mały|Widok pałacu przed 1912 Gorzyczki – wieś w Polsce położona na Równinie Kościańskiej, w województwie wielkopolskim, w powiecie kościańskim, w gminie Czempiń.

Nazwa Wieś istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis pierwotnej nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1388 kiedy to odnotowano ją pod staropolską nazwą „Gorzicze Parva”, 1395 „Parva Gorzicz”, 1396 „Parva Gorzecz, Gorzicky, Gorziczky”, 1397 „Parva Gorsicz”, 1398 „Parwy Gorzicze”, 1399 „Minor Gorszicze, Minor Gorsicze, Parva Gorszicz, Parva Gorzicz”, 1400 „Gorzeczsky, Parve Gorzicze”, 1405 „Gorzicze Minor, Minor Gorzice”, 1423 „Gorzyczky”, 1428 „Gorzycze Minor”, 1429 „Gorzyce Minor”, 1439 (oblatowany w 1440) „Gorzicze Minus”, 1448 „Goriczky”, 1473 „Gorziczski Minor”, 1482 „Goryczki”, 1520 „Gorzyczski”, 1523 „Minus Gorzyczki”, 1563 „Gorzyczky Minor”, 1566 „Gorziczki Minores” .

Historia Miejscowość pierwornie była związana z Wielkopolską. Początkowo była własnością szlachecką należącą do Gryżyńskich, Jaszkowskich, a później także do Gorzyckich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko i Rydzyńskich, Chaławskich, Wielżyńskich, Szołdrskich. Od 1320 miejscowość leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1437 odnotowano ją w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1405 leżała w parafii Czempiń.

Najstarszymi, cząstkowymi właścicielami notowanymi w Gorzyczkach oraz w Gorzycach byla w latach 1388-1449 wielkopolska szlachta z rodów Gryżyńskich oraz Jaszkowskich. Majątki te później odziedziczyli ich spadkobiercy w latach 1449-1581. W latach 1388-1400 źródła historyczne odnotowały również Markusza lub Marcina z Gorzyczek i Gorzyc. W latach 1398-1399 toczył on spory sądowe z Wyszakiem Gryżyńskim o podział majętności w Gorzyczkach. W 1399 Marcin był w sporze z Drogosławą Gorzycką. W 1400 tenże Markusz wziął udział w sporze Dobroszki żony Jana Klocka i Drogosławy z Gorzyczek ze Szczepanem Mikuszewskim z Gorzyczek.

W latach 1393-1395 odnotowano Jana, Janka Kloca lub Klocka z Gorzyczek i Gorzyc. W 1393 był on w sporze z kmieciami Wyszaka Gryżyńskiego z Gołębina i Gorzyc. W 1396 wspomniano Konrada brata Smysława z Gorzyc i Bukownicy] oraz Stanisław z Gorzyczek, ojca Stachny z Gorzyczek, panią Tworzyjańską z Tworzyjanic (obecnie Tworzanice koło Rydzyny, żonę Tworzyjana zwanego też Florianem z Gorzyczek, a także jej syna Tomisława zwanego Łagwą z Gorzyczek.

W 1396 Tomisław Tomasz Łagwa z Gorzyczek oraz Gorzyc pozywał Konrada i Stanisława z Gorzyczek. o 5 grzywien oraz o inne sprawy. W 1396 wraz z żoną, której nie odnotowano imiennie, a także z Jadwigą żoną Marcina, Markusza, która była jego „szecią” (czyli świeścią = siostrą żony lub krewną w ogóle) odpierał pretensje pani Tworzyjańskiej oraz jej syna Tomisława z Gorzyczek. Sąd przyznał Tomisławowi Łagwie 6 grzywien od Tomisława i jego matki z Tworzyjanic i Gorzyczek za wypasione przez nich żyto. Pani Tworzyjańska z Gorzyczek i jej syn zapłacili także trzy kary za niestawienie się w sądzie.

W 1397 odnotowany został spór sądowy Dobiesławy i Ubysławy córek Dobiesława Chlebowskiego z Gorzyczek z Wyszakiem Gryżyńskim w sprawach jego kmieci. W latach 1398-1400 Dobroszka Janowa żona Jana Klocka z Gorzyczek oraz jej dzieci toczyły spory sądowe z Wyszakiem Gryżyńskim. W 1400 Dobroszka z Gorzyczek była w sporze ze Szczepanem Mikuszewskim z Mikoszek, Jarogniewic i Gorzyczek, mężem Dobiesławy córki Dobiesławy Chlebowskiej o powierzony jej przez Szczepana dokument.

W latach 1399-1400 odnotowano Drogosławę Gorzycką noszącą od wsi odmiejscowe nazwisko. W 1399 oskarżyła ona Wyszaka Gryżyńskiego o zabicie jej męża. W 1399 Drogosława pozwała Marcina swego zięcia o niwę roli oraz o dwie łąki. W 1400 Drogosława z Gorzyczek dowodziła w sporze ze Szczepanem z Mikoszek, że Szczepan posłał Markusza do Janowej żony Jana Klocka z dokumentem dla sądu w Kościanie i Janowa stawiła się w tej sprawie w sądzie. W latach 1400-1401 Samson Lutogniew z Gorzyczek i Gorzyc był w sporze z Wyszakiem Gryżyńskim o część Gorzyczek oraz role tam się znajdujące zwane „Wąsosze”. W 1405 odnotowano ugodę sądową Stachny córki Stanisława z Gorzyczek z Wyszakiem Gryżyńskim. W latach 1419-1420 odnotowano Jadwigę wdowę po Marcinie lub Markuszu z Gorzyczek i Gorzyc. W 1419 Jadwiga z Gorzyc wraz z synami Jarosławem, Samkiem, Grzegorzem i Mikołajem była w sporze sądowym z Wyszakiem Gryżyńskim. W 1420 pani Markuszowa wdowa po Markuszu wraz z synami Andrzejem, Grzegorzem, Mikołajem i Samkiem dziedzicami gorzyckimi toczyła spór sądowy z Wyszakiem Gryżyńskim.

W latach 1469-1581 dziedzicami we wsi byli Rydzyńscy z Gorzyczek i Gorzyc. W 1472 Jan starszy, Jan młodszy i Wojciech bracia z Rydzyny zapisali Mikołajowi Stęszewskiemu synowi stolnika poznańskiego Jana Bnińskiego] 50 grzywien czynszu rocznego na wsiach Dąbcze i Gorzyczki. W 1510 w części Gorzyczek należącej do pana Piotra Rydzyńskiego odnotowano 6 zagrodników oraz 3 najemnych robotników zwanych ratajami. Jeden z 3 folwarków znajdujących się tam należał do Piotra Rydzyńskiego.

Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych dotyczące wsi. W 1563 miał miejsce pobór podatków w Gorzyczkach, które pobrano z części Jana Chaławskiego od 3 łanów. W 1566 z części należącej do Agnieszki Szołdrskiej, Małgorzaty Wielżyńskiej i Barbary Zielątkowskiej pobrano podatki z 3 łanów, a z części Katarzyny Lwowskiej od 4 zagrodników. W 1581 z części Andrzeja Rydzyńskiego pobrano podatki od 5 zagrodników, od rataja z pługiem, a także podatki z wiatraka będącego w dzierżawie dorocznej. Z części Łukasza Rydzyńskiego pobrano natomiast podatki od 3 zagrodników, od rataja z pługiem, z wiatraka w dzierżawie dorocznej, a z części należącej do Stanisława Szołdrskiego z dwóch łanów osiadłych oraz jednego łana opuszczonego.

Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) wzmiankowane były dwie miejscowości: Gorzyczki I i Gorzyczki II. Obie leżały w okręgu czempińskim pruskiego powiatu Kosten rejencji poznańskiej. Gorzyczki I stanowiły - wraz z Gorzycami - odrębny majątek, którego właścicielem był wówczas Edward Potworowski. Natomiast Gorzyczki II należały do majątku Gołembin (Stary Gołębin), którego właścicielem był wówczas Melchior Szołdrski. Według spisu urzędowego z 1837 roku Gorzyczki I liczyły 217 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 24 dymy (domostwa). Z kolei Gorzyczki II liczyły 78 mieszkańców w 6 domach.

Pod koniec XIX wieku Gorzyczki liczyły 17 domów i 134 mieszkańców, wszyscy byli wyznania rzymskokatolickiego. W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Gorzyczki, po jej zniesieniu w gromadzie Czempiń. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego. W 2009 wieś liczyła 254 mieszkańców.

Turystyka Skrajem miejscowości przebiega granica Parku Krajobrazowego im. gen. Dezyderego Chłapowskiego.

Zabytki W Gorzyczkach znajduje się zabytkowy pałac z 1868, w stylu neorenesansowym, otoczony parkiem o pow. 4,2 ha z pomnikowymi drzewami. Zachował się także dworek z poł. XVIII wieku.

Zobacz też Franciszek Bartkowiak – powstaniec wielkopolski urodzony we wsi Gorzyczki w woj. śląskim

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Czempiń (gmina)