Powstanie Spartakusa

Powstanie Spartakusa – trwające w latach 73–71 p.n.e. największe powstanie niewolników w starożytnym Rzymie. W ciągu dwóch lat siły Spartakusa, składające się z tysięcy niewolników, gladiatorów i zubożałych chłopówWielka Historia Świata, Kraków 2004, tom III, s. 168., wznieciły powstanie na terenie niemalże całej Italii. Kres buntowi położyły nieporozumienia w szeregach przywódców powstania oraz bitwa nad rzeką Silarus, w której zginął Spartakus.

Przyczyny i przebieg powstania Do przyczyn powstania można zaliczyć dwie zasadnicze kwestie: wyzysk niewolników w latyfundiach pozycja społeczna gladiatorów

Powstania wybuchały już wcześniej, ale były szybko tłumione przez armię rzymską. Tym razem jednak siły powstańców były zdecydowanie potężniejsze. Spartakus, prawdopodobnie z pochodzenia Trak, zawiązał spisek w szkole gladiatorów w Kapui. Do spisku należało dwustu ludzi. Spisek został wykryty, ale siedemdziesięciu ośmiu niewolnikom (i Spartakusowi) udało się zbiec i schronić na zboczach Wezuwiusza. Na Wezuwiuszu spiskowcy wybrali na wodzów – obok Spartakusa – Kriksosa i Oinomaosa (ich pochodzenie nie jest znane). Grupa powiększyła się o zbiegłych niewolników i zrujnowanych drobnych rolników. Wulkan stał się twierdzą powstańców, których armia urosła do 10 tysięcy osób. Powstańcy byli postrachem wśród bogatych mieszkańców Kampanii. W 73 roku p.n.e. przeciwko powstańcom wysłano armię, którą dowodził propretor Klaudiusz Glaber. W bitwie pod Wezuwiuszem armia Spartakusa rozbiła wojsko Klaudiusza, a znaczna część Kampanii znalazła się w rękach buntowników.

Istotnym problemem był brak jedności w armii niewolników. W roku 72 p.n.e. odłączone plemiona celtycko-germańskie, pod dowództwem Kriksosa, zostały rozbite pod Apulią.

Jednak Spartakus rozbił w tym czasie obie armie konsularne. Udał się na północ, chciał opuścić Italię, jednak przekonano go, żeby zawrócił. Postanowił więc połączyć się z oddziałami na Sycylii, jednak piraci nie dostarczyli obiecanych wcześniej statków. W międzyczasie Rzym zebrał armię pod przywództwem Krassusa. Spartakusowi udawało się wymykać z rąk Krassusa, a manewr wydostania się z otaczającego wału został wpisany do listy podstępów wojennych Frontinusa (Strategemata)Paweł Rochala: Powstanie Spartakusa 73 – 71 p. n. e., Inforteditions, Zabrze 2009, s. 276.. Krassus ostatecznie rozgromił Spartakusa nad rzeką Silarus. Od tej pory rola niewolników w państwie rzymskim zaczęła się stopniowo zmniejszać.

Ku przestrodze, ukrzyżowano wzdłuż głównej drogi prowadzącej do Rzymu około sześć tysięcy niewolników, którzy ocaleli z przegranej bitwy.

Skutki powstania Spartakusa Powstanie przyniosło zniszczenie znacznych obszarów Italii, właściciele niewolników ponieśli duże straty, w powstaniu uczestniczyła biedota. Od tego czasu również zauważa się stopniową zmianę polityki właścicieli niewolników.

Najważniejsze bitwy podczas powstania 73 p.n.e. – bitwa pod Wezuwiuszem 72 p.n.e. – bitwa pod górą Garganus 72 p.n.e. – bitwa w rejonie Picenium 71 p.n.e. – II bitwa w rejonie Picenium 71 p.n.e. – bitwa o wał Krassusa 71 p.n.e. – bitwa pod Camalatrum 71 p.n.e. – bitwa nad rzeką Silarus

Powstanie w kulturze Powstanie było tematem filmu Spartakus z 1960 w reżyserii Stanleya Kubricka. W 2010 rozpoczęto emisję serialu produkcji Starz pod tytułem Spartakus: Krew i piach.

Przypisy

Bibliografia Géza Alföldy: Römische Sozialgeschichte. 3. Auflage, Steiner, Wiesbaden 1984, (Wissenschaftliche Paperbacks Sozial- und Wirtschaftsgeschichte, 8). Bernard Nowaczyk: Powstanie Spartakusa 73-71 p.n.e., Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2008.

Spartakusa Kategoria:Powstania niewolników Kategoria:Republika rzymska