Stolno (niem. Stollno, ok. 1400 Stoelen, Stolin, Stoelyn) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim, w gminie Stolno, przy skrzyżowaniu drogi krajowej nr 91 z drogą krajową nr 55.

Podział administracyjny W latach 1939–1945 położona była w okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie, w rejencji bydgoskiej (Regierungsbezirk Bromberg)Germanizacja nazw miejscowości w Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Wybór źródeł, wstęp i oprac. M. Kubicki, Gdańsk-Warszawa 2022, s. 93., w powiecie Chełmno (Kreis Kulm)Germanizacja nazw miejscowości w Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Wybór źródeł, wstęp i oprac. M. Kubicki, Gdańsk-Warszawa 2022, s. 102..

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie toruńskim. Miejscowość jest siedzibą gminy Stolno.

Demografia Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011) na terenie wsi mieszkało 687 mieszkańców. Jest największą miejscowością gminy Stolno.

Produkty tradycyjne W Stolnie jest pieczone tradycyjne pieczywo wykonywane naturalnie. W 2007 roku trafił ten produkt do Listy Produktów Tradycyjnych.

Historia mały|Herb Kalkstein Stolińskich, właścicieli Stolna od końca XV w. W Herbie gminy Stolno w środkowej jego części nawiązano do herbu Kos Kalkstein Stolińskich, z tą tylko różnicą że na białej tarczy czerwone pasy są ułożone w skos, a w herbie Kalkstein Stolińskich poprzecznie, za pierwowzór użyto herbu Kos z wersji podstawowejUchwała Nr XIII/85/91 Rady Gminy w Stolnie z dnia 30 grudnia 1991r. w sprawie ustalenia herbu gminy. Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana w 1301 roku pod nazwą (Stolyn). W latach 1423–1424 osada była własnością rycerską w komturstwie starogrodzkim. Wieś w 1430 roku należała do Lorencza Stolin, w 1440 i 1447 roku był odnotowany w miejscowości rycerz Budisch von Stoelen który był posłem do wielkiego mistrza. Stolno należało też do rodu Kalkstein Stolińskich, którzy drugą część nazwiska mają od Stolna, i którzy są potomkami Jana Kalksteina, który w 1459 roku otrzymał przywilej na Wielkie Łunawy koło Stolna od wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego Ludwiga von ErlichshausenHerbarz Polski Kaspra Niesieckiego, tom V, s. 18.. W 1570 roku miejscowość należy do dwóch przedstawicieli tego rodu Tomasza Kalcksteina, który posiadał 12 łanów ziemi, karczmę, 4 zagrodników, młyn i Jana Kalcksteina, który miał 12 łanów ziemi, 6 zagrodników, karczmę i młyn.

W 1625 roku spadkobiercą po Adamie Kalkstein Stolińskim ze Stolna był jego syn Wojciech Kalkstein StolińskiGrodzkie i ziemskie > Nakło > Część 2639 (Nr. 223) 1625., który był ojcem zmarłego w 1673 roku Melchiora Kalkstein Stolińskiego sędziego Człuchowskiego posła na sejm elekcyjny 1648 i Bartłomieja Kalkstein Stolińskiego poborcy powiatu CzłuchowskiegoTestamenty Szlachty Prus Królewskich z XVII wieku Wiesław Nowosad i Jacek Kowalkowski, s. 318., prawnukami Wojciecha Kalkstein Stolińskiego byli Melchior Kalkstein Stoliński (ok. 1691–1762), który był chorążym Chełmińskim, podkomorzym Chełmińskim, posłem na sejm i Antoni Kalkstein Stoliński poseł na sejm 1730Testamenty Szlachty Prus Królewskich z XVIII wieku Wiesław Nowosad i Jacek Kowalkowski.Polski słownik biograficzny t.44 str.73-75.. Z linii Kalkstein Stolińskich ze Stolna pochodził też porucznik wojsk polskich Mikołaj Kalkstein Stoliński który zginął pod Cecorą w 1620 roku i z tej linii był Jerzy Kalkstein Stoliński, który walczył pod dowództwem Jana Karola Chodkiewicza m.in. pod ChocimiemTestamenty szlachty Prus Królewskich z XVII wieku, wyd. Jacek Kowalkowski i Wiesław Nowosad, Warszawa 2013, s. 116.. Jan i Jakub Kalkstein Stolińscy odznaczyli się w wojnie ze Szwedami 1603-1606r.Kasper Niesiecki, Herbarz polski, wyd. Jan Nepomucen Bobrowicz, t. 8, Lipsk 1841, s. 527Rodzina:herbarz szlachty polskiej tom VI str.158 Seweryn Uruski

W 1667 roku Stolno było własnością rodziny Gronczowskich. Według taryfy podatkowej z 1682 roku w Stolnie funkcjonował młyn na małej wodzie o 1 kole. W 1693 roku właścicielem miejscowości był Wojciech Elżanowski, w latach 1701–1705 był odnotowany w Stolnie Świętosław Radowicki, który w 1717 roku był wicewojewodą chełmińskim, w 1727 są na Stolnie Komorowscy. W 1764 roku Piotr Tucholka przejmuje od Michała Skórzewskiego Stolno i Grubno, w 1773 właścicielem wsi był von Zieliński a dzierżawcą Józef HofmannTestamenty szlachty Prus Królewskich z XVIII wieku, Wiesław Nowosad i Jacek Kowalkowski. s. 98.Szlachta województwa Chełmińskiego w latach 1454–1772, Bartosz Drzewiecki s. 177.Szlachta województwa chełmińskiego w latach 1454–1772, Bartosz Drzewiecki s. 117.

Od połowy XIX w. do końca II wojny światowej Stolno należało do rodziny Strubing. W 1885 roku w Stolnie mieszkało 247 mieszkańców – 191 katolików i 56 ewangelików.

W latach 1939–1942 nazwą wsi była dotychczasowa nazwa Stolno, lecz po przeprowadzonej zamianie nazw miejscowości w Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie, w latach 1942–1945 nazywała się Stölen.

Zabytki Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są fortyfikacje w zespole twierdzy Chełmno z lat 1903–1914, nr rej.: A/1511/ z 14.02.1980: fort V, 1903–1914 schron piechoty IR-5, ok. 1914 schron amunicyjny M-9, po 1914 (nie istnieje) schron amunicyjny M-10, przed 1910 bateria II, przed 1910.

Przypisy

Linki zewnętrzne http://www.slownik.ihpan.edu.pl/search.php?q=Stolno&d=0&t=0 http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/361

Kategoria:Stolno (województwo kujawsko-pomorskie)