Rataje – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie starachowickim, w gminie Wąchock. Ma status sołectwa. Leży na skraju Sieradowickiego Parku Krajobrazowego.
Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Floriana w Wąchocku.
Części wsi +Integralne części wsi SIMC Nazwa Rodzaj1019332 Leśniczówka Rataje osada leśna0276794 Nadleśnictwo Rataje część wsi
Historia Pierwotnie wieś była własnością opatów wąchockich, którzy posiadali tu dworek myśliwski oraz pola uprawne, stąd wcześniejsza nazwa wsi to Zalesie (XVI-XVII w.). W roku 1888 wieś liczyła 18 domostw, 82 mieszkańców, 367 mórg dworskich i 105 mórg włościańskich. W tym czasie folwark Rataje stanowił majorat rządowy, nadany Mikołajowi Miliutinowi. Po kasacie Opactwa Cystersów tutejszy majątek ziemski wraz z dworem zmieniał kilkakrotnie właścicieli: rodzina Miliutinów, skarb państwa, a od okresu międzywojennego rodzina Grotowskich. Część zabudowań dworskich przetrwała do początku lat 90. XX w., kiedy to ostatecznie rozebrano zniszczone już budynki. Obecnie zachowały się jedynie pozostałości dawnego parku dworskiego oraz fragmenty bramy wjazdowej. thumb|left|upright=1.1|Kaplica św. Zofii w Ratajach We wsi znajduje się modrzewiowa kaplica św. Zofii najprawdopodobniej z połowy XIX w., z późniejszą murowaną zakrystią, spełniająca rolę kościoła filialnego parafii Wąchock. Fundator kaplicy nie jest znany. W ołtarzu głównym znajduje się obraz będący alegorią św. Zofii z jej trzema córkami: Wiarą, Nadzieją i Miłością. Obraz ten wraz z szafą ołtarza to jedyne pozostałości po rozebranym w 1845 dawnym kościele parafialnym pod wezwaniem św. Elżbiety w Wąchocku.
W czasie powstania styczniowego doszło w Ratajach 11 czerwca 1863 r.Por. AP Kielce, Archiwum Ordynacji Myszkowskiej; Eligiusz Kozłowski, Od Węgrowa do Opatowa 3.02.1863 - 21.02.1864 Wybrane bitwy z Powstania Styczniowego, Wydawnictwo MON, Warszawa 1962 r. do potyczki oddziału Dionizego Czachowskiego z wojskami rosyjskimi. Liczące ok. 100 ludzi zgrupowanie, ścigane przez Rosjan w dniach wcześniejszych, zostało tu rozbiteZob. np. Militär-Zeitung, 16 (1863) z 25.07.1863, https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10526224_00469_u001?page=6,7&q=rataje, a żołnierzom dowódca rozkazał rozproszyć się w okolicznych lasach. Potyczkę z 1863 r., w której zginęło trzech powstańców, upamiętnia okazały krzyż w południowej części wioski. Wzniesiono go w 1973 r. w miejsce pierwotnego, który uroczyście ustawiono 20 maja 1923 r. w miejscu domniemanej mogiły nieznanego powstańca. Pierwotny napis „Tobie Polsko! fundatorowie młodzież wsi Rataje 1863-1923” oraz żelazna tablica z napisem „Cześć Nieznanemu Powstańcowi z 1863 r.” zaginęłyPor. AP Radom, zesp. 369. Szczegółowy opis zob. Jerzy Kowalczyk: Rataje, http://powstanie1863.zsi.kielce.pl/index.php?id=p29.
W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie kieleckim.
Związani z Ratajami W Ratajach urodziła się mieszkała i tworzyła Marianna Wiśnios (1909/14–1996), znana i ceniona malarka ludowa.
Turystyka Przez wieś przechodzi niebieski szlak turystyczny im. E. Wołoszyna z Wąchocka do Cedzyny, niebieski szlak rowerowy ze Skarżyska-Kamiennej do Ostrowca Świętokrzyskiego oraz czerwony szlak rowerowy do Starachowic.
Zabytki Do rejestru zabytków nieruchomych zostały wpisane obiekty: murowano-drewniana kaplica pw. św. Zofii, z końca XVIII w., przebudowana w 1 ćwierci XX (nr rej.: A.829 z 19.01.1973), ogród folwarczny z końca XIX w. (nr rej.: A.830 z 9.12.1957).
Przypisy Raport o stanie gminy Wąchock w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 3 BIP gminy, sołtysi
GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () Opis parafii na stronie diecezji
Bibliografia Kazimierz Winiarczyk Szikce z dziejów Wąchocka i okolicy, Wąchock, PU Compus, 2008 . Kazimierz Winiarczyk Rataje i okolice. Zarys dziejów, Wąchock, 2013.
Kategoria:Wąchock (gmina)