Cieśle – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Buk, zamieszkana przez 72 osoby.

Historia Miejscowość istniała co najmniej od drugiej połowy XIV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1380 (wg zachowanej kopii XVIII wiecznej) kiedy to odnotowano ją pod staropolską nazwą „Cesle”, 1397 „Cesle”, 1401 „Czesle”, 1424 „Cessle”, 1432 „Czeszle”, 1434 „Czyessle”, 1435 „Czeslye”, 1444 „Czyesle”, 1446 „Czessle”, 1453 „Czeschlye”, 1464 „Cieslie”, 1496 „Czyeslye”, 1577 „Czaesle” .

Wieś była własnością szlachecką należącą początkowo do lokalnej wielkopolskiej szlachty z rodu Ciesielskich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko, a później także do Szczutowskich i Tomickich. Od 1320 miejscowość leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1467 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1508 należała do parafii Nieproszewo (obecnie to Niepruszewo).

Pierwszy zapis o miejscowości pochodzi z końca XIV wieku. W 1380 Tomasz dziedzic z Cieśli zawarł ugodę z Mikołajem Strosbergiem prepozytem gnieźnieńskim oraz kanonikiem poznańskim właścicielem wsi Lisówki, należącej do kapituły poznańskiej w sprawie przekopania rowu od jeziora Nieproszewo na użytek młynów zbożowych w Lisówkach. W 1390 odnotowano, że Jasiek Nieproszewski był w sporze sądowym ze Stefanem Sierpem z Cieśli dowodząc przed sądem ziemskim, że nie przekopał on ciesielskiej grobli.

W 1404 wspomniano Piotra, Piotrka Ciesielskiego oraz Mikołaja ze Śliwna synów Sierpa z Cieśli. W 1415 odnotowano żonę Piotra Jadwigę siostrę Agnieszki. W 1418 jego siostra Wisława, czyli Wichna, była żoną Przecława z Witkowa. W 1406 Jadwiga oraz Agnieszka z Witkowic córki Gołaskiego toczyły spór sądowy ze swoją siostrą Krystyną z Myszkowa o połowę Myszkowa. W 1413 Jadwiga była sporze z Janem Dziurką oraz jego bratem Chemką dowodząc, że Gnuszyn jest jej ojcowizną, którą posiadała ponad 30 lat. W 1424 toczyła spór z Agnieszką z Witkowic o ¼ Gnuszyna dowodząc, że posiadała go ponad 30 lat.

W latach 1428–1470 właścicielem we wsi był wicechorąży poznański oraz kościański Tomisław Ciesielski brat Jana z Otusza i Stefana z Cieśli. W 1440 toczył on spór sądowy z Dobrogostem Szamotulskim, Wincentym i Janem Mleczko ze Zborowa o połów ryb w jeziorze Nieproszewo. W 1444 Tomisław kupił za 250 grzywien od Sędziwoja z Grzebieniska połowę wsi Wierzeja. W 1446 po wywołaniu ewentualnych zainteresowanych z tytułu prawa bliższości uzyskał przed sądem ziemskim potwierdzenie dokumentu starosty generalnego Wielkopolski w tej sprawie. W latach 1432–1449 notowany w źródłach był wicepodsędek poznański Jan Ciesielski z Cieśli, a w 1434 wspomniano jego żonę Helena, niegdyś z Chobienic. W 1448 Jan, Tomisław i Stefan bracia Ciesielscy z Cieśli oraz Otusza. W 1442 miał dług wobec Mikołaja Pusika plebana w Śródce pod Poznaniem] wynoszący dwie kopy groszy za kupioną od niego dziesięcinę w Cieślach. W 1435 Jan Ciesielski zapisał żonie Helenie po 60 grzywien posagu oraz wiana na ¼ dziedzictwa w Otuszu i na połowie Miłobratowa.

W latach 1448–1472 odnotowany został wicepodkomorzy w Poznaniu Stefan z Cieśli i Otusza herbu Samson, brat Tomisława i Jana. W 1463 zakupił za 66 grzywien od braci niedzielnych Jakuba, Jana i Mikołaja ze Strzępina 2,5 łana w Strzępinie. W 1467 sprzedał Janowi Mleczce ze Zborowa dwóch kmieci w Cieśli z 14 grzywnami z zastrzeżeniem prawa wykupu. W 1460 Andrzej Ciesielski syn Tomasza, został odnotowany jako student w Krakowie.

W 1514 zastępca burgrabiego poznańskiego dokonując podziału majątku we wsi, wydzielił część wsi Cieśle Apolonii Ciesielskiej, której przypadały połowy łanów opuszczonych Jarczyńskiego i Stachowskiego, połowa karczmy opuszczonej, zagroda opustoszała, połowa gaju, czyli zapustu położonego w stronę Świńca, która to połowa leży w stronę wsi Tomice, połowa innego gaju zwanego „Młody Zapust” położonego w stronę wsi Otusz i Skrzynki, która leżała w stronę drogi z Cieśli do Otusza, ¼ jeziora, połowę każdego łanu, czyli płosy na folwarku, połowę łąk, pół dworu w stronę stawu. Woźny sądowy wwiązał Apolonię w wydzielone dobra i zgodnie z wyrokiem nałożył wadium w wysokości 60 grzywien, aby Maciej Sędziński i jego żona Katarzyna nie niepokoili Apolonii.

Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych dotyczące wsi. W 1478 Cieśle znalazły się w wykazie zaległości podatkowych. W 1508 miał miejsce pobór podatków od wiatraka. W 1510 Cieśle było wsią opuszczoną ale stał w niej wiatrak, z którego pobrano podatki. W 1510 Cieśle odnotowano jako wieś opuszczoną i z tego powodu nie płaciła dziesięciny należnej dla kościoła św. Małgorzaty w Śródce pod Poznaniem. W 1563 pobrano podatki z części panów Ciesielskich z jednego łana. W 1581 odnotowano we wsi części M. Szczutowskiego i Piotra Tomickiego.

Wieś należała od XV wieku do członków rodu Samsonów używających nazwiska Ciesielski, a później m.in. Richterów i Tadeusza Chłapowskiego. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.

Leon Plater w XIX-wiecznej książce pod tytułem „Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Księztwa Poznańskiego” (wyd. 1846) zalicza Cieśle do wsi większych w ówczesnym powiecie bukowskim, który dzielił się na cztery okręgi (bukowski, grodziski, lutomyślski oraz lwowkowski). Cieśle należały do okręgu bukowskiego i były siedzibą majętności prywatnej, której właścicielem był Wilke. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 128 mieszkańców i 10 dymów (domostw).

Dominium Cieśle liczyło pod koniec XIX wieku 1899 mórg rozliczeniowych i 12 domostw z 162 mieszkańcami.

W okresie II wojny światowej w pobliskim lesie był zlokalizowany obóz pracy przymusowej, którego robotnicy budowali nasypy autostrady Poznań – Berlin. Budowy wówczas nie dokończono, ale istniejące nasypy wykorzystano w czasie budowy autostrady A2.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa poznańskiego.

Zabytki

W Cieślach znajduje się zabytkowy zespół dworski, na który składa się dwór z 1930–1934 (albo 1935) roku, park krajobrazowy o pow. 3,46 ha z licznymi pomnikami przyrody oraz sąsiadujący z nim zespół folwarczny.

Ludzie związani z Cieślami W 1810 w Cieślach urodził się poeta i publicysta Piotr Dahlman, syn miejscowego ekonoma.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Cieśle (powiat poznański)