thumb|Tablica pamiątkowa w Szczecinie Alfred Döblin (ur. 10 sierpnia 1878 w Szczecinie/Stettin, zm. 26 czerwca 1957 w Emmendingen) – niemiecki pisarz, eseista, lekarzPisarze niemieckojęzyczni XX wieku. Leksykon encyklopedyczny PWN pod red. Marka Zybury. Warszawa – Wrocław, s. 60..
Życiorys Pochodził z kupieckiej rodziny żydowskiej, wychowywał się od r. 1888 w Berlinie bez ojca. W Berlinie w latach 1900–1905 studiował neurologię i psychiatrię. Studia zakończył doktoratem we Fryburgu. Jako lekarz praktykował najpierw w Ratyzbonie, potem w Berlinie. Był współzałożycielem ekspresjonistycznego czasopisma Der Sturm (1910). Podczas I wojny światowej był lekarzem wojskowym na froncie w Alzacji. W roku 1933 wyemigrował przez Szwajcarię do Francji, gdzie w 1936 otrzymał francuskie obywatelstwo. W 1940 roku uciekł przed nadciągającymi wojskami hitlerowskimi do USA. Ucieczkę tę opisał w relacji (1949). Z emigracji, pełnej fizycznego i duchowego osamotnienia, powrócił do Niemiec w roku 1945. W Baden-Baden wydawał (w latach 1946–1951) czasopismo literackie Das goldene Tor. W roku 1949 był współzałożycielem w Moguncji. Rozczarowany klimatem politycznym i kulturalnym w Niemczech wyjechał w 1953 do Francji, skąd ciężko chory powrócił do kraju w roku 1956.
Twórczość Jako pisarz i teoretyk literatury wywarł swoją twórczością wielki wpływ na kształt literackiego ekspresjonizmu i XX-wiecznej powieści. Już w 1913 przedłożył oryginalną teorię powieści, występując przeciwko „manierze psychologizmu” i upominając się o powieść faktu (Tatsachenroman).
Jego najbardziej znanym dziełem jest powieść Berlin Alexanderplatz: dzieje Franciszka Biberkopfa (1929), która była pierwszą i najważniejszą niemiecką powieścią wielkomiejską. Opowiadana w powieści indywidualna historia byłego robotnika Biberkopfa jest metaforą życia wielkomiejskiego, egzystencjalnym skrótem losów mieszkających w wielkich miastach milionów bezimiennych biberkopfów. Zastosowana w powieści technika montażu jest porównywalna z organizacją materii epickiej w Ulissesie (1922) Joyce’a. Do literatury podróżniczego reportażu należy Reise in Polen (1926)Pisarze niemieckojęzyczni XX wieku. Leksykon encyklopedyczny PWN..., s. 61.Krystyna Radziszewska: Das Bild von Lodz in der Reiseprosa von Alfred Döblin, [w:] (red.) Beata Grzeszczakowska-Pawlikowska, Agnieszka Stawikowska-Marcinkowska, Germanistische Forschung. Bestand, Prognose, Perspektiven. Łódź: Primum Verbum, 2016, s. 228–237. ISBN 978-83-65237-26-2..
„Generalnym rozrachunkiem z naszą cywilizacją” jest trylogia o dziejach konkwisty w Ameryce Południowej Amazonas: Podróż do krainy wiecznego życia (1937, wyd. polskie 1939), Błękitny tygrys (1938, wyd. polskie 1957), Der neue Urwald (1947/48).
Wybrane dzieła (1913) (1915) Wadzeks Kampf mit der Dampfturbine (1918) Wallenstein (1920) (1924) (Podróż po Polsce) (1926) Manas, Versepos (1927) Berlin Alexanderplatz. Die Geschichte von Franz Biberkopf (1929), wyd. polskie 1959 Babylonische Wanderung (1934) Pardon wird nicht gegeben (1935), wyd. polskie: Nie ma pardonu 1937 (1938–1950) (1956), wyd. polskie: Hamlet, czyli kres długiej nocy (1966)
Upamiętnienie W 2004 r. na miejscu nieistniejącego obecnie domu Alfreda Döblina na Starym Mieście w Szczecinie odsłonięto tablicę pamiątkową (zdjęcie obok).
Zobacz też Alfred-Döblin-Preis
Przypisy
Bibliografia Pisarze niemieckojęzyczni XX wieku. Leksykon encyklopedyczny PWN pod red. Marka Zybury. Warszawa – Wrocław: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. ISBN 83-01-11995-0 (autor biogramu: Marek Zybura).
Linki zewnętrzne
Wiesław Piechocki, Nie tylko ALEXANDERPLATZ – reportaże
Kategoria:Konwertyci na katolicyzm z judaizmu Kategoria:Niemieccy prozaicy XX wieku Kategoria:Pisarze ekspresjoniści Kategoria:Pisarze niemieckojęzyczni Kategoria:Pisarze związani z Berlinem Kategoria:Ludzie związani z Haguenau Kategoria:Ludzie urodzeni w Szczecinie Kategoria:Urodzeni w 1878 Kategoria:Zmarli w 1957