thumb|240px|Owen Garriott na zewnątrz stacji Skylab thumb|240px|Owen Garriott podczas przygotowań do lotu STS-9 thumb|240px|Astronauci z załogi STS-9 we wnętrzu laboratorium Spacelab 1: (od lewej) Byron Lichtenberg, Ulf Merbold, Robert Parker i Owen Garriott Owen Kay Garriott (ur. 22 listopada 1930 w Enid w stanie Oklahoma, zm. 15 kwietnia 2019 w Huntsville w stanie AlabamaEnid-born astronaut Owen K. Garriott dies at age 88.) – amerykański naukowiec i astronauta.
Wykształcenie i służba wojskowa 1948 – ukończył szkołę średnią (Enid High School) w Enid w stanie Oklahoma. 1953 – uzyskał licencjat w dziedzinie elektroniki na stanowym Uniwersytecie Oklahomy. 1953–1956 – służył w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych jako oficer ds. wyposażenia elektronicznego na pokładach niszczycieli USS „Cowell” i USS „Alien M. Sumner”. Odszedł z US Navy w stopniu podporucznika. 1957 – uzyskał magisterium w dziedzinie elektroniki na kalifornijskim Uniwersytecie Stanforda. 1960 – po obronie pracy otrzymał tamże tytuł naukowy doktora. 1961–1965 – pracował na stanowisku profesora na Wydziale Elektroniki Uniwersytetu Stanforda. Zajmował się zagadnieniami związanymi z fizyką jonosfery, wykładał elektronikę, teorię elektromagnetyzmu i fizykę.
Jako pilot wylatał ponad 3200 godzin, z czego 2900 na samolotach z napędem odrzutowym. Posiada licencję pilota lotnictwa cywilnego.
Kariera astronauty i praca w NASA 29 czerwca 1965 – zakwalifikował się do czwartej grupy astronautów (). Był jednym z sześciu naukowców przyjętych wówczas do korpusu astronautów. W bazie lotniczej Williams rozpoczął szkolenie lotnicze na samolocie T-38. Po jego ukończeniu w 1966 mógł samodzielnie latać samolotami z napędem odrzutowym. Lipiec 1969 – utrzymywał łączność radiową (CapCom) z astronautami statku Apollo 11 w ośrodku kierowania lotem w Houston. Styczeń 1972 – został członkiem podstawowej załogi drugiej wyprawy na stację kosmiczną Skylab. 26 lipca – 25 września 1973 – uczestniczył w locie Skylab 3. 1974–1978 – był zastępcą dyrektora Centrum Lotów Kosmicznych im. Johnsona oraz szefem jednego z wydziałów. Sierpień 1978 – otrzymał nominację do załogi przewidzianej do misji STS-9. 28 listopada – 8 grudnia 1983 – uczestniczył w locie wahadłowca Columbia w wyprawie oznaczonej jako STS-9. Później przygotowywał się do lotu STS-61-K na wahadłowcu Atlantis. Podczas tej misji miały być kontynuowane eksperymenty rozpoczęte w czasie wyprawy STS-9. Program nosił nazwę Earth Observation Missions (EOM). Lot został odwołany po katastrofie promu Challenger w styczniu 1986. 1984–1986 – był pracownikiem naukowym NASA w Biurze ds. realizacji projektu orbitalnej stacji kosmicznej. Czerwiec 1986 – odszedł z korpusu astronautów NASA.
Loty załogowe Skylab 3 28 lipca 1973 wystartował w kierunku stacji kosmicznej Skylab w misji oznaczonej jako Skylab SL-3. Pełnił funkcję pilota-naukowca. Na pokładzie statku Apollo towarzyszyli mu dowódca – Charles Conrad i pilot – Jack Lousma. Po dokonaniu inspekcji stacji z zewnątrz astronauci przycumowali kapsułę Apollo do Skylaba. Druga załoga stacji kontynuowała dalsze naprawy stacji. 6 sierpnia 1973 Garriott i Lousma przez 6,5 godziny pracowali na zewnątrz stacji, instalując nowy ekran ochronny, dzięki temu udało się uzyskać w jej wnętrzu komfortową temperaturę 21 °C. Ponad 300 godzin poświęcono obserwacjom Słońca. Wykonano blisko 40 obserwacji zasobów naturalnych Ziemi. Prowadzono także badania naukowe z zakresu biologii (m.in. dotyczyły one wpływu nieważkości na organizm ludzki). Garriott jeszcze dwukrotnie pracował na zewnątrz Skylaba: 24 sierpnia przez 4,5 godziny i 22 września przez blisko 3 godziny. 25 września, po ponad 59 dniach lotu, trójka astronautów powróciła na Ziemię szczęśliwie wodując na Oceanie Spokojnym.
STS-9 28 listopada 1983 wahadłowiec Columbia wystartował z misją oznaczonej jako STS-9. Był to szósty lot tego promu. Tym razem na jego pokładzie znajdowało się aż sześć osób. Dowódcą wyprawy był John Young, pilotem – Brewster Shaw, specjalistami misji – Owen Garriott (MS-1) i Robert Parker (MS-2), a specjalistami ładunku – astronauta z Niemiec Ulf Merbold (PS-1) i Byron Lichtenberg (PS-2). W ładowni promu znajdowało się zbudowane w Europie laboratorium Spacelab 1. Misja była zaplanowana na 9 dni. Żeby jak najlepiej wykorzystać czas pobytu astronautów na orbicie, załoga Columbii została podzielona na dwie grupy, pełniące 12-godzinne zmiany. W skład zespołu „czerwonego” wchodzili: Young, Parker i Merbold, natomiast w „niebieskim” znaleźli się: Shaw, Garriott i Lichtenberg. Podczas lotu astronauci przeprowadzili ponad 70 eksperymentów naukowych m.in. z takich dziedzin jak inżynieria materiałowa, fizyka kosmiczna, biologia i astronomia. Podczas wyprawy wszystkie urządzenia Columbii sprawowały się poprawnie. Dlatego też kontrolerzy lotu zezwolili na przedłużenie misji o jeden dzień. W tym czasie astronauci kończyli rozpoczęte wcześniej eksperymenty. 8 grudnia przesunięto lądowanie o kolejne osiem godzin z powodu awarii dwóch komputerów pokładowych. Lądując na pasie nr 17 w kalifornijskiej bazie Edwards, wahadłowiec Columbia był pojazdem o największej masie (99 985 kg), jaki kiedykolwiek powrócił z orbity.
Po opuszczeniu NASA Po odejściu z NASA doradzał różnym firmom działającym w przemyśle lotniczym i kosmicznym, działał w kilku komitetach badawczych NASA i Narodowej Rady Badawczej Stanów Zjednoczonych (United States National Research Council). 1988–1993 – pełnił funkcję wiceprezesa ds. programów kosmicznych firmy Teledyne Brown Engineering, której oddział liczący ponad 1000 osób zajmował się wspólnie z Marshall Space Flight Center wszystkimi laboratoriami programu Spacelab oraz odegrał istotną rolę w tworzeniu modułu laboratoryjnego dla Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). 1995 – został adiunktem w Laboratorium Biologii Strukturalnej (Laboratory for Structural Biology) na stanowym Uniwersytecie Alabamy (University of Alabama) w Huntsville. Uczestniczył w badaniach nad drobnoustrojami, które znajdowały się w różnych środowiskach ekstremalnych takich jak jeziora alkaliczne czy otwory hydrotermalne. Kilka razy uczestniczył w wyprawach rosyjskiego batyskafu MIR, który na głębokości około 2300 m badał otwory hydrotermalne w rejonie archipelagu Azorów na Atlantyku. Ponadto uczestniczył w trzech wyprawach naukowych na Antarktydę, w czasie których znalazł 20 meteorytów. Wchodził w skład rady dyrektorów firmy Space Adventures. Był autorem lub współautorem 45 publikacji naukowych oraz książki Introduction to Ionospheric Physics (Wprowadzenie do fizyki jonosfery).
Odznaczenia i nagrody NASA Distinguished Service Medal (1973) Robert J. Collier Trophy (1974) Dyplom FAI im. Władimira M. Komarowa (1974) Dr Robert H. Goddard Memorial Trophy (1975) NASA Space Flight Medal (1983) Wprowadzenie do Panteonu Sławy Astronautów Stanów Zjednoczonych (United States Astronaut Hall of Fame) (1997) Universal Astronaut Insignia za lot orbitalny (nr 62, pośmiertnie) – Stowarzyszenie Uczestników Lotów Kosmicznych ()
Wykaz lotów Loty kosmiczne, w których uczestniczył Owen K. Garriott Nr Data startu Data lądowania Statek kosmiczny Funkcja Czas trwania 1 28 lipca 1973 25 września 1973 Skylab 3 Pilot-naukowiec 59 dni 11 godzin 9 minut i 4 sekundy 2 28 listopada 1983 8 grudnia 1983 STS-9Columbia Specjalista misji (MS-1) 10 dni 7 godzin 47 minut i 24 sekundy Łączny czas spędzony w kosmosie – 69 dni 18 godzin 56 minut i 28 sekund
Zobacz też alfabetyczna lista astronautów grupy i oddziały astronautów Richard Garriott
Przypisy
Linki zewnętrzne Biografia na stronie NASA Biogram na stronie Spacefacts
Kategoria:Amerykańscy astronauci Kategoria:Amerykańscy naukowcy Kategoria:Amerykańscy oficerowie marynarki Kategoria:Odznaczeni Medalem za Lot Kosmiczny Kategoria:Radioamatorzy Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 2019