thumb|243x243px|Widok na Staw Staw () – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie gorzowskim, w gminie Lubiszyn. Według danych z 2011 liczyła 568 mieszkańców.

Miejscowość istniała już pod koniec XIII w. i znajdowała się na terytorium Nowej Marchii. Od 1945 leży w granicach Polski. Pośrodku wsi znajduje się neogotycki kościół z przełomu XIX/XX w.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Położenie Zgodnie z podziałem fizycznogeograficznym Polski według Kondrackiego teren, na którym położony jest Staw należy do prowincji Niziny Środkowoeuropejskiej, podprowincji Pojezierza Południowobałtyckiego, makroregionu Pradolina Toruńsko-Eberswaldzka oraz w końcowej klasyfikacji do mezoregionu Równina Gorzowska.

Miejscowość leży 5 km na południowy wschód od Myśliborza. Posiada układ owalnicy z centralnym placem i kościołem w centrum. W kierunku południowym i wschodnim znajduje się kolonia (niem. do 1945 Sand I i Sand II). W pobliżu przepływa rzeka Myśla. Na obrzeżach wsi położony jest obszar Natura 2000 – jezioro Kozie, przykład jeziora eutroficznego.

Demografia Ludność w ostatnich 3 stuleciach:

Historia Na terenie wsi znaleziono skarb z okresu IV okresu epoki brązu (ok. 1000 r. p.n.e.), który składał się m.in. z naramienników o przekroju daszkowatym (bez ozdób), naszyjników, jednego grotu oszczepu.

1238 – książę wielkopolski Władysław Odonic funduje w Myśliborzu komandorię templariuszy, nadając im prawdopodobnie wsie Golin, Ławy, Trzcinna, Staw i Myśliborzyce XIII/XIV w. – prawdopodobnie wybudowano pierwszy kościół 2.06.1298 – margrabia Albrecht III przekazuje kolegiacie w Myśliborzu dwa kompleksy ziemskie; w skład jednego z nich wchodzą wsie Golin, Ławy, Trzcinna, Staw (villa Stafelde) i Myśliborzyce. Prawdopodobnie ten kompleks i wsie były uprzednio dobrami komandorii templariuszy w Myśliborzu, zlikwidowanej w 1261 r. 1337 – wzmianka w księdze ziemskiej margrabiego brandenburskiego Ludwika Starszego pod nazwą Staffelde (w ziemi myśliborskiej): Staffelde LXIIII, dos IIII, Diderick de kynow pro seruicio VIII, pactus X solidos, Taberna soluit X solidos – Staw liczy 64 łany, wolne od ciężarów podatkowych są 4 łany parafialne, lennikiem zobowiązanymi do służby konnej jest Diderick von Kunow, pacht płacony rycerstwu przez chłopów wynosi 10 szylingów, opłata karczmy 10 szylingów. 1608 – w Stawie wymieniany jest sołtys lenny Peter Rochken

+ Staw i przyległości w 1871 r.Niemiecka nazwa Obiekt Położenie Ludność Obecna polska nazwaStaffelde wieś - 1093 StawEiserbruch kolonia 3 km na wsch. 173 KozinTheerofen smolarnia 3 km na płd. 98 SmolinyKossätenfeld kolonia 1,5 km na płd.-wsch. 89 PodlesieWildwiese przedsięwzięcie (niem. Etablissement) ? 5 ?

Wojna trzydziestoletnia (1618–1648) – w wyniku działań wojennych prawdopodobnie zniszczono kościół; dzwon kościelny został wówczas zakupiony przez nowomarchijskiego kanclerza Hansa Georga von dem Borne (8.3.1589-30.8.1656) i przeniesiony do kościoła w Gralewie Początek XVIII w. – wybudowano drugi kościół; działa wówczas też szkoła 1718, 1852 – Staw wzmiankowany jest jako wchodzący w skład domeny państwowej w Karsku 1782 – erygowanie parafii ewangelickiej w Stawie 1801 – w Stawie jest sołtys lenny, 1 karczmarz z prawem warzenia piwa (niem. Braukrüger), 21 chłopów pełnorolnych, 6 chałupników, 3 osoby wolne (wolnych zawodów, niem. Freileute), 52 komorników (bezrolnych chłopów), kuźnia, królewski nadleśniczy okręgu Staw, cegielnia; we wsi jest 69 gospodarstw i 427 mieszkańców XIX/XX w. – zbudowano trzeci kościół, obecnie stojący 1 połowa XX w. – na terenie miejscowości funkcjonują 3 wiatraki (niezachowane); w pobliżu znajdują się również: młyn wodny, cegielnia oraz kopalnia torfu; w Stawie działa gorzelnia 1907 – w Stawie funkcjonuje poczta 1911 – powstaje Ochotnicza Straż Pożarna (budynek do dziś jest siedzibą OSP) w Stawie 1912 – Staw uzyskuje połączenie kolejowe z Gorzowem i Myśliborzem 2.02.1945 – 1 Armia Pancerna 1 Frontu Białoruskiego zajmuje Staw 7.07.1945 – w Stawie powołana została jednostka administracyjna o nazwie Zbiorcza Gmina Wiejska, obejmująca 7 gromad 1948 – powstaje Ludowy Klub Sportowy „Wicher” 1954 – likwidacja Zbiorczej Gminy Wiejskiej z siedzibą w Stawie Lata 60/70. XX w. – powstaje Rejonowy Ośrodek Kultury (w budynku dawnej gospody) i kino „Czapla” Lata 70. XX w. – we wsi działa piekarnia, gorzelnia, zlewnia mleka, punkt skupu lnu, GS „Samopomoc Chłopska”, posterunek MO, poczta, 4 sklepy, Rejonowy Ośrodek Kultury, szkoła podstawowa, placówka Banku Spółdzielczego 1972 – likwidacja Gromady w Stawie 1973-1976 – Staw jest siedzibą gminy Lata 90. XX w. – likwidacja Rejonowego Ośrodka Kultury; w budynku następnie działała restauracja i dyskoteka (obecnie sala wiejska)

Administracja Miejscowość należy do sołectwa Staw.

Architektura Kościół filialny pw. Najświętszego Serca Jezusa – zbudowany XIX / XX w., w stylu neogotyckim, z cegły, na planie prostokąta, z wydzielonym prezbiterium. Wieża na rzucie kwadratu zwieńczona jest 8-bocznym hełmem, po bokach dwie dobudówki. Wewnątrz znajduje się pseudobazylikowy stop belkowy, ławki i empora chórowa z XIX w. Ambona została usunięta w latach 80. XX w. Na wieży wiszą dwa dzwony prawdopodobnie z zakładu Ulricha z Apoldy z 1925 r. Na mniejszym umieszczony jest cytat z ewangelii św. Jana w j. niemieckim, w tłumaczeniu „On woła owieczki swoje po imieniu”, na większym zaś „Hosanna oznajmia Bożą sprawiedliwość, codzienną dobroć”.

We wsi zachowały się domy wąskoszczytowe o konstrukcji ryglowej.

Edukacja i nauka Uczniowie uczęszczają do szkoły podstawowej w Stawie.

Sport W Stawie działa Klub Sportowy Wicher Staw. Klub został założony w 1948 r. Ma niebiesko-białe barwy. Od sezonu 2025/2025, po trzyletniej przerwie, ponownie rywalizuje w rozgrywkach gorzowskiej B-klasy. Posiada też sekcję dziecięcą.

Gospodarka W Stawie przeważa działalność usługowa, w mniejszym stopniu handlowa. Rolnictwo traci na znaczeniu. W strukturze agrarnej dominują małe gospodarstwa rolne do 5 ha. Na ogólny obszar 1512 ha, użytki rolne stanowią 964,7 ha:

Użytki rolne Pow. w ha Orne 659,68 Sady - Łąki 263,18 Pastwiska 41,84

Wśród upraw wyróżnia się: pszenicę, jęczmień jary i ozimy, kukurydzę, ziemniaki, rzepak, owies i pszenżyto. W hodowli zwierzęcej dominuje bydło mleczne. Liczba gospodarstw i powierzchnia:

Pow. w ha Ilość 1-5 99 5-10 9 10-15 6 >15 12

W 2014 r. liczba zarejestrowanych podmiotów gospodarczych wynosiła 35 (w tym 28 osób prowadzących działalność gospodarczą):

Dział Ilość rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 6 przemysł i budownictwo 13 pozostała działalność 16

Przypisy

Kategoria:Lubiszyn (gmina)