mały|Katedra Niepokalanego Poczęcia NMP w Siedlcach Diecezja siedlecka (łac. dioecesis siedlecensis) (wcześniej diecezja janowska (1818–1867/1889)) – jedna z 3 diecezji obrządku łacińskiego w metropolii lubelskiej w Polsce.

Historia 30 czerwca 1818 roku na mocy bulli papieża Piusza VII Ex imposita Nobis została erygowana diecezja janowska, z wydzielonego terytorium diecezji lubelskiej, w granicach województwa podlaskiego. Siedzibą biskupa był Janów Podlaski. W 1819 roku pierwszym biskupem diecezji został bp Feliks Łukasz Lewiński, który w 1821 roku zamieszkał w zakupionym majątku Zakrze, koło Łosic. Podzielił diecezją na 11 dekanatów: bialski, garwoliński, janowski, łaskarzewski, łukowski, międzyrzecki, parczewski, siedlecki, stężycki i węgrowski. Utworzył oficjalaty w Międzyrzecu Podlaskim i Węgrowie. Było wówczas dwa seminaria duchowne w Janowie i WęgrowieDzieje diecezji.

W 1826 roku biskupem janowskim został Jan Marceli Gutkowski, który prowadził walkę z rządem rosyjskim w obronie wiary i praw kościoła. Konflikt ten spowodował, że kwietniu 1840 roku został aresztowany i wywieziony Ozieran w guberni mohylewskiej. W 1842 roku zrzekł się biskupstwa. W latach 1840–1856 diecezja nie posiadała biskupa.

W 1856 roku biskupem janowskim został o. Piotr Paweł Szymański. W 1864 rząd carski przeprowadził kasatę 16 klasztorów męskich i 6 domów sióstr Felicjanek. Wobec biskupa stosowano represje polityczne, a 22 maja 1867 roku ukazem cara Aleksandra II diecezja podlaska została skasowana, a jej terytorium włączono do diecezji lubelskiej. Od 1880 roku biskupi lubelscy byli także administratorami diecezji janowskiej, a w 1889 roku papież Leon XIII złączył kanonicznie terytorium diecezji janowskiej z lubelską.

24 września 1918 roku papież Benedykt XV przywrócił diecezję podlaską. W 1919 roku w Janowie otwarto Seminarium Duchowne. W 1923 roku w diecezji było 181 parafii i 18 dekanatów. 25 stycznia 1924 roku na mocy bulli papieża Piusa XI przeniósł stolicę biskupią do Siedlec. W 1925 roku zmieniono nazwę diecezji na Siedlecka czyli Podlaska.

25 marca 1992 roku na mocy bulli papieża Jana Pawła II, Totus Tuus Poloniae Populus, zmieniono nazwę diecezji na Siedlecka i włączono ją w skład nowej metropolii lubelskiej oraz wyłączono 48 parafii dla diecezji drohiczyńskiej. 10 czerwca 1999 roku Siedlce odwiedził papież Jan Paweł II.

Biskupi

Biskup diecezjalny bp Kazimierz Gurda – od 2014

Biskup pomocniczy bp Grzegorz Suchodolski – (wikariusz generalny) od 2020

Instytucje Kuria Diecezjalna Siedlecka (siedziba w dawnym budynku TKZ) Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Siedleckiej im. Jana Pawła II w Nowym Opolu Caritas Diecezji Siedleckiej Katolickie Radio Podlasie Muzeum Diecezjalne w Siedlcach Instytut Teologiczny w Siedlcach

Kapituły kapituła katedralna przy katedrze Niepokalanego Poczęcia NMP w Siedlcach; kapituła kolegiacka janowska przy bazylice kolegiackiej Świętej Trójcy w Janowie Podlaskim; kapituła kolegiacka łukowska przy kolegiacie Przemienienia Pańskiego w Łukowie; kapituła kolegiacka parczewska przy bazylice parczewskiej; kapituła kolegiacka garwolińska przy kolegiacie Przemienienia Pańskiego w Garwolinie.

Główna świątynia Katedra Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Siedlcach (rocznica poświęcenia: 22 września)

Bazyliki mniejsze bazylika św. Anny w Kodniu (od 1973); bazylika św. Piotra i św. Pawła w Leśnej Podlaskiej (od 1984); bazylika kolegiacka Matki Bożej Królowej Rodzin w Parczewie (od 1989); bazylika kolegiacka Świętej Trójcy w Janowie Podlaskim (od 2018).

Podział administracyjny Diecezja siedlecka podzielona jest na: 249 parafiiDiecezja w liczbach. 25 dekanatów Diecezję zamieszkuje łącznie 694 400 mieszkańców, w tym 687 000 wiernych. Najliczniejszymi dekanatami są dekanat Siedlce (78 598 wiernych), dekanat Radzyń Podlaski (47 206 wier.) oraz dekanat Garwolin (46 055 wier.). Natomiast najmniej liczne są dekanaty: Hańsk (12 980 wier.), Komarówka Podlaska (11 883 wier.) i Grębków (11 180 wier.)

thumb|Mapa dekanatów diecezji siedleckiej

Kolegiaty bazylika kolegiacka Świętej Trójcy w Janowie Podlaskim (od 1918); kolegiata Przemienienia Pańskiego w Łukowie (od 1997); bazylika kolegiacka pw. Matki Bożej Królowej Rodzin w Parczewie (od 2008); kolegiata Przemienienia Pańskiego w Garwolinie (od 2011).

Patroni Pierwszorzędni: Święci apostołowie Szymon i Juda Tadeusz (28 X) Drugorzędni: św. Jozafat Kuncewicz – biskup i męczennik (12 XI) bł. Męczennicy z Pratulina (23 I)

Sanktuaria right|thumb|Kazimierz Gurda – biskup diecezjalny Sanktuarium Miłosierdzia Bożego - Kościół Chrystusa Miłosiernego w Białej Podlaskiej Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Mariańskim Porzeczu Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej w Górkach Sanktuarium Matki Bożej Kodeńskiej w Bazylice św. Anny w Kodniu Sanktuarium Matki Bożej Leśniańskiej w Bazylice św. Piotra i św. Pawła w Leśnej Podlaskiej Sanktuarium Matki Bożej Budzieszyńskiej - Kościół św. Jadwigi w Mokobodach Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia - Kościół św. Jana Jałmużnika w Orchówku Sanktuarium Matki Bożej w Parczewie Sanktuarium Błogosławionych Męczenników Podlaskich - Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Pratulinie Sanktuarium Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Radzyniu Podlaskim Sanktuarium Świętego Józefa w Siedlcach Sanktuarium Krzyża Świętego - Kościół Nawrócenia św. Pawła Apostoła w Skórcu Sanktuarium św. Józefa Oblubieńca N.M.P. w Starych Szpakach Sanktuarium Matki Bożej Patronki Żołnierzy Września - Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Woli Gułowskiej

Zobacz też Biskupi siedleccy Diecezja janowska Polscy biskupi katoliccy Podział administracyjny Kościoła katolickiego w Polsce Nuncjatura Stolicy Apostolskiej w Polsce

Przypisy

Bibliografia Rafał Dmowski, Szkice z dziejów diecezji podlaskiej, w: „Szkice Podlaskie”, T. 16, 2008, s. 93–107. Rafał Dmowski, Działalność Stowarzyszenia .Młodzieży Polskiej w Diecezji Podlaskiej w latach 1919–1934, w: „Szkice Podlaskie”, T. 14, 2006, s. 56–69. Rafał Dmowski, Korekty granic diecezji podlaskiej w latach 1918–1939 z innymi diecezjami rzymskokatolickimi w Polsce, w: „Szkice Podlaskie”, 2005, z. 13, s. 155–162. Rafał Dmowski, Unitis Viribus. Diecezja Podlaska w II Rzeczypospolitej, Warszawa 2013. Rafał Dmowski, Sieć dekanalna Kościoła katolickiego na terenie diecezji podlaskiej w latach 1918–1939, w: „Szkice Podlaskie”, 2004, z. 12, s. 121–134. Rafał Dmowski, Biskup Feliks Łukasz Lewiński – pierwszy biskup Diecezji Janowskiej, czyli Podlaskiej, w: Mozaika Ziemi-Łosickiej Religia – kultura – polityka, red. A. Indraszczyk, Warszawa-Łosice 2005, s. 89–98. Rafał Dmowski, Erekcja nowych parafii w diecezji podlaskiej w latach 1918–1939, w: „Prace Archiwalno-Konserwatorskie”, 2008, z. 16, s. 129–138. Rafał Dmowski, Kapituły Diecezji Podlaskiej w latach 1918–1939, w: „Prace Archiwalno-Konserwatorskie”, 2012, z. 18, s. 75–95. Rafał Dmowski, Prasa kościelna w diecezji podlaskiej wydawana w okresie II Rzeczypospolitej, w: Z historii Polski i Podlasia. Księga jubileuszowa profesora Henryka Mierzwińskiego w 50-lecie pracy pedagogicznej i naukowej, red. J. Cabaj i J. Gmitruk, Warszawa–Siedlce 2008, s. 281–300. Rafał Dmowski, Okoliczności przeniesienia stolicy diecezji podlaskiej z Janowa Podlaskiego do Siedlec, [w: V wieków dziejów Siedlec, red. D. Grzegorczuk i P. Matusak, Siedlce 2011, s. 85–105.] Ks. Witold Zdaniewicz, ks. Sławomir H. Zaręba, Robert Stępisiewicz Wykaz parafii w Polsce 2006 (s. 591–608) Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC. Warszawa 2006 .

Linki zewnętrzne Diecezja siedlecka na Episkopat.pl

Kategoria:Podlasie