250px|thumb|right|Eklektyczny pałac w parku (siedziba Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Kościelcu) 250px|thumb|right|Zajazd pocztowy 250px|thumb|right|Droga krajowa nr 92 w Kościelcu Kościelec – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kolskim, w gminie Kościelec, nad Kiełbaską. Część wsi stanowi miejscowość Tarnowiec. Miejscowość jest siedzibą gminy Kościelec.
Wieś położona 5 km na zachód od Koła przy drodze krajowej nr 92 z Poznania do Warszawy. W centrum wsi skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr 470 do Turku i Kalisza.
Według dokumentów historycznych miejscowość w XIII wieku zapisywana była jako Coscol, Coscelizo, w XIV wieku Cosczyol, w XV wieku Cosczelecz, w XVI wieku Cosczyol, Koszczyelyecz, Kosczielecz, od XVII wieku Kościelec. Poza tym w 1921 roku opisywana była jako folwark i gmina.
Historia Wieś królewska należąca do starostwa kolskiego, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie konińskim województwa kaliskiegoAtlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 243.. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kościelec. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa konińskiego.
Najstarsza wzmianka historyczna o Kościelcu, zawarta w dokumencie z 1362 r., nazywa miejscowość Kościołem. Kamienna świątynia została wybudowana we wsi już w pierwszej połowie XII wieku, musiała więc być to już w średniowieczu duża i zamożna osada. Była własnością książęcą, a później królewską, stanowiąc centrum klucza folwarków w starostwie kolskim. W 1823 r. oddano do użytku szosę z Warszawy, która rozwidlała się tutaj na Kalisz i Poznań. W 1836 r. car nadał majątek kościelecki gen. jazdy hrabiemu Kreutzowi, wsławionemu w walkach przeciwko Polakom w czasie powstania listopadowego. On to właśnie dowodził oddziałem, który zdobył redutę Ordona. Po odzyskaniu niepodległości majątek został przejęty przez rząd polski. W latach 1920–1939 istniała we wsi żeńska szkoła rolnicza. W latach niemieckiej okupacji nazwa miejscowości została zmieniona na Kirchdorf. Współczesne oblicze wsi kształtują placówki rolnicze. Kościelec jest siedzibą oddziału Wojewódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego, do którego zadań należy m.in.: adaptacja i wdrażanie do produkcji rolnej wyników prac naukowych oraz udzielania szerokiego poradnictwa ze wszystkich dziedzin gospodarki rolnej. Co roku na przełomie czerwca i lipca w tutejszym parku organizowane są targi rolnicze. We wsi mieści się także rolnicza szkoła ponadpodstawowa i liceum sztuk plastycznychPiotr Maluśkiewicz, Województwo konińskie : szkic monograficzny, wyd. 1, Warszawa: Państwowe Wydawn. Nauk, 1983, s. 199-202, ISBN 83-01-00534-3, OCLC 11783554.
Zabytki Kościół
Romański kościół św. Andrzeja Apostoła wzniesiony został w połowie XII wieku. Później był trzykrotnie gruntowanie przebudowywany, w 1600, 1760 i w pierwszej dekadzie XXI wieku. orientowany. Romańskie prezbiterium jest murowane z kostki granitowej. Część ta jest salowa, zamknięta niższą i nieco węższą apsydą. Przy części romańskiej od północy przylegają zakrystia i skarbczyk.
Obiekt położony jest na Szlaku Romańskim.
Pałac i zespół parkowy
Pałac w Kościelcu został zbudowany w 1889 roku przez hrabiego Aleksandra Cypriana von Kreutza eklektyczny pałac. W 1968 roku został wpisany do rejestru zabytków.
Po północnej stronie drogi krajowej położony znajduje się rozległy (12 ha) park krajobrazowy z kilkoma prospektami widokowymi, założony w drugiej połowie XIX wieku i należący do pałacu. Rosną w nim m.in. dwa drzewa - pomniki przyrody: cis pospolity o obwodzie 100 cm i dąb szypułkowy o obwodzie 500 cz. W parku wznoszą się romantyczne ruiny, jest w nim też meczet i minaret oraz sztuczna grota wyłożona tufem wulkanicznych przywiezionym z Sycylii.
Cmentarz Na cmentarzu parafialnym pochowany został filozof Henryk Struve, który w swych poglądach łączył ontologiczny idealizm z teoriopoznawczym pozytywizmem. Znajdują się także mogiły dziewięciu zabitych w 1939 r. podczas pierwszych nalotów niemieckich.
Zajazd pocztowy Na rozwidleniu dróg wznosi się klasycystyczny zajazd pocztowy z przełomu XVIII i XIX wieku. Składa się on z budynku mieszkalnego i dwóch pawilonów mieszczących się niegdyś stajnie, ustawionych skośnie po jego bokach. Dachy na wszystkich budynkach są czterospadowe, kryte dachówką. Obecnie w budynku mieszkalnym jest urządzona stylowa restauracja. W jednym z pawilonów mieści się filia Muzeum Poczty i Telekomunikacji we Wrocławiu, które urządziło tutaj ciekawą salę pamiątek z ekspozycją obrazującą historię usług pocztowych. Można zobaczyć tam m.in. model pierwszego polskiego wagonu pocztowego z 1860 r., dawne aparaty telegraficzne, fragmenty ubiorów pocztylionów oraz stare dokumenty i ryciny.
Oświata W Kościelcu znajdują się następujące placówki oświatowe: szkoła podstawowa Zespół Szkół Rolnicze Centrum Kształcenia Ustawicznego im. Stanisława Staszica Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych w Kościelcu
Sport Przy szkole podstawowej znajduje się hala sportowo-widowiskowa. Odbywają się tam oprócz zajęć lekcyjnych inne imprezy sportowe na szczeblu powiatowym. W dniach 29 kwietnia - 2 maja 2006 r. odbywały się tu Mistrzostwa Polski Policji w Siatkówce.
W Kościelcu działa Uczniowski Klub Sportowy "Kiełbaska" z sekcją szachową.
Osoby związane z Kościelcem Aleksander Cyprian von Kreutz – arystokrata, właściciel majoratu kościeleckiego, budowniczy pałacu w Kościelcu Andrzej Kreütz-Majewski – scenograf, malarz i pedagog, potomek XIX-wiecznych właścicieli majątku Paweł Jerzy Starzeński – dyplomata i publicysta
Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT
Bibliografia
Linki zewnętrzne Urząd Gminy Kościelec
Kategoria:Wsie starostwa kolskiego