thumb|Widok na środkową część Doliny Czernki thumb|Ruiny Diabelskiego Mostu w Dolinie Eliaszówki Czerna – wieś w Polsce. położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice.

W 1595 roku wieś Czermna położona w powiecie proszowskim województwa krakowskiego była własnością wojewodziców krakowskich: Gabriela, Andrzeja i Jana Magnusa Tęczyńskich. Wieś wchodziła w 1662 roku w skład hrabstwa tęczyńskiego Łukasza Opalińskiego.

W latach 1899–1901 Kazimierz Siemaszko wybudował w Czernej zakład dla chłopców, który w okresie międzywojennym został rozbudowany oraz poszerzony o szkołę podstawową i elektrownię wodną. Od 1944 r. stacjonowali w nim żołnierze niemieccy, a następnie sowieccy, którzy obiekt całkowicie zdewastowali. W 1950 r. zakład został zlikwidowany przez władze państwowe. W 1984 r. w jego obiektach powstał dom pomocy społecznej.

W latach 1954–1960 wieś należała i była siedzibą władz gromady Czerna, po jej zniesieniu w gromadzie Krzeszowice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

W Czernej mieści się: Szkoła Podstawowa im. mjra Józefa Ryłko, Dom Rekolekcyjny Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus, Dom Pomocy Społecznej, Ochotnicza Straż Pożarna.

Integralne części wsi +Integralne części wsi Czerna SIMC Nazwa Rodzaj0324100 Marmur część wsi0324116 Wzgórze część wsi

Zabytki Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. zespół klasztorny OO. Karmelitów: kościół pw. św. Eliasza, klasztor, całe otoczenie w obrębie „Wielkiej Klauzury”.

Inne Ruiny arkadowego mostu eremickiego

Turystyka

Miejscowość położona jest na Wyżynie Olkuskiej wchodzącej w skład Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Ze względu na piękno krajobrazu i walory przyrodnicze tereny te włączone zostały do obszaru chronionego Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie obfitującego w liczne doliny będące popularnym miejscem turystyki i rekreacji. Miejscowość znajduje się w Dolinie Czernki i u wylotu Doliny Eliaszówki, w której utworzono rezerwat przyrody Dolina Eliaszówki. Na terenie rezerwatu wypływa m.in. Źródło proroka Eliasza. Czerna leży w pobliżu rozległych lasów iglastych i mieszanych. W grudniu 2000 r. wieś została wyróżniona przez czytelników Gazety Krakowskiej jako wieś o wielkich walorach turystycznych i otrzymała prawo oficjalnego używania godła „Polska”. Na terenie wsi znajduje się obszar Natura 2000 jako projektowany specjalny obszar ochrony siedlisk, aktualnie obszar mający znaczenie dla Wspólnoty o powierzchni 76,4 ha. Utworzony został w celu ochrony kolonii rozrodczej podkowca małego.

Dawne kopalnie Z 1556 r. pochodzi najstarsza wzmianka o górnictwie srebronośnych rud ołowiu we wsi. W XIX w. powstały kopalnie galmanu Józef, Rudolf i Sylwester. W 1857 r. w pobliżu powstała kopalnia galmanu Wandel o głębokości szybu 30 m. Dla zwiększenia wydobycia wykopano szyb Antoni, który znajdował się na północ od klasztoru. Następnie w 1914 r. powstało Gwarectwo Rudy Żelaza i Węgla Kamiennego Czerna. Ruda dawała 40–52% żelaza. Dowożono ją do śląskiej huty Pokój.

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT

Linki zewnętrzne

Archiwalne widoki i publikacje związane z miejscowością w bibliotece Polona

Kategoria:Wsie hrabstwa tęczyńskiego Kategoria:Wsie Tęczyńskich herbu Topór Kategoria:Wsie w powiecie krakowskim