Chróścina (niem. Chrosczinna, 1934-1945 ReisernRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Dąbrowa.

Od 1950 miejscowość należy administracyjnie do województwa opolskiego. W latach 1952–1954 i 1973–1975 miejscowość była siedzibą gminy Chróścina. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Chróścina.

Historia Pierwsza wzmianka pochodzi z 1223 (Chrostina) i dotyczy dziesięciny, jaką miała płacić wieś kościołowi w Skorogoszczy. W 1274 książę opolski Władysław nadaje wsi przywilej lokacyjny na prawie niemieckim (być może jest to związane z prawdopodobnym zniszczeniem Chróściny podczas najazdu tatarskiego). W owym czasie właścicielem wsi był Henryk, jeden z rycerzy księcia Władysława.

Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie "Croscina villa" wymienia spisany ok. 1300 roku średniowieczny łaciński utwór opisujący żywot świętej Jadwigi Vita Sanctae Hedwigis"Monumenta Poloniae Historica", Tom IV, Akademia Umiejętności w Krakowie, Lwów 1884, "Vita Sanctae Hedwigis", str. 603.. Prawdopodobnie w XIV wieku w Chróścinie powstał pierwszy kościół - może o tym świadczyć dokument wystawiony przez biskupstwo wrocławskie dla proboszcza z Chróściny (datowany na 1371).

W 1532 podczas spisu dóbr pozostawionych po bezpotomnej śmierci ostatniego opolskiego Piasta Jana II Dobrego w Chróścinie mieszkało 21 chłopów, a w miejscowości były 22 łany ziemi. Właścicielami wsi był ród Beess. W połowie XVI wieku w Chróścinie znajdowało się siedemnaście gospodarstw oraz karczma należąca do sołtysa. W 1601 roku Chróścina znalazła się w dobrach zakonu norbertanek z Czarnowąsów - kupiona od władz cesarskich - i pozostawała ich własnością do kasaty zakonu w 1810. Podczas wojny trzydziestoletniej wieś została splądrowana przez wojska szwedzkie, a miejscowy kościół został sprofanowany - zniszczono jego trzy ołtarze. Po wojnach śląskich Chróścina wraz z większością Górnego Śląska została włączona w skład państwa pruskiego. W 1784 we wsi mieszkało 127 osób, a we wsi istniał kościół, szkoła i folwark.

Od 1776 roku wieś posiadała pieczęć gminną, na której wizerunku przedstawiono kobietę trzymającą na prawej ręce ptaka, po prawej i lewej stronie po trzy rośliny .

W 1843 otwarto linię kolejową Opole - Wrocław, której nitka biegła przez wieś. Liczbę mieszkańców przetrzebiła zaraza ziemniaczana w połowie XIX wieku, której ofiarą padło 50 tys. osób w rejencji opolskiej. Pod koniec XIX wieku we wsi znajdował się kościół parafialny, szkoła katolicka, gorzelnia, browar, kopalnia torfu, kamieniołom oraz folwark. W 1890 mieszkało w niej 885 osób.

W okresie rządów hitlerowskich dotychczasową nazwę Chrosczinna nazistowska administracja III Rzeszy zmieniła w 1934 na nową, całkowicie niemiecką nazwę - Reisern (nazwa w historii zmieniała się dość często - patrz: Zmiana nazwy wsi na przestrzeni lat). W 1933 wieś liczyła 1097, a w 1939 1216 mieszkańców. W marcu 1945 miejscowość została zajęta przez wojska radzieckie - w wyniku przegranej przez Niemców rozpętanej II wojny światowej i zgodnie z decyzją aliantów wraz z całym niemieckim Śląskiem znalazła się w granicach Polski.

Zmiany nazwy wsi 1223 Crostina 1371 Croschczina 1410 Smeifsdorf 1532 Krosstzyna 1845 Chrosczina 1934 Reisern 1945 Wrzosek 1948 Chróścina

Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są: kościół parafialny pod wezwaniem św. Piotra i Pawła, swój obecny wygląd klasycystyczny zawdzięcza odbudowie po pożarze w latach 1792–1793. Prawdopodobnie część murów świątyni jest znacznie starsza. Wyposażenie późnobarokowe z XVIII i XIX wieku dzwonnica kościelna, dolna część pochodzi z XV/XVI wieku, w XX wieku zrekonstruowano górną część oraz hełm cmentarz parafialny, z poł. XIX w. dom, ul. Niemodlińska 23 dwór, ul. Niemodlińska 39 wiatrak z początku XIX wieku, nieczynnego od zakończenia II wojny światowej, ruina.

Inne zabytki: kapliczki św. Jana Niepomucena z XVII i XIX wieku klasycystyczna plebania z przełomu XVIII/XIX wieku zabudowania folwarku z połowy XIX wieku, obecnie w złym stanie szkoła z 1862 r., która powstała na bazie stodoły; na pocz. XX wieku przebudowana na budynek mieszkalny, pałac z XIX wieku, po 1945 roku Zespół Szkół Zawodowych. Obok pałacu park.

Zobacz też Chróścina

Przypisy

Linki zewnętrzne

http://www.chroscina.rox.pl http://www.chroscina.eu