thumb|Struktura ferrytyny Ferrytyna – białko wiążące odwracalnie jony żelaza i przechowujące je, głównie w wątrobie.
Ferrytyna pełni istotną funkcję we wszystkich żywych organizmach, utrzymując żelazo w dostępnej i nieszkodliwej formie. Jej synteza jest ściśle regulowana zarówno na etapie transkrypcji, jak i translacji, a na ekspresję genu ferrytyny wpływa wiele czynników.
Budowa i działanie
Część białkowa ferrytyny (niezawierająca żelaza) nosi nazwę apoferrytyny. Zbudowana jest z 24 podjednostek i ma łączną masę ok. 440 kDa. Jest zdolna do magazynowania do 4500 jonów , które przechowuje w formie zmineralizowanej, jako uwodniony tlenek żelaza(III) () związany z fosforanem. Żelazo wchłania się z przewodu pokarmowego w formie jonów , które w części są wiązane przez hem, a w części utleniane do i wiązane przez ferrytynę, która obecna jest w komórkach błony śluzowej jelita cienkiego (enterocytach). Gdy całość ferrytyny jest w pełni wysycona żelazem, jego wchłanianie zatrzymuje się i nadmiar jest wydalany. Ferrytyna w znacznych ilościach znajduje się w wątrobie. Gdy ilość żelaza w organizmie spada, uwalnia je do płynów fizjologicznych.
W warunkach in vitro białko to nie jest jednak zdolne do akumulacji zauważalnych ilości , ma ono jednak aktywność ferrooksydazy (EC 1.16.3.1) i katalizuje reakcję:
Dzięki temu ferrytyna wychwytuje jony obecne w komórkach, utlenia je do i magazynuje.
Ferrytyna w diagnostyce medycznej Stężenie ferrytyny oznaczane w osoczu metodami immunochemicznymi pozwala ocenić (w przypadku nieobecności zakażenia, stanu zapalnego i innych wywołujących reakcję ostrej fazy) zapasy żelaza ustroju.
Wartości prawidłowe kobiety 10–200 μg/l 15–200 μg/l mężczyźni 15–400 μg/l 12–150 μg/l
Przyczyny zwiększonego stężenia ferrytyny w osoczu (z podwyższonym poziomem żelaza): Przeładowanie żelazem (hemochromatoza) Transfuzje krwi Suplementy diety zawierające żelazo
Przyczyny zwiększonego stężenia ferrytyny w osoczu (bez podwyższonego poziomu żelaza): Spożywanie alkoholu Reakcja ostrej fazy Niedokrwistość chorób przewlekłych (podwyższona albo w normie) Zaburzenia funkcji wątroby Wirusowe zapalenie wątroby Zaburzenia metaboliczne Niewydolność nerek Choroby nowotworowe
Przyczyny obniżonego stężenia ferrytyny w osoczu: Niedobór żelaza w ustroju (czułość 50%, swoistość 99% przy stężeniu <12 μg/l)
Zobacz też
całkowita zdolność wiązania żelaza
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Białka ostrej fazy Kategoria:Hematologia Kategoria:Geny na chromosomie 19 Kategoria:Geny na chromosomie 5 Kategoria:Metabolizm żelaza Kategoria:Związki żelaza Kategoria:Oksydoreduktazy