Ścinawa Polska (niem. Polnisch Steine, 1922-1945 Odersteine) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.

Informacje ogólne Wieś jest położona 4 kilometry od centrum Oławy, nad Odrą.

We wsi znajduje się sklep spożywczo-przemysłowy, a także restauracja.

Podział administracyjny W okresie pruskim wieś należała do gminy z siedzibą w Zwierzętniku (Thiergarten), tam też znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy wsi. Od 1816 r. wieś należała do powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. do wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.

Po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku w latach 1945-1954 wieś była częścią gminy GodzikowiceWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. W latach 1954-1968 wieś należała do gromady GodzikowiceUchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71), a w latach 1968-1972 do gromady OławaUchwała Nr XXI/110/68 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 maja 1968 r. w sprawie zniesienia, łączenia i utworzenia niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 sierpnia 1968 r., Nr. 6, Poz. 33). Od 1973 r. wieś jest częścią gminy wiejskiej OławaUchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165). Do 1975 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego województwa wrocławskiegoWykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.

Historia Wieś o układzie ulicówki z ślepym zaułkiem, będąca starosłowiańską osadą rybacką. Powstała ona w 1250 r. z podziału wsi Ścinawa na część polską (Polnisch Steine, obecnie Ścinawa Polska) i część niemiecką (Deutsch Steine, obecnie Ścinawa). Do 1203 r. należała do książąt wrocławskich, a od 1203 r. należała do Leonarda, wnuka Piotra Włostowica. Około 1250 r. wieś należała do rodu Suevi (Szwab), wywodzącego się z Dolnej Saksonii z okolic Hildesheim. Do 1303 r. wieś należała do archidiakona legnickiego Henryka (Heinrich von Stinavia), a od 1303 r. do córek Franczka, czyli Zofii i Betki (Sophia und Bethca). Od 1336 r. wieś należała do Bavarusa, krewnego Czecha Mladoty, męża Betki. który był posiadaczem wsi do czasu jego morderstwa w 1360 r. w lesie niedaleko Psar z rąk rycerza Gebharda von Kittlitza. Do 1400 r. wieś należała do rodu Mladatha.

Od ok. 1400 r. do ok. 1480 r. wieś należała do rodu Czamborów (von Tschammer), a od ok. 1480 r. wieś należała do książąt oławskich, którzy są wspomniani jako właściciele wsi w 1678 r. W 1612 r. dwa łany we wsi należały do karczmy we wsi. Po zajęciu Śląska przez Prusy w wyniku wojen śląskich w połowie XVIII w. wieś należała do pruskiego urzędu królewskiego w Oławie, przy czym do ok. 1819 r. należała do urzędu domenalnego (Domainen-Amt) w mieście, a od 1830 r. do urzędu skarbowego (Fiskus). W 1783 r. we wsi jest wspomniana szkoła ewangelicka, która w 1826 r. otrzymała nowy budynek i która w 1830 r. miała jednego nauczyciela.

28 i 29 grudnia 1806 r. we wsi stoczona została potyczka między wojskami pruskimi a wirtemberskimi. W 1830 r. jest wspomniana przeprawa promowa przez Odrę na terenie wsi, składająca się z jednego promu. W 1842 r. we wsi znajdowało się 60 domów i dziedziczne sołectwo, a także królewskie podleśnictwo z łąkami za Odrą.

W okresie Republiki Weimarskiej w 1922 r. nazwa wsi została zmieniona z "Polnisch Steine" na "Odersteine".

W okresie od lipca do września 1986 r. we wsi powstała kaplica św. Jana Chrzciciela i św. Andrzeja Świerada, w której od września 1987 r. odprawiano msze raz w miesiącu dla dzieci i osób starszych. Kaplica wraz z salą katechetyczną została poświęcona 28 października 1989 r. przez arcybiskupa metropolitarnego wrocławskiego kardynała Henryka Gulbinowicza. W 2011 r. we wsi powstał klub piłki nożnej LZS Ścinawa Polska, który funkcjonował do 2021 r. W sezonie 2020/21 klub grał w meczach klasy B w grupie Wrocław V. Klub ten rozgrywał mecze na Stadionie Wiejskim.

Nazewnictwo W ciągu swojego istnienia Ścinawa Polska nosiła następujące nazwy:

1203 r.: Kamene 1240 r.: Stinavia 1291 r.: Stinavia polonicalis 1303 r.: Alt-Steine 1327 r.: Parva Stynaria 1358 r.: Polnisch-Steinau 1783 r: Polnisch-Steine 1819 r.: Pohlnisch-Steine do 1922 r. Polnisch Steine (niemiecka nazwa wsi) 1922-1945 r.: Odersteine (nazwa niemiecka nadana w okresie Republiki Weimarskiej) do 1945 r. Ścinawa Polska (polska nazwa wsi, wspomniana przez tom X „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego” z 1889 r.) od 1945 r. pierwotnie Wielka Ścinawa (nazwa wsi nadana po ustanowieniu administracji polskiej)Obwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska, obecnie Ścinawa Polska.

Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zaliczał niemiecką nazwę wsi "Steine" do grupy nazw wsi wywodzących się od rodzaju ukształtowania terenu lub rodzaju okolicznego krajobrazu.

Gospodarka W 1612 r. we wsi jest wspomniana karczma, wspomniana także w 1819 r. W 1830 r. we wsi znajdowało się królewskie podleśnictwo, wspomniane także w 1845 r., a we wsi w 1830 r. wielkość produkcji tytoniu była szacowana na 32 barki (Kähne) po 10 cetnarów (Centner) każda. W połowie XIX w. we wsi znajdowały się, oprócz królewskiego podleśnictwa, także wapiennik, cegielnia, 6 barek towarowych, 4 zakłady rzemieślnicze i skup drewna. W 1845 r. we wsi odnotowano uprawę tytoniu i lnu oraz działalność pszczelarską.

W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 297 ha, z czego pola uprawne stanowiły 222 ha, łąki 6 ha i lasy 5 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 22,32 marek niemieckich za hektar pola, 18,80 marek za hektar łąki i 14,10 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 283,5 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 20,85 reichsmarek za hektar. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Oławie (Ohlau).

Teraźniejszość Wieś posiada sieć wodociągową i jest skanalizowana.

We wsi znajduje się kościół św. Jana Chrzciciela i św. Andrzeja Świerada, będący kościołem filialnym rzymskokatolickiej parafii Najświętszej Maryi Panny Matki Pocieszenia w Oławie należącej do dekanatu Oława archidiecezji wrocławskiej.

We wsi funkcjonuje niepubliczna szkoła podstawowa, prowadzona przez Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Gminy Oława.

Zabytki Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki:

historyczny układ ruralistyczny wsi domy mieszkalno-gospodarcze nr 10 i 41 domy mieszkalne nr 15, 19, 27, 29, 34, 40, 47, 49, 63

Demografia W 1783 r. w Ścinawie Polskiej mieszkało 206 osób. W 1819 r. we wsi mieszkało 280 osób, w 1830 r. 314 osób, w 1845 r. 489 osób, w 1871 r. 516 osób, w 1885 r. 467 osób, a w 1895 r. 456 osób. W 1905 r. wieś zamieszkiwały 462 osoby, w 1925 r. 553 osoby, w 1935 r. 567 osób, a w 1939 r. 551 osób. W 2001 r. w Ścinawie Polskiej mieszkało 425 osób, w 2011 r. 457 osóbGUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r., w 2021 r. 458 osób, a w 2025 r. 454 osoby.

W 1925 r. we wsi na 553 mieszkańców wsi 283 było mężczyznami, a 270 kobietami. We wsi mieszkało 477 ewangelików i 76 katolików. Ponadto w 1845 r. na 489 mieszkańców wsi 43 było katolikami, a dwóch było żydami (wyznawcami judaizmu). Ewangelicy należeli do zboru w Oławie (Ohlau), katolicy należeli do parafii w Oławie, a Żydzi do gminy wyznaniowej w Oławie obejmującej swoim zasięgiem powiat oławski.

Przypisy

Bibliografia

Olma, O rycerzach z Kurowa i Ścinawy, „Gazeta Powiatowa - Wiadomości Oławskie”, 20 stycznia 2000, nr. 3 (349), s. 31 (dodatek „Magazyn”, s. VII) (dostęp 2026-08-08) Rudolf Gleiß, Das unglückliche Gefecht bei Odersteine vom 29.12.1806, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 12/1955, s. 3 Karl Eistert, Odersteine als Kirchdorf, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 12/1962, s. 7 Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów) Bernhard Kille, Der Treck der Gemeinde Odersteine, Kreis Ohlau, anno 1945, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 2/1994, s. 3 Bernhard Kille, Odersteine; Eine archivarische Reise nach Schlesien, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 10/2000, s. 27 Bernhard Kille, Odersteine, Ortsplan, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 6/2001, s. 24 Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 117 Bernhard Kille, Abenteuer Familienforschung, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 1/2008, s. 26

Linki zewnętrzne http://klauskunze.com/ohlau/orte/odersteine.htm (dostęp 2026-08-08) https://web.archive.org/web/20161025184729/http://www.scinawapolska.zafriko.pl/ (dostęp 2026-08-08)

Kategoria:Oława (gmina wiejska)