Konin – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, w gminie Lwówek. Ma status sołectwa. Konin leży na południowym brzegu Jeziora Konińskiego.

Nazwa W okolicy Pniew znajdowały się trzy wsie o nazwie Konin. Dwie wsie leżały na północ od Pniew i począwszy od połowy XV wieku rozróżniano je jako Konin Wielki oraz Konin Mały czyli Koninko, a obecnie Koninek. Konin pod Lwówkiem natomiast, położony na południe od Pniew nazywano niekiedy Koninem Mniskim, a także czasem stosowano nazwę Konin Wielki pod Lwówkiem. Nazwa Konin Mniski uznawana jest przez historyków jako nazewniczy ślad własności klasztornej w tej miejscowości. W XVI wieku kiedy miejscowość znalazła się w posiadaniu Ostrorogów Lwowskich herbu Nałęcz wraz z częścią wsi Konin pod Lwówkiem oraz Konin pod Pniewami w obecnym powiecie szamotulskim w obrębie tych dóbr wprowadzono rozróżnienie nazewnicze na Konin Wielki pod Pniewami oraz Koninko pod Lwówkiem.

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. Istniała co najmniej od drugiej połowy XIV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis nazwy miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1260 kiedy to odnotowano ją pod staropolską nazwą „Cunin”, 1387 „Cunino, Kwnyno”, 1394 „Konino”, 1403 „Gunino”, 1403 „Conino”, 1442 „Konyno”, 1469 „Maior Conyno”, 1476 „Konino Mnyskie”, 1497 „Mnyskie Konino”, 1508 „Conyno sub Lwów Nobilium”, 1538 „Cunino Minor, Cunino Minus”, 1545 „Cunynko, Sandzinko cum Conynko”, 1566 „Maius Kunino penes Lwówek”.

Historia Okolice miejscowości były prawdopodobnie zasiedlone jednak już wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. Na południe od wsi w jej pobliżu wsi archeolodzy odkryli nie datowany pomost drewniany oraz naczynia na północny wschód od wsi nad Jeziorem Konińskim.

Wieś była początkowo własnością rycerską, przejściowo klasztorną i ostatecznie szlachecką, należącą do lokalnej wielkopolskiej szlachty z rodu Konińskich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko, a później także do Grzebienieckich, Sędzińskich, Ostrorogów Lwowskich. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. W 1469 odnotowana została w powiecie poznańskim Korony Królestwa Polskiego, a w 1508 należała do parafii Pniewy.

Pierwszy zapis z 1260 wspomina Piotra z Konina, który nadał cystersom z Paradyża las z dwoma jeziorami zwanymi Linia. Las ten przylegał do Miłostowa, dziedziny klasztornej w Paradyżu (obecnie Gościkowo).

W latach 1387-1403 właścicielem we wsi był Mroczek z Konina, Iwna i Zajączkowa, od którego przyjął odmiejscowe nazwisko Zajączewski. W 1387 toczył spór sądowy z Muszkiem, Żydem z Poznania. W 1394 woźny sądowy pozwał przed sąd wszystkich, którzy mieli prawa własnościowe do Konina. Mroczek nie chciał toczyć sporu o Konin ze swoimi braćmi Jaryszem i Przybysławem bez udziału innych bliskich lecz ci się nie stawili na rozprawę. W 1397 Mroczek Zajączewski miał postawić świadków w sporze z Agnieszką z Szamotuł o dziedziny Linie i Konino. W latach 1399-1400 przegrał on spór o trzy grzywny z Marcinem kmieciem z Gorszewic i zapłacił z tego tytułu kary, a Marcin wraz z woźnym sądu ziemskiego zajął mu klacz u Mroczka. W latach 1399-1400 Mroczek Zajączewski toczył proces o konia i 7 grzywien z Adamem, który był sołtysem w Koninie, a wówczas był mieszczaninem w Szamotułach. Przy okazji procesu odnotowano, że zabudowania sołtysa w Koninie spłonęły. W 1400 Mroczek Zajączewski był w sporze z Andrzejem synem Jakusza o połowę Konina oraz o całą wieś Linie. W 1403 Mroczek wraz z synem Teodorykiem z Iwna toczyli spór z Andrzejem z Konina o połowę wsi, a Andrzej i Teodoryk mieli wyznaczyć w tej sprawie sędziów polubownych.

W 1442 sąd ziemski zatwierdził rozgraniczenie wsi Konin i Linie. Odnotowano wówczas, że las zwany „Połom” otoczony kopcami granicznymi włączono do wsi Konin. W drugiej połowie XV wieku miejscowość w części należała do Konińskich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko. W 1467 Mikołaj Koniński z Konina miał być opiekunem dzieci oraz majątku Macieja Sierosławskiego z Sierosławia koło Buku. W 1469 Mikołaj sprzedał połowę wsi Konino Sędziwojowi Grzebieniskiemu za 600 grzywien. W 1472 zakupił od Marcina Modliszewskiego Głęboczek oraz Worowo i Wiesiołowo. W 1473 Mik. Koniński sprzedał te wsie Pawłowi Budziszewskiemu.

W 1469 Michał i Mikołaj bracia niedzielni z Konina sprzedali Jakubowi z Buszewa z zastrzeżeniem prawa odkupu 5 łanów osiadłych i jeden łan opuszczony w Koninie za 115 grzywien. W 1472 za 200 grzywien sprzedali z zastrzeżeniem prawa odkupu Janowi niegdyś Bylęckiemu z Bylęcina koło Zbąszynia 5 łanów osiadłych w Krzestkowicach (obecnie Krzeszkowice) .

Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych dotyczące wsi. W 1499 wieś zalegała z podatkami. W 1508 odnotowano wiardunki wojenne ze wsi szlacheckiej Konino pod Lwówkiem. We wsi było 12 łanów osiadłych, jeden łan opuszczony oraz karczma. W 1563 były dwa działy we wsi Konino. Pierwszego płatnika poboru nie podano ale odnotowano, że zapłacił od 14 łanów oraz od dwóch karczm. Drugim właścicielem był Sędziński, który zapłacił pobór podatkowy od 5 łanów oraz od karczmy. W 1577 odnotowano we wsi trzy działy. Pierwszy posiadał Marcin Ostroróg Lwowski, drugi Konińscy, a trzeci Sędziński. W 1580 Jan Koniński zapłacił pobór od 15 łanów, 5 zagrodników, 5 komorników oraz od dwóch półłanków należących do karczmy.

Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Konin należała do wsi większych w ówczesnym powiecie bukowskim, który dzielił się na cztery okręgi (bukowski, grodziski, lutomyślski oraz lwowkowski). Konin należał do okręgu lwowkowskiego i stanowił część majątku Lwówek Zamek (niem. Neustadt), którego właścicielem był wówczas (1837) Antoni Łącki. W skład rozległego majątku Lwówek Zamek wchodziło łącznie 36 wsi. Według spisu urzędowego z 1837 roku Konin liczył 346 mieszkańców i 31 dymów (domostw).

Pod koniec XIX wieku Konin liczył 33 domostw i 333 mieszkańców. przeważnie wyznania rzymskokatolickiego. Był własnością Łąckich i należał do dominium wraz z kilkoma innymi wsiami i folwarkami. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa poznańskiego.

Turystyka Na terenie wsi znajduje się park krajobrazowy (pomnikowe lipy i jawor) i pałacyk zbudowany w II połowie XIX w.. W Koninie jest też murowana kaplica pw. bł. Michała Kozala.

Urodzeni w miejscowości W Koninie urodził się Wojciech Cybulski, językoznawca i poseł.

Przypisy Raport o stanie gminy Lwówek w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 26 Strona gminy, sołtysi

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Lwówek (gmina)