thumb|Samiec cyraneczki thumb|Samica krzyżówki w locie Kaczkowate (Anatidae) – rodzina ptaków z rzędu blaszkodziobych (Anseriformes). Obejmuje gatunki wodne, zamieszkujące cały świat, poza Antarktydą.
Cechy charakterystyczne Ptaki te charakteryzują następujące cechy: zróżnicowana wielkość (ptaki średnie i duże) – długość w granicach 28–170 cm, rozpiętość skrzydeł 60–250 cm, masa 300 g – 22,5 kg. dziób posiada dwa rzędy blaszek na brzegach, zazwyczaj jest spłaszczony szyja średniej długości lub bardzo długa stosunkowo wąskie, ostro zakończone skrzydła krótki ogon nogi krótkie, przesunięte ku tyłowi (zwłaszcza u gatunków nurkujących) palce spięte błoną pławną samiec większy od samicy, często bardzo kontrastowo ubarwiony, podczas gdy samica zazwyczaj posiada ubarwienie stonowane u samców obecne prącie pożywienie zdobywają zazwyczaj w wodzie, choć niektóre również na lądzie. Żywią się zarówno roślinami, jak i małymi zwierzętami. zasadniczo dobrzy lotnicy, choć są również gatunki nielotne w zniesieniu od 2 do 20 jaj, pisklęta są zagniazdownikami wędrowne, wiele gatunków lecąc w stadzie tworzy charakterystyczny klucz w kształcie litery „V” wiele gatunków udomowiono lub hodowano w stanie półdzikim niska gęstość kości.
Systematyka W obrębie rodziny wyróżnia się następujące współczesne podrodziny: Dendrocygninae – drzewice Erismaturinae – sterniczki Anserinae – gęsi Anatinae – kaczki
Opisano również podrodzinę wymarłą: Dendrocheninae
W starszym ujęciu systematycznym (Mielczarek & Cichocki, 1999) wyróżniano trzy podrodziny: Anseranatinae – bezpłetwce; obecnie takson ten podnoszony jest do rangi rodziny (Anseranatidae) Anserinae – gęsi Anatinae – kaczki
Ochrona w Polsce W Polsce gatunki kaczkowatych podlegają gatunkowej ochronie ścisłej z wyjątkiem następujących gatunków łownych w okresach polowań: Anas crecca – cyraneczka Anser anser – gęgawamały|Samica ogorzałki Anser fabalis – gęś zbożowa Anser albifrons – gęś białoczelna Anas platyrhynchos – krzyżówka. W rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt nie wymieniono ponadto trzech gatunków uznanych za zagrażające gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym (czyli tzw. gatunków inwazyjnych): Brandta canadensis – bernikla kanadyjska Alopochen aegyptiacus – gęsiówka egipska Oxyura jamaicensis – sterniczka jamajska. Proponuje się wciągnięcie bernikli kanadyjskiej i gęsiówki egipskiej na listę zwierząt łownych, natomiast w przypadku bardzo rzadko spotykanej w Polsce sterniczki jamajskiej wskazana jest eliminacja tego gatunku na terenie kraju w związku z jego bardzo wysoką inwazyjnością na południu Europy i zgodnie z rekomendacjami konwencji berneńskiej.
Uwagi
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za: Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie ustalenia listy gatunków zwierząt łownych (). Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 września 2011 r. w sprawie listy roślin i zwierząt gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym (). Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (). Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 22 września 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustalenia listy gatunków zwierząt łownych ().