Tomasz Antoni Wawrzecki herbu RolaZłota księga szlachty polskiej, r. IV, Poznań 1882, s. 413. (ur. 7 marca 1759 roku w Mejsztach, zm. 5 sierpnia 1816 roku w MejsztachAkt zgonu z parafii w Widzach z 1816 roku, obecnie przechowywany w Państwowym Archiwum Historycznym w Wilnie, pochowany w Widzach) – minister prezydujący w Komisji Rządowej Sprawiedliwości Królestwa Polskiego w latach 1815-1816Andrzej Biernat , Ireneusz Ihnatowicz , Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003, s. 572., generał lejtnant wojsk litewskich i generał ziemiańskiHenryk P. Kosk, Generalicja polska, t. II, Pruszków 2001, s. 240., członek Rady Narodowej Litewskiej w 1794 rokuLeonid Żytkowicz, Litwa i Korona w r. 1794, w: Ateneum Wileńskie, rocznik XII, wilno 1937, s. 544., chorąży wielki litewski w 1791 roku, podkomorzy kowieński w 1784 rokuUrzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego, t. 1, Województwo wileńskie XIV-XVIII wiek, pod redakcją Andrzeja Rachuby, Warszawa 2004, s. 745., w insurekcji 1794 roku generał, a po pojmaniu Kościuszki od 10 października do 16 listopada 1794 Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej, kawaler Orderu Orła Białego.
Życiorys Urodził się jako syn Aleksandra Tadeusza Wawrzeckiego, urzędnika i polityka, oraz Barbary Tyzenhauz. Wawrzecki, z nominacji Stanisława Augusta chorąży wielki litewski, był zwolennikiem reform, aktywnym posłem Sejmu Czteroletniego z powiatu brasławskiego w 1788 rokuKalendarzyk narodowy y obcy na rok ... 1792. ..., Warszawa 1791, s. 316.. We wrześniu 1789 roku wszedł w skład Deputacji do Formy Rządu, powołanej przez Sejm Czteroletni dla określenia ustroju RzeczypospolitejVolumina Legum, t. IX, Kraków 1889, s. 107-108.. Komisarz Komisji Porządkowej Cywilno-Wojskowej województwa trockiego powiatu kowieńskiego w 1790 rokuDziennik rządowo-ekonomiczno handlowy R. 5. T. II, Warszawa 1790, s. 422.. 2 maja 1791 roku podpisał asekurację, w której zobowiązał się do popierania projektu Ustawy Rządowej. Był członkiem Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej i uczestnikiem wojny polsko-rosyjskiej 1792. Podczas powstania kościuszkowskiego był fundatorem walki zbrojnej, organizatorem i dowódcą na Żmudzi i w Kurlandii, radcą i pełnomocnikiem Rady Najwyższej Narodowej, od 16 października generałem lejtnantem. Po klęsce bitwy pod Maciejowicami i pojmaniu Kościuszki został naczelnikiem insurekcji decyzją (za poręczeniem Kołłątaja) Rady Najwyższej Narodowej z 12 października. Wraz z Zajączkiem kierował działaniami wojskowymi w późniejszej fazie powstania. Po ostatnich próbach oporu w Warszawie, rzezi Pragi i kapitulacji wycofał się z pozostałym wojskiem pod Radoszyce, gdzie 16 listopada ostatnie oddziały powstańcze uległy rozproszeniu.
W niewoli rosyjskiej do 1796, kiedy wraz z Kościuszką i innymi został zwolniony przez cara Pawła I i wrócił na Litwę. W następnych latach wykazywał sympatie prorosyjskie, za Księstwa Warszawskiego zwerbowany do współpracy przez cara Aleksandra I, wszedł w 1813 do Rady Najwyższej Tymczasowej Księstwa Warszawskiego. Był członkiem Rządu Tymczasowego Królestwa Polskiego w 1815 rokuAndrzej Biernat, Ireneusz Ihnatowicz, Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003, s. 572. W Królestwie Polskim był ministrem sprawiedliwości, senator-wojewoda Królestwa Polskiego w 1815 rokuDiarjusz Senatu z roku 1830-1831, wydał Stefan Pomarański, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 452..
W 1786 roku został kawalerem Orderu Świętego StanisławaZbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006 s. 193.. W 1791 roku odznaczony Orderem Orła BiałegoKawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 251.. W czasie powstania kościuszkowskiego nagrodzony złotą obrączką Ojczyzna Obrońcy Swemu nr 46Bolesław Twardowski, Spis osób które uczestniczyły w działaniach wojennych Kościuszki 1794 r., Poznań 1894, s. 150..
Pochowany w małym miasteczku Widze (obecnie na Białorusi).
Przypisy
Linki zewnętrzne Fotografia grobu Tomasza Wawrzeckiego w Widzach Tomasz Wawrzecki – publikacje w bibliotece Polona
Kategoria:Chorążowie wielcy litewscy Kategoria:Członkowie Deputacji do Formy Rządu Kategoria:Członkowie Rady Najwyższej Narodowej Kategoria:Członkowie Rady Najwyższej Rządowej Litewskiej Kategoria:Członkowie Rady Najwyższej Tymczasowej Księstwa Warszawskiego Kategoria:Członkowie Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej Kategoria:Generałowie lejtnanci armii Wielkiego Księstwa Litewskiego Kategoria:Komisarze Komisji Porządkowych Cywilno-Wojskowych (powiat kowieński) Kategoria:Ministrowie Królestwa Kongresowego Kategoria:Najwyżsi Naczelnicy Siły Zbrojnej Narodowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (I Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni złotą obrączką „Ojczyzna Obrońcy Swemu” Kategoria:Podkomorzowie kowieńscy Kategoria:Polscy zesłańcy w Imperium Rosyjskim (powstanie kościuszkowskie) Kategoria:Posłowie Sejmu Czteroletniego (1788–1792) Kategoria:Senatorowie-wojewodowie Królestwa Kongresowego Kategoria:Sygnatariusze asekuracji 2 maja 1791 Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-rosyjskiej 1792 Kategoria:Urodzeni w 1759 Kategoria:Urzędnicy Komisji Rządowej Sprawiedliwości Tomasz Wawrzecki Kategoria:Zmarli w 1816