Swojków (, 1937-1945 Silingental) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Domaniów.

Wieś znajduje się 15 kilometrów od Oławy, 5 kilometrów od siedziby gminy w Domaniowie i 20 kilometrów od Wrocławia. Przez wieś płynie rzeka MszanaRaport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku, s. 2.

Podział administracyjny W okresie pruskim Swojków należał do gminy z siedzibą w Chwastnicach (Quosnitz, później Quosdorf) w powiecie oławskim, tamteż znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy dla Swojkowa. Od 1816 r. Swojków znajdował się w rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. był częścią wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.

Po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku Swojków był w latach 1945-1954 częścią gminy Wierzbno jako gromadaWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. W latach 1954-1959 wieś należała do gromady PiskorzówUchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71), a w latach 1960-1972 do gromady DomaniówUchwała Nr 25 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 sierpnia 1959 r. w sprawie zniesienia, utworzenia, zmiany granic oraz przeniesienia siedzib niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1959 r., Nr. 8, Poz. 34), zatwierdzona uchwałą Rady Ministrów Nr 458/59 z dnia 27 listopada 1959 r. w sprawie zatwierdzenia uchwał Wojewódzkich Rad Narodowych w Białymstoku, Koszalinie, Poznaniu i Wrocławiu w przedmiocie połączenia, zniesienia i utworzenia niektórych gromad. Od 1973 r. Swojków jest częścią gminy DomaniówUchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165). Do 1975 r. wieś należała do powiatu oławskiego województwa wrocławskiegoWykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w pomniejszonym terytorialnie na skutek reformy administracyjnej z 1975 r. województwie wrocławskim, a w latach 1990-1998 należała do urzędu rejonowego w Oławie.

Historia Wieś z XIII w. o układzie dwudrożnym lub owalnicy. Po raz pierwszy jest wspomniana jako Swoyczice w 1292 r., kiedy wieś otrzymała lokację na prawie niemieckim. W tym samym roku wieś miała powierzchnię 28 łanów, z czego trzy łany należały do sołtysa wsi. W 1342 r. wieś należała do Janka Engilgera (Hannus Engilger) z Wrocławia, który otrzymał Swojków wraz z Piskorzowem od księcia wrocławskiego i brzeskiego Bolesława III Rozrzutnego. W 1360 r. Vroczko von Semansdorf sprzedał majątek sołecki we wsi Bartłomiejowi z Węgrów (Bartholomäus von Wangern). W 1375 r. wieś należała do Johanna Salsatorisa (Sälzer), który w 1383 r. podarował wieś z dobrem sołeckim kolegiacie św. Jadwigi w Brzegu założonej przez księcia brzeskiego Ludwika I.

W 1783 r. jako właściciel wsi figurował pruski urząd fundacyjny (Stifts-Amt) w Brzegu, który pozostawał właścicielem Swojkowa w latach 1819 i 1845 r. W 1830 r. właścicielem wsi formalnie był urząd królewski (Königliches Rent-Amt) w Oławie, lecz de facto wieś należała do urzędu w Brzegu. W 1842 r. wieś miała własnego sołtysa, a we wsi znajdowało się 20 domów.

10 lutego 1937 r. władze nazistowskie Niemiec zmieniły nazwę wsi z "Schwoika" na "Silingenthal".

W 1958 r. we wsi założone zostało koło gospodyń wiejskich, które funkcjonowało w 2019 r.. Do 2004 r. we wsi znajdowała się szkoła, będąca filią szkoły podstawowej w Piskorzowie. W nocy z 25 na 26 czerwca 2009 r. Swojków został zalany prawie w całości przez wody rzeki Mszany. W sezonie 2014/15 we wsi funkcjonował klub piłki nożnej Burza Swojków, który grał w meczach klasy C w grupie Oława. Burza Swojków uczestniczyła też w meczach sezonu 2016/17 w klasie C w grupie Oława. Około 2010 r. świetlica wiejska we wsi wykorzystywana była jako kaplica mszalna.

Nazewnictwo W ciągu swojego istnienia Swojków nosił następujące nazwy:

1292 r.: Swoyczice 1342 r.: Sweikow 1347 r.: Swoykow (lub Swoyków) 1359 r.: Schwoyke 1780 r.: Schwoyka 1783 r.: Schwoika 1819, 1830 i 1845 r.: Schwoike (nazwa niemiecka wsi wg. tomu XI „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego” z 1890 r.) 1871 r.: Schwoika (nazwa niemiecka wsi do 10 lutego 1937 r.) 1937-1945 r.: Silingenthal lub Silingental (nazwa nadana przez nazistowskie władze Niemiec) do 1945 r. Soików (nazwa polska wsi) od 1945 r. Swojków (nazwa nadana po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym ŚląskuObwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska) Heinrich Adamy w swojej pracy o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zaliczał niemiecką nazwę wsi "Schwoike" do grupy nazw wsi wywodzących się od imion ich zasadźców. Adamy podawał starosłowiańską nazwę wsi „Soikow” oraz znaczenie tej nazwy w języku niemieckim jako "Dorf des Soyka".

Gospodarka W 1783 r. odnotowano we wsi uprawę tytoniu. W 1819 r. we wsi działała karczma i kuźnia. W połowie XIX w. we wsi działało 5 zakładów rzemieślniczych i sklep. W 1845 r. odnotowano we wsi hodowlę 450 owiec.

W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 465 ha, z czego pola uprawne stanowiły 440 ha, a łąki 1 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 30,55 marek niemieckich za hektar pola i 41,12 marek za hektar łąki. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 464,9 ha, a dochód netto z podatku gruntowego 30,38 reichsmarek za hektar. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Polwicy (Polwitz) i w Lizawicach (Leisewitz).

W 2014 r. we wsi znajdowało się kilka gospodarstw rolnych.

Teraźniejszość Na terenie wsi znajduje się świetlica wiejskaStrategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 162, wybudowana w 1988 r. w czynie społecznym i wyremontowana w 2009 r..

We wsi znajduje się boisko, a także plac zabaw.

Zabytki Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie Swojkowa znajdują się następujące zabytki:

historyczny układ ruralistyczny wsi budynek mieszkalno-gospodarczy nr 2 z budynkiem gospodarczym nr 2-3 dom mieszkalny nr 3 dom mieszkalny nr 4 z budynkiem gospodarczym zespół mieszkalno-gospodarczy (zagroda) nr 6 z domem mieszkalnym i dwoma budynkami gospodarczymi dom mieszkalny nr 7 z budynkiem gospodarczym zabudowania gospodarcze nr 10 dom mieszkalny nr 14 z zabudowaniami gospodarczymi dom mieszkalny nr 21 z zabudowaniami gospodarczymi nr 21a dom mieszkalny nr 22 z zabudowaniami gospodarczymi budynek mieszkalno-gospodarczy nr 25 ze stodołą. dom mieszkalny nr 26 z zabudowaniami gospodarczymi domy mieszkalne nr 27 i 34 transformator w północnej części wsi aleja lipowa biegnąca od północnej do południowej części wsi.

Demografia W 1783 r. we wsi mieszkało 196 osób. W 1819 r. było to 206 osób, w 1830 r. 228 osób, w 1845 r. 227 osób, w 1871 r. 254 osoby, w 1885 r. 304 osoby, a w 1895 r. 255 osób. W 1905 r. Swojków zamieszkiwało 244 osoby, w 1925 r. 243 osoby, w 1935 r. 228 osób, a w 1939 r. 255 osób. We wsi mieszkały w 2011 r. 203 osobyGUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. W 2023 r. Swojków miał 199 mieszkańcówRaport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku, s. 5.

W 1925 r. na 243 mieszkańców wsi 113 było mężczyznami, a 130 było kobietami. We wsi mieszkało 213 ewangelików i 30 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Piskorzowie (Groß Peiskerau), a katolicy do parafii w Wierzbnie (Würben).

Zobacz też Swojków

Przypisy

Bibliografia

Rudolf Gleiß, Schwoika (Silingental) im Ablauf der Heimatgeschichte, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 6/1959, s. 3; nr. 7/1959, s. 11; nr. 8/1959, s. 4 i nr. 9/1959, s. 10 (dostęp 2026-08-11) Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów) Rudolf Gleiß, Wie unser Dorf „Schwoika“ ein Stiftsdorf wurde, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1968, s. 15 Bernhard Kille, Stammfolge Klee in den Kreisen Frankenstein und Ohlau (Schlesien), "Archiv ostdeutscher Familienforscher", t. 16, zeszyt 11 (2/2006), s. 332-335 Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 142 Richard Kache, Bericht über Silingental Kr. Ohlau in Schlesien, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 2/2008, s. 19

Linki zewnętrzne

"Silingenthal (= Schwoika)" w serwisie "Familienforschung Kreis Ohlau" (dostęp 2026-06-15) Raport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku (dostęp 2026-07-19) Urząd Gminy Domaniów, Wielkopolska Akademia Nauki i Rozwoju, Strategia rozwoju gminy Domaniów na lata 2026-2035 (dostęp 2026-07-19)

Kategoria:Domaniów (gmina)