Rakownia – średniej wielkości wieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Murowana Goślina, na skraju Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka, w odległości 2 km na południowy wschód od Murowanej Gośliny.

Nazwa Wieś istnieje co najmniej od pierwszej połowy XV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1416 kiedy odnotowano ją pod staropolską nazwą „Rakowna”, 1436 “Rakownya”.

Nazwa miejscowości pochodzi od raka skorupiaka z rodziny rakowatych.

Historia Początkowo miejscowość była wsią szlachecką należącą do lokalnej wielkopolskiej szlachty z rodu Zajączkowskich, Ostrorogów z Lwówka herbu Nałęcz, Potulickich. W XV wieku była przez krótki czas królewszczyzną czyli własnością królewską. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1436 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W latach 1508, 1510 należała do parafii Goślina Kościelna (obecnie Murowana Goślina.

Początkowo wieś należała do opola, które było reliktem opola - przedpaństwowej wspólnoty rodowo-terytorialnej, a w późniejszym okresie stało się administracyjnym podokręgiem kasztelanii. Świadczy o tym pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzący z archiwów sądowych. W 1416 sąd ziemski wyznaczył Janowi z Pniew i Mikołajowi z Wierzenicy termin rozgraniczenia miasta Goślina Kościelna oraz wsi Boduszewo z wsią Rakownia przy pomocy instytucji zwanej opole. W 1416 właścicielem wsi był Mikołaj z Wierzenicy, który od jej nazwy często używał również odmiejscowego nazwiska Wierzenicki.

W 1435 Jadwiga córka Mikołaja z Wierzenicy, a poprzednio ze Srebrnej Górki w powiecie kcyńskim, wdowa po kasztelanie poznańskim Tomku z Pakości żonie Marcina Zajączkowskiego z Przetoczna, sprzedała Rakownię z zastrzeżeniem prawa odkupu za 140 grzywien Małgorzacie niegdyś Przebędowskiej i jej synowi Mikołajowi Lasswiczowi. W 1436 Jadwiga sprzedała z zastrzeżeniem prawa odkupu swoje wsie Wierzenicę, Kobylnicę, Rakownię i Pławno Piotrowi Polakowi z Wilfina (obecnie to Lichwin) w Małopolsce, w dawnym powiecie bieckim, za 800 grzywien i równocześnie zobowiązała się uwolnić te wsie od roszczeń innych osób (staropol. „wyclić”) w ciągu 10 lat, jeżeli jej mąż będzie żył, a gdyby mąż umarł, to w ciągu 6 lat od jego śmierci.

W 1440 woźny przedstawił w sądzie dokument nabycia (łac. „litera resignatoria”) przez Piotra Polaka wsi Wierzenica, Kobylnica, Rakownia, Pławno i Zalasowo. Sąd nadał temu dokumentowi wieczystą moc. W 1440 (dokument oblatowany w 1443) Piotr z Wilfina, dziedzic w Wierzenicy oraz w innych wsiach, w tym w Rakowni zeznał, że jest winien Marcinowi Zajączkowskiemu 330 grzywien i zwróci mu ten dług do Bożego Narodzenia roku 1440.

W 1443 król polski Władysław III Warneńczyk nadał Mikołajowi Męczce z Krzysztoporzyc (obecnie Krzysztoforzyce pod Krakowem) dobra Wierzenica wraz z innymi wsiami w tym z Rakownią w dzierżawę (łac. „in tenutam”). Odnotowano, że poprzednio dobra te Męczka dał Piotrowi Polakowi w zastaw za dług (łac. „in certis summis... in mutuum”), a po śmierci Piotra Polaka zmarłego na przełomie 1441-1442 dobra te przypadły królowi na mocy prawa i na zasadzie prawa bliższości.

W 1445 odnotowano kmieci z Rakowni. W 1509 ludzie z Rakowni bezprawnie wycięli 45 sosen w lesie należącego do opactwa cysterek z Owieńska. Opatka zarzuciła zarządcy dóbr opactwa, Janowi Świerczewskiemu, że bezprawnie sprzedał tym ludziom ukradzione drewno wartości jednej grzywny za 3 wiardunki, a on zeznał, że sprzedał im tylko drewno wartości 20 groszy.

Od połowy XV wieku wieś stała się własnością wielkopolskiego magnackiego rodu Ostrorogów Lwóweckich. W 1450 Jakub, Bartłomiej i Jan, dziedzice w Krzysztoporzycach sprzedali kasztelanowi kamieńskiemu Dobrogostowi Ostrorogowi swoje prawa do wsi Wierzenica, Rakownia, Pławno, Kobylnica i Zalasowo, odziedziczone po stryju Mikołaju Męczce z Krzysztoporzyc, za 10 części roli we wsi Jabłonka koło Trzciela oraz 2000 grzywien. W 1482 syn Dobrogosta, Dobrogost Ostroróg z Lwówka zapisał swojej żonie Dorocie po 1800 grzywien posagu oraz wiana na wsiach Wierzenica, Rakownia, Pławno, Kobylnica, Charzewo, Lubosz, Konin koło Lwówka.

W latach 1508-1509 miejscowość zapłaciła wiardunki wojenne. W 1508 pobrano we wsi podatki od 10 półłanków, dwóch karczm oraz młyna wodnego. W 1509 wieś zapłaciła od 10 półłanków, dwóch karczem, młyna oraz 0,5 łana sołeckiego. W 1563 miał miejsce pobór od 3,5 łana i karczmy dorocznej. W 1577 płatnikiem poboru był wojewoda płocki Piotr Potulicki herbu Grzymałai. W 1580 pobrano podatki od 4 łanów oraz 4 zagrodników.

Wieś szlachecka, własność wojewody płockiego Piotra Potulickiego, około 1580 roku leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskimAtlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 251..

W 1580 r. należała doPiotra Potulickiego, wojewody płockiego, a w końcu XVIII w. - Władysława Gurowskiego. W okresie rozbiorów POlski jej właścicielem był książę Saksonii-Attenburg.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Przyszłość Najprawdopodobniej Rakownia stanie się dzielnicą Murowanej Gośliny ze względu na szybką rozbudowę. Okoliczne tereny są już podzielone i sprzedawane jako działki budowlane i rekreacyjne.

Usługi Obecnie we wsi znajdują się sklep, świetlica i strażnica OSP, przedszkole, paczkomat oraz boisko miejskie.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Murowana Goślina (gmina) Kategoria:Puszcza Zielonka Kategoria:Wsie Potulickich herbu Grzymała (województwo poznańskie)