Łęki Małe (województwo wielkopolskie)

Łęki Małe – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie grodziskim, w gminie Kamieniec.

Nazwa Wieś istnieje co najmniej od pierwszej połowy XV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1420 kiedy odnotowano ją pod staropolską nazwą „Minor Lanki”, 1421 „Minus Lanky”, 1423 „Minor Lanka”, 1428 „Minor Ląnky”, 1450 „Llanky”, 1451 „Minus Laky”, 1476 „Parwa Lanky”, 1578 „Leki Minus”. Według historyków wieś Łęki Małe istniała już na pewno w 1399, kiedy to po raz pierwszy przy nazwie sąsiedniej wsi Łęki pojawił się przymiotnik: WielkieE. Callier: Powiat Kościański w XVI stuleciu. Szkic geograficzny. Poznań 1885..

Nazwa wsi pochodzi najprawdopodobniej od łąk znajdujących się w pobliżu wsiE. Callier: Powiat Kościański w XVI stuleciu. Szkic geograficzny. Poznań 1885..

Historia Okolice miejscowości były zasiedlone jednak już wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. W wyniku badań archeologicznych dwa kilometry na południe od wsi odkryto pozostałości niedatowanego grodziska stożkowatego, a 600 metrów na północny wschód od miejscowości VII-VIII wieczny kurhan będący w górnej części ziemianką.

Wcześniej w okresie międzywojennym i po wojnie w pobliżu wsi polski archeolog Józef Kostrzewski odkrył największe w Wielkopolsce skupisko kurhanów zwane „wielkopolskimi piramidami”, które pochodzą z późnego okresu kultury unietyckiej (1700-1500 lat p.n.e.) .

Początkowo miejscowość była własnością szlachecką i należała do lokalnej wielkopolskiej szlachty z rodu Korzboków, a później Łąckich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko) oraz Zbąskich i Opalińskich. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1450 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1563 leżała parafii Łęki Wielkie.

Pierwszy zachowany zapis pochodzi z 1420 i odnotowuje sołtysa wsi Mikołaja. W 1421 odnotowano, że wieś graniczyła z zaroślami (łac. „densetum”) należącymi do wsi Sepno Małe. Według źródeł kościelnych w 1423 (wg zachowanej kopii z lat 1488-1492) wiardunki dziesiętne ze wsi Łęki Małe , Łęki Wielkie, Wolikowo i Goździchowo należały do uposażenia prebendy zwanej „Łęki”, którą posiadał Mikołaj Lantman kanonik katedry poznańskiej. W 1510 do uposażenia prebendy „Łęki” w katedrze poznańskiej należały m. in. wiardunki dziesiętne z obu wsi Lęki - Wielkich i Małych.

Z pierwszej połowy XV wieku do wsi odnoszą się zapisy sądowe dotyczące procesów majątkowych. W latach 1423-1435 odnotowano żonę Wincentego Korzboka z Kamieńca Jadwigę z Łęk Małych. W 1423 toczyła ona spór sądowy z Janem i Mikołajem z Łęk Wielkich. W 1428 ze swym seniorem Janem toczyła proces z Piotrem Hewo kmieciem z Modrza. W 1435 była w sporze z Zygmuntem Korzbokiem z Zielęcina. W 1435 jej pełnomocnik zeznał, że Jan i Piotr Witkowscy z Witkowic koło Szamotuł zapłacili Jadwidze swej macosze (łac. „noverca”) 12,5 grzywny, które byli jej dłużni z czego wynika, że po śmierci Wincentego Korzboka, po 1431, Jadwiga była ponownie zamężna w Witkowicach.

W latach 1450-1559 odnotowano córki Jadwigi z Łęk Małych: Annę żonę Prędoty z Piotrkosic koło Milicza na Dolnym Śląsku oraz Jadwigę żonę Jana Kruszyny z Galowa w województwie sandomierskim. W 1450 zostały one pozwane przez Wincentego młodszego, Korzboka z Kamieńca o to, że po śmierci matki Jadwigi zajęły Łęki Małe oraz 3 łany w Plastowie. W latach 1450-1451 siostry sprzedały wsie Łęki Małe oraz część Plastowa braciom Stanisławowi i Wincentemu Korzbokom z Kamieńca za 600 grzywien. W latach 1451-1452 bracia Wincenty i Stanisław z Kamieńca mieli zapłacić siostrom 100 grzywien za ich majątek po matce, lecz w 1452 jeszcze go nie zapłacili. W 1459 siostry były w sporze z Dorotą żoną Wincentego i Dorotą żoną Stanisława Korzboków. Sąd ziemski uznał ważność dwóch dokumentów dotyczących opraw wiennych na Łękach Małych zapisanych przez braci Korzboków swym żonom.

W 1476 miało miejsce rozgraniczenie okolicznych majątków w wyniku czego odnotowano kopiec narożny dzielący wsie: Kotusz, Łęki Wielkie i Łęki Małe. W 1504 król polski Aleksander Jagiellończyk wyznaczył komisarzy królewskich do rozgraniczenia wsi królewskiej Bonikowo ze wsią Łęki Małe należące wówczas do Zygmunta Łąckiego kustosza łęczyckiego i kanonika poznańskiego oraz jego bratanków Wincentego i Jana synów Sędziwoja. W 1528 Wincenty Łącki otrzymal od Jana Sepieńskiego z Sepna całą drogę i groblę koło strugi Mogilnica oraz łąkę zwaną „Wyręba” dla umożliwienia budowy lub rozbudowy młyna należącego do wsi Łęki Małe stojącego na tej strudze. W zamian Łącki dał Sepieńskiemu gaj przyległy do gaju należącego do Sepna aż do drogi idącej z Lęk Małych do Sepna wraz ze strugą Mogilnica.

Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych dotyczące wsi. W 1530 miał miejsce pobór podatków od 4 łanów. W 1563 od 18 łanów, dwóch karczm dorocznych, wiatraka oraz od młyna wodnego dorocznego o dwóch kołach wodnych. W 1580 pobrany został podatek od 11 łanów, dwóch karczmarzy, z których każdy miał po połowie łana, 6 zagrodników, rzemieślnika, młyna walnego o dwóch kołach wodnych oraz wiatraka dorocznego.

Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Łęki Małe należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Kosten rejencji poznańskiej. Łęki Małe należały do okręgu wielichowskiego tego powiatu i stanowiły – wraz ze wsią Wilanów, dziś Wilanowo – odrębny majątek, którego właścicielem był wówczas Nepomucen Żółtowski. Według spisu urzędowego z 1837 roku Łęki Małe liczyły 145 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 14 dymów (domostw).

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie poznańskim.

Zobacz też Łęki Małe

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Kamieniec (gmina)