thumb|Kościół Matki Bożej Bolesnej w Wolanach Wolany (niem. Wallisfurth) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Szczytna, w zachodniej części Kotliny Kłodzkiej.
Położenie Wolany to duża wieś łańcuchowa o długości około 3 km leżąca pomiędzy Szalejowem Górnym na południowym wschodzie i Niwą na północy, na wysokości około 340–370 m n.p.m.
Podział administracyjny W przeszłości do wsi należały przysiółki: Dziób () Makoszyce () Męciszów () Przysiodłki () Ściegne () Wolanki ()
Obecnie są to nazwy niestandaryzowane.
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wałbrzyskiego.
Historia Na terenie Wolan znaleziono rzymskie monety z około III wieku, co świadczy o wiodącym tędy szlaku handlowym – jednej z odnóg szlaku bursztynowego. Sama miejscowość została wymieniona w 1350 roku jako posag żony von Glubosa. Na początku XV wieku część wsi należała do kanoników regularnych z Kłodzka, którzy tworzyli tu alodium. Po wojnie trzydziestoletniej Wolany zostały własnością rodziny Wallisów. Ci wybudowali tu ogromną rezydencję, która spłonęła w 1827 roku. W roku 1840 miejscowość kupił hrabia von Falkenhausen, we wsi były wówczas: dwa folwarki, kilka młynów wodnych, tartak, gorzelnia, browar, olejarnia i wytwórnia octu. W roku 1855 Falkenhausenowie zbudowali nowy pałac, który uległ zniszczeniu w 1978 roku.
Nazwa Niemiecka nazwa miejscowości pochodzi od jej dawnego właściciela, cesarskiego feldmarszałka, hrabiego Georga Oliviera von Wallisa – potomka szlachty irlandzkiej. W roku 1735 za zezwoleniem cesarza zmieniono nazwę z Wernersdorf na Wallisfurth.
Demografia Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) Wolany liczyły 646 mieszkańców. Są one największą miejscowością gminy Szczytna.
Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są: Kościół Matki Bożej Bolesnej w Wolanach, z 1740 r. park, z 1730 r., zmiany w połowie XIX w. zabytki nieistniejące: pałac – pierwszy pałac w 1735 r. zbudował Georg Olivier von Wallis. W 1783 r. od spadkobierców von Wallisa pałac oraz klucz stroński nabył Ludwig Wilhelm von Schlabrendorf, potem książę Wilhelm Aleksander von Schönaich-Carolath. W roku 1798 majątek kupił książę Ludwik Wirtemberski. Tu w 1799 r. urodziła się druga z jego córek, Amelia Wirtemberska, której wnuczka Olga Konstantinowna Romanowa, wyszła za mąż za króla Grecji, Jerzego I. Syn Aleksander Wirtemberski był przodkiem królowej Elżbiety II. Rezydencja ta spłonęła kompletnie w 1827 r. Od 1829 r. majątek znajdował się w rękach baronów von Falkenhausenów. W 1835 r. baron Konrad von Falkenhausen postawił nowy pałac z założeniem ogrodowym. Sam majątek był wzorcem nowoczesnego gospodarowania. Od 1907 r. należał do Friedricha von Martina z Rothenburga na Łużycach, potem do Wolfganga Sternberga, którego z uwagi na żydowskie pochodzenie zmuszono do wyjazdu z Niemiec. W czasie II wojny światowej w pałacu i w majątku przebywała 350-osobowa grupa Luksemburczyków, przesiedlonych na Śląsk przez nazistów za odmowę współpracy. Zapuszczony pałac wyburzono w kwietniu 1978 r. Na jego miejscu postawiono blok mieszkalny.
Znane osoby związane z miejscowością Georg Olivier von Wallis – feldmarszałek austriacki, Ludwik Wirtemberski – generał, książę Wirtembergii Amelia Wirtemberska – córka Ludwika, urodzona w Wolanach, żona księcia Józefa Wettyna z Saksonii-Altenburga, protoplastka królów Grecji Maria Dorota Wirtemberska – córka Ludwika, księżniczka wirtemberska, arcyksiężna austriacka, w latach dziecięcych przebywała w pałacu w Wolanach w hrabstwie kłodzkim.
Zabytkowe domy w Wolanach
Przypisy GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
Bibliografia Słownik geografii turystycznej Sudetów. Marek Staffa (redakcja). T. 15: Kotlina Kłodzka i Rów Górnej Nysy. Wrocław: I-BiS, 1994, .
Linki zewnętrzne
Kategoria:Wolany (województwo dolnośląskie) Kategoria:Kotlina Kłodzka