 lutego 2026 r.. Jedna upamiętnia Polaków deportowanych na Syberię w ciągu wieków, druga upamiętnia polskie ofiary ludobójstwa na Wołyniu i w Galicji Wschodniej zamordowane przez ukraińskich nacjonalistów z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii w latach 1939-1947, a trzecia upamiętnia 51 mieszkańców Radłowic, którzy umarli w latach 1945-2025.
Zabytki Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki:
historyczny układ ruralistyczny wsi domy mieszkalne nr 3, 4, i 10 budynki mieszkalno-gospodarcze nr 5 i 11
Demografia W 1783 r. wieś zamieszkiwało 112 osób. W 1819 r. w Radłowicach mieszkało 145 osób, w 1830 r. 152 osoby, w 1845 r. 170 osób, w 1871 r. 184 osoby, w 1885 r. 170 osób, a w 1895 r. 157 osób. W 1905 r. Radłowice miały 149 mieszkańców, w 1925 r. 128 mieszkańców, w 1935 r. 113 mieszkańców, a cztery lata później wieś zamieszkiwało 112 osób. W 2011 r. wieś miała 87 mieszkańcówGUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r., a w 2023 r. w Radłowicach mieszkało 80 osóbRaport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku, s. 5.
W 1925 r. na 128 mieszkańców wsi 65 było mężczyznami, a 63 kobietami. We wsi mieszkało 114 ewangelików i 14 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Piskorzowie (Groß Peiskerau), a katolicy do parafii w Domaniowie (Thomaskirch).
Przypisy
Bibliografia
Emil Opitz, Die Arten des Rustikalbesitzes und die Laudemien und Markgroschen in Schlesien, Breslau 1904, s. 383 Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 127 Aus der Urgeschichte von Radlowitz (sp. Radwaldau), von H. Rudnig im Heimatkalender für Stadt und Kreis Ohlau 1927, S 102, [w:] Heinz Quester, Aus der Geschichte von Kreis und Stadt Ohlau in Schlesien, Alfter 2010, t. 3, zeszyt 3 (Beiheft 3 zu Günther/Quester, Kreis und Stadt Ohlau in Schlesien von den Anfängen bis 1945), s. 339.
Linki zewnętrzne
"Radwaldau (= Radlowitz)" w serwisie "Familienforschung Kreis Ohlau" (dostęp 2026-06-15) Raport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku (dostęp 2026-07-17) Urząd Gminy Domaniów, Wielkopolska Akademia Nauki i Rozwoju, Strategia rozwoju gminy Domaniów na lata 2026-2035 (dostęp 2026-07-17)
Kategoria:Domaniów (gmina)