thumb|Tosie - Garnek fotografia dron
Tosie – wieś w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie sokołowskim, w gminie Kosów Lacki. Ma status sołectwa. W statystyce publicznej GUS funkcjonuje jako miejscowość statystyczna o kodzie SIMC 0676424.
+Integralne części wsi Tosie SIMC Nazwa Rodzaj0676430 Dąbrowa część wsi
Historia Dokładna data powstania Toś nie jest znana. W indeksie do historyczno-geograficznego opracowania Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym występuje zapis „Tossie (Tosie)”.
W XIX wieku Tosie opisywano jako wieś i folwark nad rzeczką Czarną, w ówczesnym powiecie sokołowskim, gminie i parafii Kossów. Współcześnie w rejonie Kosowa Lackiego urzędową nazwą cieku jest Kosówka. W 1827 roku miejscowość liczyła 19 domów i 133 mieszkańców, natomiast pod koniec XIX wieku odnotowano 26 domów i 258 mieszkańców. W opisie folwarku wzmiankowano jego drewnianą zabudowę, areał oraz pokłady wapienia.
W okresie międzywojennym majątek i grunty w Tosiach były przedmiotem przekształceń własnościowych i agrarnych. W zasobie archiwalnym zachowały się m.in. akta dotyczące przeniesienia prawa własności części majątku Tosie z lat 1922–1923, parcelacji prywatnej folwarku Tosie-Dąbrowy należącego do Piotra Bujalskiego z lat 1925–1930, a także scalenia gruntów wsi Tosie i wymiaru opłat za prace scaleniowe z lat 1934–1939. Piotr Bujalski z Toś został również odnotowany w wykazie członków Związku Ziemian z 1919 roku.
W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Tosie, po jej zniesieniu w gromadzie Kosów Lacki. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.
+ Wybrane wydarzenia z dziejów Toś Rok / okres Wydarzenie XVI w. W indeksie opracowania Polska XVI wieku występuje zapis „Tossie (Tosie)”. 1827 Miejscowość liczyła 19 domów i 133 mieszkańców. koniec XIX w. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego opisywał Tosie jako wieś i folwark; odnotowano 26 domów i 258 mieszkańców. 1922–1923 Akta archiwalne dotyczą przeniesienia prawa własności części majątku Tosie. 1925–1930 Odnotowano parcelację prywatną folwarku Tosie-Dąbrowy należącego do Piotra Bujalskiego. 1934–1939 Zachowały się akta dotyczące scalenia gruntów wsi Tosie i opłat za prace scaleniowe. 1954–1959 Funkcjonowała gromada Tosie. 2023 Dwór nr 45 wpisano do rejestru zabytków.
Demografia Według danych Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 roku wieś liczyła 158 mieszkańców, z czego 44,9% stanowiły kobiety, a 55,1% mężczyźni. Współczynnik feminizacji wynosił 82 kobiety na 100 mężczyzn.
Struktura wieku mieszkańców wskazywała na wysoki udział osób starszych: 10,1% ludności było w wieku przedprodukcyjnym, 58,9% w wieku produkcyjnym, a 31,0% w wieku poprodukcyjnym.
Przyroda thumb|Tosie - krajobraz Granica Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego im. Wojciecha Bogumiła Jastrzębowskiego przebiega w rejonie Toś. W opisie granic parku wskazano m.in. drogę Radość–Tosie, wieś Tosie, drogę Kosów Lacki–Jakubiki, Krupy oraz rzekę Kosówkę.
W wykazie użytków ekologicznych na obszarze arkusza Kosów Lacki wymieniono położone w Tosiach użytki: „Bagno Turzyca 1”, „Bagno Turzyca 2” oraz bagno śródleśne.
Geologia Okolice Toś są opisywane w literaturze geomorfologicznej w związku z występowaniem form ozowych. W badaniach nad ozami i formami pokrewnymi obszaru staroglacjalnego Niżu Polskiego wyróżniono stanowiska określane jako Tosie 1 i Tosie 2, związane z osadami piaszczysto-żwirowymi powstałymi w warunkach przepływu wód roztopowych.
W rejonie miejscowości Tosie, w piaskach i żwirach ozów, udokumentowano złoża kruszywa piaszczysto-żwirowego „Tosie” oraz piasków „Tosie I”. Złoże „Tosie I” zostało opisane w dokumentacji geośrodowiskowej jako położone na obszarze Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego.
Zabytki W miejscowości znajduje się dwór z otoczeniem, położony pod numerem 45. Obiekt datowany jest na 1900 rok i został wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-1773 decyzją z 27 października 2023 roku.
Miejsca pamięci Fundacja Zapomniane opisała znajdujące się w lesie w Tosiach miejsce dawnej kryjówki żydowskiego małżeństwa z Kosowa Lackiego. Według relacji zebranych przez fundację obok kryjówki prawdopodobnie zakopano ciała ofiar; w 2023 roku przeprowadzono tam nieinwazyjną wizję lokalną, jednak nie ustalono precyzyjnej lokalizacji grzebaliska.
Z Toś pochodził Franciszek Hermanowicz, więzień Karnego Obozu Pracy Treblinka I, zmarły 11 grudnia 1943 roku z powodu gruźlicy. Jego nazwisko znajduje się w wykazie symbolicznych krzyży na Miejscu Straceń w Treblince.
Religia Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kosowie Lackim.
Przypisy GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kosów Lacki (gmina)