Złotogłowowe, asfodelowe (Asphodeloideae Juss.) – podrodzina złotogłowowatych (Asphodelaceae) w systemie APG IV z 2016, w starszych systemach zwykle w randze rodziny roślin jednoliściennych. Należą tu przeważnie rośliny rozetowe o spichrzowych (gruboszowatych) liściach i mięsistych korzeniach lub kłączach. Cechą charakterystyczną jest występowanie antrachinonów gromadzących się w komórkach aloinowych wiązek naczyniowych liści oraz obecność mięsistych osnówek. Należy tu 19 rodzajów z ok. 800–940 gatunkami. Występują w rejonie Morza Śródziemnego, w Afryce, Azji zachodniej i środkowej oraz w Australii.
Systematyka Pozycja i podział rodziny według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) Jedna z trzech podrodzin w obrębie rodziny złotogłowowatych (Asphodelaceae) w rzędzie szparagowców Asparagales w obrębie jednoliściennych. System APG IV zmienił w stosunku do systemu APG III (2009) nazwę rodziny z żółtakowatych (Xanthorrhoeaceae) na złotogłowowate (Asphodelaceae), bez zmian w klasyfikacji.
Pozycja w systemie APG II (2003) i APW (2001...) Złotogłowowate stanowiły wraz z rodziną Xanthorrhoeaceae grupę siostrzaną dla liliowcowatych Hemerocallidaceae w obrębie kladu (określanego rangą rzędu) szparagowców Asparagales. Rozdzielane były tradycyjnie na dwie podrodziny – Asphodelioideae i Aloideae (syn. aloesowate Aloaceae Batsch), przy czym pierwsza z nich okazała się mieć charakter parafiletyczny (dlatego nie wyróżnia się już współcześnie aloesowatych jako odrębnej rodziny). Badania molekularne wykazały, że dotychczas przyjmowany podział na rodzaje w obrębie podrodziny Alooideae miał charakter sztuczny – nie odzwierciedlał rzeczywistego powiązania filogenetycznego między tymi roślinami.
Podział na rodzaje Aloë L. – aloes Aloiampelos Klopper & Gideon F. Smith Aloidendron (A. Berger) Klopper & Gideon F. Smith Aristaloë Boatwright & Manning Astroloba Uitewaal Asphodeline Reichenbach – złotnica Asphodelus L. – asfodel, złotogłów Bulbine Wolf Bulbinella Kunth Chortolirion A. Berger Eremurus M. Bieberstein – pustynnik Gasteria Duval – gasteria Gonialoë (Baker) Boatwright & Manning Haworthia Duval – haworsja, haworcja Haworthiopsis G. D. Rowley Jodrellia Baijnath Kniphofia Moench – trytoma Kumara Medicus Lomatophyllum Willdenow Tulista Rafinesque Trachyandra Kunth
Przypisy
*