Dziedzice (dodatkowa nazwa w j. niem. Sedschütz, śl. DziedzicyTabela pt. Miejscowości parafii Racławiczki po śląsku, https://geudka.eu/aktualnosci/miejscowosci-parafii-raclawiczki-po-slasku/) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, w gminie Strzeleczki. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej.

W latach 1945–1954 miejscowość należała do gminy Strzeleczki w powiecie prudnickim. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.

Geografia Dziedzice znajdują się w południowo-zachodniej części Polski. Leżą na ziemi prudnickiej – regionie historyczno-kulturalnym, którego głównym ośrodkiem jest miasto Prudnik. Ziemia prudnicka stanowi zachodnią część Górnego Śląska. Pod względem administracyjnym Dziedzice położone są w południowej części województwa opolskiego, w powiecie krapkowickim, w gminie Strzeleczki, tuż przy granicy z gminą Biała i powiatem prudnickim. Znajdują się w pobliżu granicy z Czechami. Należą do Euroregionu Pradziad.

Sołectwo Dziedzice obejmuje obręb wsi Dziedzice. Zajmuje powierzchnię 4,8 km². Graniczy z sołectwami (od północy, zgodnie z ruchem wskazówek zegara): Smolarnia, Racławiczki, Kujawy, Moszna, Ogiernicze, Chrzelice.

Wieś leży na Nizinie Śląskiej. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Dziedzice znajdują się w granicach mikroregionów Wysoczyzna Niemodlińska (318.55.6) i Dolina Dolnej i Środkowej Białej (318.55.8). W obszarze wsi przepływają rzeka Biała i struga Brodnia.

Na północ od miejscowości znajduje się łąka i pastwisko o nazwie Pastusznicza. Pola między Dziedzicami i Chrzelicami nazywają się Przymiarki.

Nazwa Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje wieś pod obecnie używaną, polską nazwą Dziedzice, a także zgermanizowaną Dziedzütz we fragmencie "Dziedzütz (1531 Dziedzitze, 1534 Dziedzitz, polnisch Dziedzice)". 12 listopada 1946 r. nadano miejscowości, wówczas administracyjnie należącej do powiatu prudnickiego, polską nazwę DziedziceRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ()..

W gwarach prudnickich nazwa miejscowości występuje jako Dziedzicy (odmiana: dzie miyszkył? w Dziedzicach; jadã do Dziedzic; miyndzy Prudnikã, a Dziedzicōma).

Historia mały|lewo|upright|Pieczęć Dziedzic (1885) Do 1742 wieś należała do powiatu sądowego głogóweckiego w Monarchii Habsburgów. Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk. Wieś posiadała swoją własną pieczęć, która przedstawiała w polu smolarza dokładającego drwa do ogniska, a w otoku napis: SIEGEL D. GEMEINDE SEDSCHÜTZ KR. NEUSTADT O/S. (). mały|Dziedzice (Dziedzitz) wśród miejscowości ziemi prudnickiej na mapie z XIX wieku Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 1117 mieszkańców Dziedzic 33 posługiwało się językiem niemieckim, 976 językiem polskim, a 8 było dwujęzycznych. Dziedzice posiadały reprezentanta w Polskim Sejmie Dzielnicowym obradującym w grudniu 1918 w Poznaniu. W latach 20. XX wieku we wsi działało polskie kółko śpiewackie „Echo”. Pod przewodnictwem dyrektora szkoły Johanna Drehslera działała proniemiecka organizacja o nazwie Spielverein Germania-Sedschütz oraz powstała w 1920 propolska organizacja Spielverein Polonia. Od 1920 w Dziedzicach istniał również lokalny okręg organizacji Verband Heimattreuer Oberschlesier (Związek Wiernych Ojczyźnie Górnoślązaków), któremu przewodził sprzedawca Schnurpfeil.

W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Dziedzice znalazły się po stronie wschodniej, w obszarze objętym plebiscytem, w obwodzie nr 9 powiatu prudnickiego. W lutym 1921 w Dziedzicach odbył się polski wiec oświatowy, w którym wzięło udział 300 osób. Uchwalono wówczas rezolucję protestującą przeciw tzw. „emigrantom plebiscytowym”. Po stronie polskiej w III powstaniu śląskim, w 3. kompanii prudnickiej służyli mieszkańcy Dziedzic. W latach 20. XX wieku w Dziedzicach powstał pomnik upamiętniający mieszkańców wsi, którzy zginęli podczas I wojny światowej (rozbudowany w 1991 o tablice z nazwiskami poległych w II wojnie światowej).

W okresie II wojny światowej w Dziedzicach pracowali robotnicy przymusowi z Polski, m.in. z miejscowości Sosnowiec. Cywile z Dziedzic i okolic byli wykorzystywani przez Sowietów do budowy okopów w rejonie Prężyny koło Prudnika od marca do maja 1945. Od marca do maja 1945 powiat prudnicki znajdował się pod kontrolą radzieckiej komendantury wojskowej. 11 maja 1945 polska administracja przejęła władzę cywilną w powiecie prudnickim. Mieszkańcom Dziedzic, posługującym się dialektem śląskim bądź znającym język polski, pozwolono pozostać we wsi po otrzymaniu polskiego obywatelstwa.

Do 1956 roku Dziedzice należały do powiatu prudnickiego. W związku z reformą administracyjną, w 1956 Dziedzice zostały odłączone od powiatu prudnickiego i przyłączone do nowo utworzonego krapkowickiego.

W latach 2022–2025 we wsi powstała stacja uzdatniania wody.

Mieszkańcy mały|Tablica z podwójną nazwą przed wjazdem do Dziedzic od strony Prudnika Liczba ludności wynosi 450 mieszkańców, a powierzchnia: 474 ha. Miejscowość zamieszkiwana jest przez mniejszość niemiecką oraz Ślązaków. Mieszkańcy wsi posługują się gwarą prudnicką, będącą odmianą dialektu śląskiego. Należą do podgrupy gwarowej nazywanej Podlesioki.

Liczba mieszkańców wsi 1871 – 827 1885 – 1032 1905 – 1155 1910 – 1117 1933 – 1092 1939 – 1156 1966 – 531 1998 – 455 2002 – 454 2009 – 450 2010 – 447 2011 – 445 2021 – 423

Pomniki i obiekty upamiętniające mały|upright|Pomnik poległych w I i II wojnie światowej Pomnik poległych w I i II wojnie światowej – pomnik w Dziedzicach powstały w latach 20. XX wieku jako upamiętnienie mieszkańców wsi, którzy polegli w I wojnie światowej. Umieszczono na nim motywy militarne: miecz i hełm. W 1991 dostawiono do niego dwie tablice z nazwiskami mężczyzn, którzy zginęli podczas II wojny światowej. Znajduje się na nim napis w języku niemieckim: Die Gefallen im zweiten Weltkrieg. Zgodnie z kryteriami w sprawie upamiętnień na obszarze RP żołnierzy niemieckich przyjętymi w uchwale Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w 1995, pomnik został uznany za nieprawidłowy.

Transport Dziedzice posiadają połączenia autobusowe z Moszną, Opolem, Prudnikiem, Krapkowicami, Smolarnią.

Transport autobusowy w Dziedzicach obsługiwany był przez PKS Prudnik. W 2004 prudnicki PKS został sprywatyzowany z udziałem Connex Polska. W 2008, w wyniku połączenia spółek PKS Connex Prudnik i PKS Connex Kędzierzyn-Koźle, utworzona została spółka Veolia Transport Opolszczyzna, w 2013 przejęta przez Arriva Bus Transport Polska. W 2019 Arriva wycofała się z Prudnika. Wówczas organizacją przewozów pasażerskich w Dziedzicach i okolicy zajęły się ościenne PKS-y. W grudniu 2021 powołano Powiatowo-Gminny Związek Transportu „Pogranicze”, mający na celu poprawę jakości transportu.

Turystyka Oddział PTTK „Sudetów Wschodnich” w Prudniku ustanowił turystyczną Odznakę Krajoznawczą Ziemi Prudnickiej, którą zdobywa się poprzez zwiedzenie odpowiedniej liczby obiektów w miejscowościach położonych na ziemi prudnickiej, w tym w Dziedzicach.

Bezpieczeństwo Do 1998 bezpieczeństwo pożarowe w Dziedzicach było nadzorowane przez Komendę Rejonową PSP w Prudniku.

Miejscowość jest pod opieką dzielnicowego rejonu służbowego nr 8 Komendy Powiatowej Policji w Krapkowicach.

Teren wsi, jak i całej gminy Strzeleczki, położony jest w strefie nadgranicznej w związku z czym Straż Graniczna dysponuje, na tym obszarze, specjalnymi kompetencjami w zakresie bezpieczeństwaRozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2005 r. w sprawie wykazu gmin i innych jednostek zasadniczego podziału terytorialnego państwa położonych w strefie nadgranicznej oraz tablicy określającej zasięg tej strefy ().. Gminę Strzeleczki obejmuje zasięgiem służbowym placówka Straży Granicznej w Opolu ze Śląskiego Oddziału SG.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Strzeleczki (gmina) Kategoria:Wsie w powiecie prudnickim (1818–1954) Kategoria:Wsie w powiecie krapkowickim