Metody wychowania – pomagają współczesnym osobom zaangażowanym w proces wychowania odnaleźć się w trudnych aspektach dotyczących wielości nurtów wychowania. Nakreślają obraz, wskazują drogę, którą należy podążać w swojej pracy pedagoga.
Metody wychowania: W ujęciu prakseologicznym – metoda to ogólny sposób postępowania. Założeniem, każdej metody jest dążenie do osiągnięcie celów a cel to wartości, jednym słowem poprzez odpowiednie metody dążące do wdrożenia wartości. Kopaliński – metoda to świadome, konsekwentne, systematyczne postępowanie. Składają się na nie środki i czynności, które służą realizacji celu. Kamiński – sposoby konsekwentnego i możliwie najbardziej skutecznego postępowania zmierzające do określonego celu. Muszyński - sposób postępowania wychowawcy, polegający na wywieraniu wpływu na aktywność wychowanka, związany zawsze z obszarem nagród i kar. Wychowanie poprzez stosowanie tych metod dąży do obranego celu.
Zadaniem teorii wychowania jest tworzenie, rekonstrukcja, przetwarzanie tak treści, metod, kształtów wychowania, aby potrafiły się one wpasować w ówczesny kształt i model świata. Staje się więc niezbędne ciągłe poszukiwanie najlepszych i jak najbardziej aktualnych rozwiązań dotyczących wychowania i kształtowania jednostki. Teoria wychowania to dział, którego treścią i celem jest człowiek (podmiot), treścią jest wychowanie (przedmiot), metodą – sposób wytwarzania odpowiednich postaw, cech, nawyków w młodym lub dorosłym człowieku. Możemy zatem powiedzieć, ze istotą wychowania jest całokształt związany z formowaniem i dopasowaniem nas samych do aktualnych i przyszłych modeli dobrze wychowanego człowieka (w pełnym tego słowa znaczeniu - moralnie, fizycznie, społecznie, emocjonalnie, umysłowo).
Style wychowania Wyróżnić można 3 podstawowe style wychowania:
Autorytarny: dominacja wychowawcy podporządkowanie wychowanka wychowanie zazwyczaj jednoznaczne restrykcyjne metody bezpośrednie: nagrody, kary
Partnerski: liberalny samodzielne kształtowanie sytuacji wychowawczych pozostawiona swoboda i niezależność dziecku interwencja tylko w sytuacjach kryzysowych wychowanie poprzez życiowe sytuacje
Demokratyczny: współkreowanie wychowanka wychowawca uczestniczy w życiu wychowanka metody pośrednie: oddziaływanie poprzez naśladownictwo
Podział według Muszyńskiego WPŁYW OSOBISTY: wyrażanie aprobaty i dezaprobaty (podoba - nie podoba mi się) działanie – wpływu osobistego perswazja wysuwanie sugestii instruowanie Indywidualna relacja wychowawca-wychowanek, według tych oddziaływań będziemy poznawać świat.
WPŁYW SPOŁECZNY modyfikacja celów zespołu kształtowanie norm postępowania przekształcanie struktury zespołu nadawanie właściwego kierunku kontroli Pod wpływem otoczenia możemy zmienić swoje zachowanie by dostosować się do ogółu, by pozyskać akceptację
WPŁYW SYTUACYJNY nagradzanie karanie organizowanie doświadczenia Określona sytuacja może wpłynąć na nasze zachowanie (strata bliskich)
KIEROWANIE SAMOWYCHOWANIEM ukazywanie samych sposobów przygotowanie do świadomego ćwiczenia ukazywanie do świadomego ćwiczenia To co zrobię sama dla siebie, kierowanie swoim samorozwojem, to jakie wartości będą miały wpływ na mój system wartości
Podział według Piotrowiak metody bezpośrednie metody pośrednie metody indywidualne i grupowe
Metody bezpośrednie To metody działające na świadomość.
NAGRADZANIE wybiórczość w stosowaniu nagród brak uzasadnienia nagradzanie – rozwija postawy konsumpcyjne
KARANIE niska skuteczność karania stosowanie karania zbiorowego eksponowanie kar fizycznych w wychowaniu powstanie zaburzeń emocjonalnych
W dzisiejszych czasach okazuje się, iż ten rodzaj metody wychowania jest wielce nieskuteczny. Karanie – budzi mechanizmy obronne (myślenie autonomiczne zrobię co będę chciał) Nagradzanie – szukanie kolejnych korzyści (komercje).
Metody pośrednie Działające na podświadomość – skuteczność tych metod jest według niektórych osób o wiele wyższa.
Metoda perswazyjno-informacyjna tłumaczenie, przekazywanie, danych w celu zmiany opinii, postaw, zachowań korygowanie i wzbogacanie zasobu wiedzy w metodzie tej posługujemy się językiem werbalnym i niewerbalnym wychowujemy poprzez: komunikacje, rozmawiając, dyskutując, polemizując, perswadując
Warunki skuteczności: umiejętne słuchanie (nie zamykamy się na opinię rozmówcy i na drugą osobę) umiejętne formułowanie argumentów (dojrzałe argumentowanie) stosowanie komunikatów pozawerbalnych (zgodność z komunikatem werbalnym) rezygnacja z bezwzględnej dominacji wyrażonej w opiniach. (nie moralizować, w wychowaniu nie ma zwycięzców i przegranych, wychowanie bez porażek)
Problemy: skłonność do moralizowania chęć potwierdzenia własnych racji unikanie tematów trudnych (tabu)
Ważna koncepcja Gordonowska komunikat przejrzysty, oparty na słuchaniu nie ma wygranych, przegranych nie oceniać - blokada dialogu wysłuchać, nie przerywać, niech powie co ma do powiedzenia
Metoda modelowania (modelowanie-wzorowanie) Bronfenbrenner naśladowanie zachowań, ról społecznych, upodabnianie się w sposób nieświadomy do innych osób efekt bezpośredni (dziecko zachowuje się dokładnie jak wychowawca) efekt generalizowania (tendencja do zbliżonych zachowań, jakimi posługiwali się nasi wychowawcy)
Warunki skuteczności: 1. identyfikacja wychowanka z wychowawcą (autorytet) 2. atrakcyjność treści przekazywanych przez model (treści dostosowane do okresu życia, w okresie dojrzewania – ucieczka od autorytetu rodziców – potem powrót) 3. wartości przyswojone przez dziecko - jako determinanty pozytywnych lub negatywnych zachowań 4. wiek dziecka- metoda skuteczniejsza w młodym wieku dziecka
Problemy: 1. brak właściwych wzorców zachowań (rodzina, media, instytucje) pozytywne ok., negatywne – zasada dziedziczenia patologii 2. rozbieżność między obszarem deklaracji a zachowań wychowawców (nasila się w okresie dojrzewania- wzór rodzica nie jest idealny, poszukiwanie bardziej spójnych wzorów zachowań)
Metoda zadaniowa (Motywująco-prowokująca) powierzanie dziecku zadań stawianie dziecka w sytuacjach problemowych wykształcanie dzięki tym sytuacjom konstruktywnych zachowań i postaw uczy się dzięki temu czego należy unikać, jak postępować nawiązanie do DEWEYOWSKIEJ koncepcji – doświadczenia (działalne jest źródłem wiedzy)
Warunki skuteczności: umiejętne formułowanie zadań (poziom i możliwości dostosowane) zaangażowanie stopniowanie trudności (od prostych do trudnych) obiektywna ocena działalności wychowanka pogłębianie samodzielności wychowanka (interweniować tylko gdy jest taka potrzeba)
Problemy: trudności w formułowaniu zadań skłonność do wyręczania wychowanka
Metoda grupowa oddziaływanie kilku osób na jednostkę w celu zmodyfikowania postaw bądź zachowań zmiany poprzez bycie i działanie z innymi osobami
Metoda organizowania działalności zespołowej (Kamiński, Courinet) istnieją cechy przywódców zespołu nikogo nie można włączyć do grupy na siłę grupa nie powinna być liczna spychanie odpowiedzialności na innych lider powinien wyłonić się sam w sposób naturalny gdy 2 liderów warto podzielić grupę
Warunki skuteczności: 1. odpowiednia liczebność zespołu 2. różnorodność (duże grupy ok. 50 os.) 3. grupy dobrane według temperamentu 4. precyzyjne określenie zadań 5. koordynacja działań
Problemy: 1. konflikty między członkami zespołu 2. pogłębianie podziałów 3. Rozwój postaw konformistycznych, 4. ulegamy grupie, przestajemy się angażować
Metoda organizowania działalności samorządowej – A. Neill uczestnictwo dzieci i młodzieży w działalności uczy odpowiedzialności, ważności, że możemy mieć na coś wpływ przygotowanie do samodzielnego życia zbyt wczesne włączenie spowoduje upośledzenie na gruncie społecznym
Warunki skuteczności: realność zadań i problemów zwiększenie udziału wychowanków usprawnianie rozwiązań organizacyjnych tworzeniu równych szans udziału w budowaniu rzeczywistości
Problemy powstanie klik i grup interesów brak spójności działań nadmierna ingerencja wychowanków.
Kategoria:Wychowanie