Skrzynno (dawne miasto) – wieś w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie przysuskim, w gminie Wieniawa. Leży nad rzeką Radomką. Wieś ma status sołectwa.
Skrzynno położone jest na ziemi sandomierskiej, która jest częścią Małopolski. Prawa miejskie w latach 1308–1870.
W latach 1975–1998 wieś położona była w województwie radomskim.
Wieś jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii św. Szczepana.
Integralne części wsi +Integralne części wsi Skrzynno SIMC Nazwa Rodzaj 0640834 Kaukaz część wsi0640840 Za Bugiem część wsi
Historia Skrzynno ok. 1120 było siedzibą kasztelanii skrzyńskiej przeniesionej ze Skrzyńska. Było wówczas własnością Łabędziów, wśród których wyróżnił się Piotr Włostowic herbu Łabędź. Za rządów Konrada Mazowieckiego księstwo łęczyckie utraciło w 1239 lub 1243 kasztelanię skrzyńską wraz z dwoma innymi kasztelaniami zapilickimi (położonymi na prawym brzegu Pilicy: żarnowską i małogoską), które na stałe przeszły do księstwa sandomierskiego.
W XIII wieku stanowił własność biskupów poznańskich, a od 1288 do XVIII w. w większości w posiadaniu cystersów z Sulejowa, w pozostałej części — miejscowych proboszczów. Od tej pory, aż do XIX wieku, Skrzynno należało do dwóch właścicieli i posiadało dwa ratusze z oddzielnymi władzami. Funkcjonowały tutaj dwa odrębne organizmy miejskie: Skrzynno opackie, będące uposażeniem cystersów, oraz Skrzynno stanowiące uposażenie miejscowego plebana (łac. Nova Skrzin lub oppidum Skrzin circulus plebanalis). Obydwa miasta miały osobne pieczęcie. Skrzynno opackie (klasztorne) miało w pieczęci monogram S, zaś plebańskie literę S wpisaną w P. Skrzynno plebańskie z czasem zaczęło używać w pieczęci innego godła, przedstawiającego wieżę obronną z ostrym dachem i bramą bez podwoi. Budowla miała zapewne reprezentować miejscowy ratusz. Miasto lokowane przez Władysława Łokietka w 1308 na prawie niemieckim. W XVIII w. cystersi sprzedali swoją część Karolowi Szydłowskiemu, staroście uszyckiemuOpis parafii. diecezja.radom.pl [dostęp 2020-07-15]. Utrata praw miejskich nastąpiła w 1870.
Podczas okupacji hitlerowskiej, w styczniu 1942 roku Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 400 Żydów. W październiku 1942 zostali wywiezieni do gett w Opocznie i Przysusze, a stamtąd do obozu zagłady Treblinka II i tam zamordowani.
Ze Skrzynnem związana jest postać rycerza Mszczuja ze Skrzynna wsławionego z bitwy pod Grunwaldem powaleniem samego Wielkiego Mistrza Ulricha von Jungingen.
Parafia św. Szczepana w Skrzynnie obchodziła w 2012 roku 900-lecie istnienia.
Burmistrzowie miasta 1772 Wojciech Trybulski (ur. ok. 1730) 1810 Józef Pszenny (ur. 1765) 1812 Tomasz Gałecki (ur. 1772) 1832 Józef Trybulski (ur. 1785)
Urodzeni w Skrzynnie Antoni Ejsmond Józef Eismond Mszczuj ze Skrzynna Wincenty Staniszewski
Zobacz też Kościół św. Szczepana w Skrzynnie Skrzynno (przystanek kolejowy) Cmentarz żydowski w Skrzynnie
Przypisy Raport o stanie gminy Wieniawa w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 5 BIP gminy, sołectwa
GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () Opis parafii na stronie diecezji
Linki zewnętrzne
Historia Skrzynna na stronie Gminy Wieniawa
Kategoria:Dawne miasta w województwie mazowieckim Kategoria:Miasta lokowane przez Władysława I Łokietka Kategoria:Prywatne miasta duchowne I Rzeczypospolitej Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XIV wieku Kategoria:Kasztelanie zapilickie