Boguszyn – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Nowe Miasto nad Wartą.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. Pierwszy zachowany zapis pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1393 gdzie odnotowano ją pod staropolską nazwą „Boguszino”, 1400 „Bogusszino, Bogusino”, 1403 „Bogussino”, 1485 „Bogusszchyno”, 1497 „Boguschino”, 1505 „Boguczyno”, 1507 „Boguszyn”.

Nazwa wsi pochodzi od imienia Bogusz.

Historia Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była wsią szlachecką leżącą w dobrach Nowe Miasto nad Wartą w pow. pyzdrskim i należącą do polskiej szlachty z rodu Obrowskich. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1449 miejscowość leżała w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W latach 1580-1581 leżała w parafii Panienka.

Pierwsze zachowane zapisy historyczne pochodzą z XIV wiecznych ksiąg sądowych i dotyczą spraw majątkowych. W 1393 Hanka Obrowska nosząca odmiejscowe nazwisko od Obrowa była w sporze ze swoim bratem Paszkiem Nowomiejskim o 100 grzywien posagu swej matki na Boguszynie. W 1398 Paszek dziedzic w Nowym Mieście pozwany został z Boguszyna przez Sędziwoja z Zaborowa. W 1400 Katarzyna Komorska ze wsi Komorze w parafii Nowe Miasto w powiecie pyzdrskim była w sporze z Hanką Nosaliną żoną Dzierżka o część Boguszyna oraz dwa dokumenty, jeden na 100 grzywien, a drugi na 60 grzywien. W 1400 Hanka Obrowska była w sporze o Boguszyn z Janem z Nowego Miasta. W 1400 była w sporze z Janem z Nowego Miasta o pieniądze uznając, iż jest on dziedzicem Boguszyna. W 1402 Hanka z Boguszyna żona Nosali Słopanowskiego pisała się z Ordzina. W 1403 Pietrasz Żoński był w sporze z Małgorzatą Nowomiejską oraz jej dziećmi o Boguszyn. W 1403 Jan Nowomiejski toczył spór sądowy z Pietraszem z Szyszyna dowodząc, że Dobiesław sprzedał mu Boguszyn. W 1448 kasztelan nakielski Maciej Borek z Osieczny dał Magdalenie żonie Marcina Janiszewskiego oraz Marcie żonie Jana Brudzewskiego z Brudzewa w powiecie kaliskim córkom zmarłego Bartosza Wezenborga z Gostynia swoją połowę Nowego Miasta oraz m.in. cały Boguszyn w zamian za połowę miasta Gostynia. W 1449 Magdalena z Nowego Miasta żona Marcina z Janiszewa dała mu z miłości małżeńskiej trzecią część dóbr, tj. połowę Nowego Miasta oraz m.in. połowę Boguszyna, zaś jej siostra Marta dała mężowi Janowi z Brudzewa w pow. kaliskim trzecią część wspomnianych dóbr. W 1449 Magdalena i Marta siostry z Nowego Miasta sprzedały Boguszyn za 250 grzywien Janowi z Brzostkowa w powiecie pyzdrskim (obecni to Brzóstków). W 1450 Magdalena żona Marcina Janiszewskiego sprzedała Mikołajowi z Brudzewa w powiecie kaliskim części w Nowym Mieście po ojcu i stryju oraz m.in. połowę części w Boguszynie w zamian za Bolemowo w powiecie kaliskim z dopłatą 3000 grzywien. W 1450 Jan z Brudzewa w powiecie kaliskim dał Jaśkowi Janiszewskiemu części w Nowym Mieście po ojcu i stryju oraz m.in. połowę Boguszyna w zamian za inne wsie. W 1453 pełnomocnik Magdaleny żony Marcina Janiszewskiego i Marty żony Jana Brudzewskiego sióstr niedzielnych z Nowego Miasta przedkłada dokument stwierdzający, że są one właścicielkami połowy Nowego Miasta oraz m.in. całego Boguszyna, a to na wiadomość, że Mikołaj z Brudzewa w powiecie kaliskim podkomorzy kaliski został pozwany jako właściciel tych dóbr i zastrzegł, że Mikołaj nie ma żadnych uprawnień majątkowych do ojcowizny Magdaleny oraz Marty.

W 1467 Mikołaj, Wojciech, Katarzyna, Marta, Dorota i Małgorzata dzieci Stanisława Sobockiego z Sobótki Wielkiej w powiecie kaliskim dały dziekanowi gnieźnieńskiemu Jakubowi Kotowi z Dębna w powiecie pyzdrskim swoje części w Nowym Mieście wraz z wsiami, a w tym m.in. części w Boguszynie, jakie otrzymali w spadku po zmarłej Małgorzacie, ich matce a żonie Stanisława Sobockiego. Z kolei córka zmarłego podkomorzego kaliskiego Mikołaja z Brudzewa w powiecie kaliskim oraz te części w Nowym Mieście wraz z wsiami, m.in. części w Boguszynie, które nabyli od Anny żony sędziego wieluńskiego Bieniasza ze wsi Walichnowy w ziemi wieluńskiej, w zamian za inne wsie. W 1467 Katarzyna żona Jana Mielżyńskiego córka zmarłego podkomorzego kaliskiego Mikołaja z Brudzewa w powiecie kaliskim sprzedała czwartą część swej części po ojcu w Nowym Mieście wraz z wsiami, w tym m.in. część w Boguszyna, Jakubowi Kotowi z Dębna w powiecie pyzdrskim za 300 grzywien. W 1469 woźny kościański wprowadził go w posiadanie części Boguszyna i Chromca. W 1469 woźny kościański wprowadził Jakuba Kota z Dębna w powiecie pyzdrskim w posiadanie części Boguszyna i Chromca, które mu sprzedała wraz z innymi składnikami dóbr Nowe Miasto Magdalena z Nowego Miasta żona Piotra Miłosławskiego. W 1470 Jakub Kot z Dębna w powiecie pyzdrskim dziekan gnieźnieński sprzedał Piotrowi Miłosławskiemu część Boguszyna, z tego połowę za 100 kóp wieczyście, a połowę za 100 kóp z zastrzeżeniem prawa wykupu. W 1470 Piotr Miłosławski z Nowego Miasta zapisał żonie Konstancji 400 grzywien posagu i 500 grzywien wiana, w tym m.in. na Boguszynie. W 1477 Barbara wdowa po Jakubie Miłojewskim, córka zmarłego podkomorzego kaliskiego Mikołaja z Brudzewa w powiecie kaliskim dała Stanisławowi Masłowskiemu z Masłowa koło Śremu części należne z działu z siostrami w Nowym Mieście wraz z wsiami, a w tym m.in. Boguszyn oraz 100 grzywien w zamian za inne dobra.

Miejscowość odnotowały także rejestry podatkowe z XVI wieku. W 1530 miał miejsce pobór z 4 łanów oraz od sołtysa z jednym łanem. W 1563 pobrano podatki z 8 łanów, a od sołtysa z dwóch łanów. W 1580 miał miejsce pobór od 7 łanów, dwóch zagrodników oraz od komornika .

W 1497 r. król Jan I Olbracht nadał Boguszyn Janowi Rozdrażewskiemu. W XVII wieku wieś należała do Potulickich, Krzysztofa Grzymułtowskiego i Kazimierza Grabskiego. W 1753 r. kupił ją Michał Sczaniecki.

Zabory Polski Wieś szlachecka położona była w 1580 w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim

Po 1878 r. przeszła w ręce Hermanna Kennemanna, a następnie przez małżeństwo córki do rodziny von Jouanne’ów. W 1789 r. urodził się tu Ludwik Paweł Sczaniecki, przyszły pułkownik i adiutant generała Dąbrowskiego, opiekun dzieci generała, uczestnik wojen napoleońskich, m.in. wyprawy moskiewskiej, powstania listopadowego i powstania 1848 r.

W dniu 17 kwietnia 1848 roku miały tu miejsce petraktacje pomiędzy pruskim generałem Karlem Wilhelmem von Willisenem a powstańcami wielkopolskimi, reprezentowanymi tutaj przez Wojciecha Lipskiego i Jana Koźmiana.

Okres PRL W latach 1954–1971 wieś należała i była siedzibą władz gromady Boguszyn, po jej zniesieniu w gromadzie Nowe Miasto n/Wartą. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa poznańskiego.

Zabytki i inne obiekty Neogotycki dwór (nr rej.: 2077/A z 18.02.1986), zbudowany przez Sczanieckich w latach czterdziestych XIX w. Składa się z kilku brył różnej wielkości, parterowych i piętrowych. Charakterystycznym elementem jest niska wieża zwieńczona krenelażem, ponadto ceglane dekoracje, 8-boczne narożne wieżyczki, arkadowe fryzy i nadokienniki. Park krajobrazowy (nr rej.: 1999/A z 7.06.1985) o powierzchni 1,4 ha, założony w 1820 r. przez Ludwika Sczanieckiego według wzorów francuskich, ze starodrzewem i dużym stawem. Wśród drzew dominują topole i kasztanowce. Znajduje się tu także sztuczny kopiec oraz pionowo ustawiony tajemniczy kamień. Neogotycka brama wjazdowa wzniesiona między 1865 a 1878 r. W 1905 r. umieszczono obok bramy płytę z piaskowca z napisem „Poległym 1831”. thumb|left|brama Zabudowania folwarczne z drugiej połowy XIX w., wokół rozległego podwórza Rządcówka z końca XIX w. Czworaki z XIX w. stojące wzdłuż drogi do dworu Dawna rogatka z 1865 r. przy ul. Śremskiej, w której pobierano opłaty za przejazd.

Przy drodze do Kolniczek, w rozwidleniu ulic Kolnickiej i Wiejskiej, przy budynku dawnej szkoły z końca XIX w., stoi kapliczka z figurą św. Józefa. Przy drodze w kierunku Boguszynka rośnie stara aleja kasztanowcowa, z domieszką lip, jesionów i klonów.

Komunikacja Trzy przystanki PKS z połączeniami do Jarocina, Książa, Nowego Miasta, Śremu i Żerkowa.

Historia szkoły W Boguszynie mieści się Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka.

Pierwsze wzmianki o istniejącej szkole w Boguszynie zostały odnotowane w kronice z okresu zaboru pruskiego pod datą 1 maja 1897 r. Ponieważ pierwsze karty kroniki zostały zniszczone, stąd przypuszczalny rok oddania do użytku pierwszego budynku szkolnego przypada na lata 1892/93. Była to szkoła powszechna o jednej izbie lekcyjnej. W okresie II Rzeczypospolitej istniała w dalszym ciągu jednoklasowa szkoła powszechna czteroodziałowa.

W okresie okupacji hitlerowskiej w budynku tym uczyły się dzieci niemieckie, natomiast dzieci polskie musiały uczęszczać do szkoły w Kolniczkach, ucząc się w języku niemieckim.

Po wyzwoleniu Boguszyna i okolicy, w styczniu 1945 r., przy wydatnej pomocy rodziców została uporządkowana izba lekcyjna i otoczenie budynku, a 8 lutego 1945 r. uruchomiono szkołę, w której pracował jeden nauczyciel. W roku szkolnym 1945/46 została uruchomiona druga izba lekcyjna w byłym budynku administracyjnym pomajątkowym, oddalonym o 800 m od istniejącego (w podwórzu byłego PGR). Szkoła obejmowała klasy I-V. W następnym roku szkolnym 1946/47 została przygotowana trzecia izba lekcyjna w tymże budynku i uruchomiono naukę od klasy I do VII. W ten sposób Publiczna Szkoła Powszechna w Boguszynie stała się po raz pierwszy pełna szkołą powszechną siedmioklasową z klasami łączonymi.

Z biegiem czasu były budynek pomajątkowy został w całości zagospodarowany na cele szkolne. Swoim zasięgiem szkoła w Boguszynie obejmowała poza Boguszynem i Świętomierzem wsie: Kruczyn, Chromiec, Kruczynek i Boguszynek, skąd dzieci uczęszczały do klas starszych, tj. od V do VII. W miarę upływu czasu zaczęła wzrastać liczba dzieci w szkole, izby lekcyjne stały się ciasne i ciemne.

W latach 50. XX wieku powstała inicjatywa mieszkańców wsi i kierownika szkoły Stanisława Kędzierskiego, aby wybudować nową szkołę z odpowiednim zapleczem i terenami na dziedziniec i boisko. Po uzyskaniu gruntu, szkoła została zlokalizowana w centralnym punkcie Boguszyna. Budowę rozpoczęto w 1963 roku, a ukończona w czerwcu 1964 roku. Powstała typowa szkoła pomnik Tysiąclecia Państwa Polskiego, pierwsza w gminie. Nad całością budowy szkoły czuwał Społeczny Komitet Budowy z jej przewodniczącym Franciszkiem Litkowskim.

Ze względu na rozbudowane w Boguszynie osiedle domków jednorodzinnych wzrosła liczba dzieci i aby uniknąć dwuzmianowości, reaktywowano w roku 1984 nauczanie w placówce oświatowej w Boguszynku. W budynku tym uczyły się dzieci klas I-III. W tym samym roku z inicjatywy Komitetu Rodzicielskiego został ufundowany i wręczony społeczności uczniowskiej sztandar szkoły.

W 1984 roku na emeryturę przeszedł dotychczasowy dyrektor szkoły Stanisław Kędzierski, a nowym dyrektorem została Stefania Jankowska. W następnych latach polepszyły się warunki pracy w szkole: zmieniono ogrzewanie CO na gazowe, pomieszczenia po kotłowni węglowej zostały zaadaptowane na bibliotekę i czytelnię, powstała sala komputerowa, a ubikacje znajdujące się dotychczas poza budynkiem szkolnym przeniesiono do przystosowanych do tego celu pomieszczeń wewnątrz.

W 1996 r. nastąpiło połączenie dwóch szkół podstawowych: w Boguszynie oraz w Chromcu, które od tej chwili stanowiły jeden organizm szkolny pod nazwą Szkoła Podstawowa w Boguszynie z Filią w Chromcu. Od nowego roku szkolnego 1996/97 w budynku szkolnym w Chromcu uczyły się dzieci klas I-III oraz oddział przedszkolny, natomiast w budynku szkolnym w Boguszynie – dzieci klas IV-VIII.