thumb|upright=1.2|Podział administracyjny Imperium Rosyjskiego w 1708 r. thumb|upright=1.2|Podział administracyjny Imperium Rosyjskiego w 1914 r. thumb|upright=1.2|Zachodnie gubernie Rosji w 1917 r. Gubernia (ros. губерния) – jednostka podziału administracyjnego wyższego szczebla w Imperium Rosyjskim, w tym i w krajach będących w jej składzie m.in.: w Wielkim Księstwie Finlandii i Królestwie Polskim.

Jednostka administracyjna została wprowadzona przez cara Piotra I. Na gubernie podzielone były również ziemie zabrane – terytoria Rzeczypospolitej wcielone do Imperium Rosyjskiego w wyniku rozbiorów Polski (1772–1795). Po klęsce powstania listopadowego w Królestwie Polskim w ramach rusyfikacji ustroju dotychczasowych osiem województw zostało w 1837 zastąpione przez gubernie. Gubernie zniesione zostały po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w listopadzie 1918. Na terytorium RFSRR i ZSRR istniały do 1929, gdy zostały zastąpione przez obwody.

thumb|upright=1.2|tzw. Królestwo Kongresowe 1815–1830

Gubernią zarządzał gubernator mianowany przez cara. Gubernie były niekiedy zgrupowane w generał-gubernatorstwa (Królestwo Polskie np. tworzyło jako całość generał-gubernatorstwo warszawskie złożone z 10 guberni). Na ziemiach zabranych funkcjonowały: generał-gubernatorstwo kijowskie i generał-gubernatorstwo litewskie. Niższymi jednostkami podziału administracyjnego były: gmina, powiat i obwód (zniesiony w wyniku kolejnych reform administracyjnych).

Podział Królestwa Polskiego (Kraju Nadwiślańskiego) na gubernie z 1914 roku:

thumb|upright=1.2|Podział Królestwa Polskiego na gubernie i powiaty (1907)

warszawska płocka kielecka radomska piotrkowska kaliska suwalska łomżyńska lubelska chełmska (utworzona w 1912 roku ze wschodniej części guberni siedleckiej i lubelskiej, następnie wcielona do generał-gubernatorstwa kijowskiego)

Gubernie na terenach Rzeczypospolitej wcielonych przez Imperium Rosyjskie w wyniku rozbiorów 1772–1795 (Ziemie zabrane) (stan na 1914):

Generał-gubernatorstwo wileńskie

wileńska kowieńska grodzieńska (wraz z tzw. obwodem białostockim) kurlandzka mińska mohylewska witebska połocka

Generał-gubernatorstwo kijowskie

kijowska wołyńska podolska

Gubernie gubernia augustowska gubernia białoruska gubernia chełmska gubernia czernihowska gubernia grodzieńska gubernia homelska gubernia kaliska gubernia kielecka gubernia krakowska gubernia lubelska gubernia łomżyńska gubernia mazowiecka gubernia piotrkowska gubernia podlaska gubernia płocka gubernia radomska gubernia sandomierska gubernia siedlecka gubernia suwalska gubernia warszawska

Zobacz też

Generalne Gubernatorstwo (1939–1945) Generalne Gubernatorstwo (1914–1918)

Przypisy

Kategoria:Jednostki podziału administracyjnego Kategoria:Podział administracyjny Imperium Rosyjskiego