Gościeszyn – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim, w gminie Wolsztyn, 7 km na południowy wschód od siedziby gminy, przy szosie z Wolsztyna do Wielichowa, nad rzeczką Czartoria (prawym dopływem Obry).

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XV wieku. Wymieniona została po raz pierwszy w łacińskojęzycznym dokumencie z 1405 pod zlatynizowaną, staropolską nazwą „Gosczischino”, 1419 „Gosczesszyno”, 1427 „Gosczeschino”, 1428 „Gosczessyno”, 1505 „Gostizyn”, 1510 „Gosczyeschyno”, 1530 „Gosczesino, Goscziesino”, 1559 „Goscziessino”, 1563 „Goszczieszino”, 1564 „Gosczieschyno”, 1580-1581 „Goscieszino”.

Według językoznawców, wydawców encyklopedycznego słownika „Nazwy Miejscowe Polski. Historia, Pochodzenie, Zmiany” nazwa „Gościeszyn” pochodzi od staropolskiego antroponimu „Gościsza, Gościsz” z dodanym sufiksem „-ino”. Wśród ludu używano także gwarowej nazwy „gościesyn, -na” .

Po rozbiorach Polski pruska administracja używała zgermanizowaną polskiej nazwy „Goscieszyn”. W XIX wieku używana była także polska nazwa. W 1881 odnotowano polską nazwę „Gościeszyn”. PO odzyskaniu niepodległości w II RP w 1921 odnotowano polską nazwę „Gościeszyn”.

Historia Okolice miejscowości były zasiedlone jednak już wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. 500 metrów na południe od mostu przez Obrzański Kanał Północny, na jego południowej stronie, przy zachodniej stronie drogi z Gościeszyna do lasu archeolodzy odkryli grodzisko wklęsłe, a o 200 metrów na północ od niego grodzisko stożkowate. Oba nie mają jeszcze ustalonej chronologii.

Miejscowość historycznie należała do Wielkopolski. Początkowo była wsią szlachecką, własnością polskiej szlachty z rodu Rostarzewskich, Ossowskich, Żegockich, Radomickich, Malczewskich, Koczorowskich i Mielżyńskich. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1507 miejscowość odnotowana została w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1405 była siedzibą własnej parafii. W 1510 leżała w dekanacie Grodzisk.

Pierwszy, historyczny zapis o miejscowości pochodzi ze źródeł kościelnych z początku XV wieku. W 1405 pleban Goszcz ustanowił pełnomocnika procesowego w sporze sądowym, którego przedmiotu nie odnotowano. Jan Nowacki omyłkowo podał, że Goszcz pleban gościeszyński zgłosił roszczenia do opłat za pogrzeby swych byłych parafian. W rzeczywistości jednak był to proces plebana z Przeprostyni (obecnie to Przyprostynia) przeciwko opatowi z Obry z opactwa cystersów w Obrze.

W latach 1419-1427 jako dziedzic miejscowości odnotowany został Dobrogost Kębłowski herbu Nałęcz, który toczył spór sądowy z opatrznym Hamplem mieszczaninem kościańskim. Mieszczanin ten wygrał od niego 123 grzywien tytułem poręczenia. W 1427 Dobrogost Kębłowski z Gościeszyna i Rakoniewic toczył proces z Janem Tuchorskim.

W latach 1428-1449 właścicielem we wsi był Abraham Kębłowski, który od nazwy swojej rodowej wsi Kębłowo przyjął odmiejscowe nazwisko. W 1428 woźny sądu ziemskiego potwierdził granice pomiędzy dziedzinami Gościeszyn należącej do Abrahama Kębłowskiego stryja i jego bratanków Dobrogosta i Niemierzy z Jezior Wielkich w powiecie pyzdrskim, a Błockiem Mikołaja, Piotra i Stefana, poczynając od styku ze wsią Łąkie aż do miejsca, gdzie Abraham Kębłowski „wstłuknął” (staropol. „zgłosił pretensje przeciwko wytyczaniu granicy”). W latach 1429-1430 bracia Dobrogost i Niemierza Jezierscy toczyli proces sądowy ze stryjem Abrahamem Kębłowskim o granice pomiędzy Dąbrową koło Wolsztyna (obecnie to Dąbrowa Stara), która była własnością Jezierskich, a Gościeszynem Kębłowskiego.

W 1449 woźny wywołał dokument wystawiony przez starostę generalnego Wielkoposlki Łukasza Górkę dotyczący sumy 1200 grzywien szer. groszy na dziedzinach Rakoniewice i Gościeszyn na rzecz Anny żony szlachcica Jana Nostwica pochodzącego z łużyckiego rodu Nosticów z miejscowości Nosaćicy (obecnie to dzielnica miasteczka Weißenberg), a sąd przysądził dokumentowi wieczystą moc. Abraham Kębłowski natomiast w imieniu swojej córki Anny zapłacił opłatę zwaną „przysądne”. W 1507 Jan Nostwic dał Katarzynie Tuchorskiej żonie Mikołaja Ossowskiego wsie Rakoniewice i Gościeszyn w zamian za Smarzewo (obecnie Smardzewo) i Opalewo w ziemi świebodzińskiej oraz wypłacił jej 600 grzywien .

W czasie XVI wiecznych opisów granic odnotowano także szereg lokalnych dawnych nazw miejscowych. W 1510 odnotowano lasy, a w 1541 błoto Długie (łac. „longum lutum”) pomiędzy Gościejewem a Rzeszotarzewem. W latach 1558-1559 wspomniano znak graniczny „Rosochata Sosna” pomiędzy Gościeszynem a Tłokami. W 1577 obiekty nieokreślone: „Dębnicz, Kozie Błotko, Rogowa Góra, Smolanki” znajdujące się pomiędzy wsiami Łąkie Stare a Goscieszynem. W 1595 odnotowano błota: „Zgniłe Błoto, Trzęsawica” między wsiami Łąkie Stare, Gościeszynem i Rakoniewicami. W 1595 wspomniano „Nart Włodarski” - miejsce między Gościeszynem a Błockiem.

Miejscowość wspominały również historyczne rejestry podatkowe. W 1510 wieś wraz z folwarkiem pana Ossowskiego odnotowano w księgach podatkowych przy okazji poboru podatków. Miała wówczas 12,5 łanów osiadłych otoczonych przez lasy i łąki. Sołectwo miało powierzchnię 2 łanów, a sołtys Wojciech płacił z niego 6 wiardunków czynszu. W 1530 miał miejsce pobór z dwóch łanów. W 1563 pobór z 4 łanów oraz od karczmy dorocznej. W 1581 odbył się pobór z 1 3/4 łana, 2 zagrodników oraz wiatraka dorocznego

Wieś Goscieszino położona była w 1581 roku w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga NarodówAdolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 69..

W 1633 roku wieś kupił Maciej Żegocki (ojciec słynnego Krzysztofa Żegockiego). W pierwszej połowie XVIII wieku wieś była w rękach Radomickich. W latach (1655–1660) wieś została dotknięta zniszczeniami przez potop szwedzki. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego podaje, że 2,5 km. na południe od miejscowości znajduje się szaniec szwedzki z tego okresu.

Około 1740 roku przeszła w posiadanie miecznika kaliskiego Macieja Skarbka Malczewskiego, który przypuszczalnie wzniósł tu pierwszą rezydencję i założył ogród ozdobny. Do końca XVIII wieku wieś leżała w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Po rozbiorach Polski miejscowość znalazła się w zaborze pruskim. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Gościeszyn należała do wsi większych w ówczesnym powiecie babimojskim rejencji poznańskiej. Gościeszyn należał do rakoniewickiego okręgu policyjnego tego powiatu i stanowił siedzibę majątku Gościeszyn, który należał wówczas do Macieja Mielżyńskiego. Według spisu urzędowego z 1837 roku Gościeszyn liczył 239 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 21 dymów (domostw).

W pierwszej połowie XIX wieku majątek przejęła rodzina Koczorowskich, a po nich – wskutek koligacji rodzinnych – Mielżyńscy z Iwna. Być może na początku stycznia 1832 roku gościł u Tertuliana Koczorowskiego Adam Mickiewicz. We wrześniu 1847 roku w majątku u Macieja Mielżyńskiego bawił poeta Wincenty Pol, a w roku 1850, przez kilka miesięcy, belwederczyk Ludwik Orpiszewski z żoną.

W XIX-wiecznym Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego miejscowość wymieniona jest jako wieś leżąca w powiecie babimojskim. Liczyła w sumie 3832 morg powierzchni i dzieliła się na część wiejską, oraz folwark o nazwie Zdrogowo. Według słownika pod koniec XIX wieku miejscowość liczyła 16 domów, w których mieszkało 357 mieszkańców wyznania katolickiego. Do końca tego wieku była własnością Mielżeńskich.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Po 1900 roku Gościeszyn przeszedł na własność Zygmunta Kurnatowskiego. Wieś rycerska, własność hrabiny Marii Kurnatowskiej, położona była w 1909 roku w powiecie babimojskim rejencji poznańskiej w Wielkim Księstwie PoznańskimKsięga adresowa polskich właścicieli ziemskich Wielkiego Księstwa Poznańskiego z uwzglednieniem powiatu, stacyi poczty, telegrafu, dworca, Poznań 1909, s. 5..

Pałac i park mały|Pałac i park przypałacowy w Gościeszynie mały|Widok pałacu przed 1912 Głównym akcentem monumentalnego założenia pałacowo-parkowego w Gościeszynie jest okazały, neogotycki pałac Kurnatowskich z lat 1904–1911. Powstał on w wyniku przebudowy dworu zbudowanego po 1740 roku przez Malczewskich i rozbudowanego w drugiej połowie XIX wieku przez Mielżyńskich. Jednopiętrową bryłę urozmaicają wieże w fasadzie frontowej – w tym wieża zegarowa z tarasem widokowym. Wejście główne prowadzi przez arkadowy portyk z balkonem i kolumnową loggię na piętrze, nad którą znajduje się łaciński napis „Módl się i pracuj”. Do 2011 roku mieścił się w nim Dom DzieckaDom dziecka w Gościeszynie – do likwidacji Gazeta Lubuska.. We wnętrzu pałacu ciekawa jest posadzka z bogato zdobionych płytek fajansowych w holu, kręte schody drewniane z filarem (ozdobione rzeźbą lwa trzymającego przed sobą kartusz) i sztukaterie o motywach roślinnych i hipicznych. W bibliotece cenna jest sztukateria o motywach roślinnych i geometrycznych, a w dwukondygnacyjnej sali balowej – kamienny balkon dla orkiestry.

Przed pałacem na reprezentacyjnym dziedzińcu rośnie lipa szerokolistna o obwodzie 520 cm, rozwidlająca się na dwa konary. Po obu stronach pałacu rozmieszczono symetrycznie stajnię i ujeżdżalnię, neoklasyczne z 1913 roku. W północno-wschodnim narożniku dziedzińca stoi neogotycka oficyna z drugiej połowy XIX wieku, z wieżyczkami sześciobocznymi w narożnikach. Częściowo zachowało się murowane ogrodzenie z roku 1913, zwieńczone krenelażem, z trzema basztami, a od frontu – dorycka kolumnada z kutym ogrodzeniem na kamiennym cokole. Po bokach głównej bramy stoją dwie kolumny, które pierwotnie zdobiły rzeźby lwów wspierające łapami tarcze herbowe.

Za pałacem na powierzchni 12,52 ha rozciąga się park krajobrazowy z drugiej połowy XVIII wieku, powiększony w drugiej połowie XIX wieku i znacznie przekształcony na początku XX wieku. Rośnie w nim wiele drzew pomnikowych: platany o obwodzie do 620 cm, jesiony do 530 cm, dęby do 590 cm, wiązy do 410 cm i olsza czarna 360 cm. Park otoczony jest alejami: lipową od północy i dębowo-lipową od południa. Wzdłuż wschodniej granicy parku rośnie czterorzędowa aleja lipowa. W pobliżu, za małym stawem stoi figura Chrystusa wystawiona przez Zygmunta Kurnatowskiego ku pamięci zmarłej żony.

Na południe od pałacu położony jest folwark ze starymi zabudowaniami, m.in. gorzelnią z 1873 roku i spichrzem z drugiej połowy XIX wieku.

Kościół św. Stanisława Biskupa thumb|240px|Kościół św. Stanisława Biskupa w Gościeszynie W zachodniej części wsi wznosi się kościół św. Stanisława Biskupa, kompozycyjnie powiązany z założeniem pałacowym. Zbudowany został w stylu późnobarokowym w 1778 roku z fundacji kasztelanowej santockiej Ludwiki Malczewskiej oraz jej syna Józefa Malczewskiego starosty dembińskiego. W latach 1914–1916 został rozbudowany przez Kurnatowskich. Pod prezbiterium wybudowana została krypta grobowa Kurnatowskich. Z wyposażenia na uwagę zasługują dwa ołtarze boczne, barokowo-rokokowe z około 1780 roku, barokowe rzeźby czterech Ewangelistów z około połowy XVIII wieku na ambonie, neobarokowa chrzcielnica z płaskorzeźbą dłuta Marcina Rożka oraz obraz Opłakiwanie Chrystusa z XVII/XVIII wieku.

Na ścianie zewnętrznej kościoła wmurowano dwa epitafia: ks. Józefa Kuta (1905-42) proboszcza w latach 1936–1942, zamęczonego w Dachau (w 1999 roku został ogłoszony przez papieża Jana Pawła II błogosławionym) i ks. Alfonsa Graszyńskiego (1879-1943), proboszcza w latach 1912–1936, duchowego przywódcy powstania wielkopolskiego w Wolsztyńskiem oraz tablicę poświęconą pochowanemu w kościele Krzysztofowi Żegockiemu.