240px|thumb|Henryk Uziembło w mundurze porucznika c.k. Armii, fot. nieznanego autora, ok. 1916 r. Henryk Uziembło herbu Sulima (ur. 27 lutego 1879 w Krzu, zm. 3 sierpnia 1949 w Krakowie) – polski malarz, grafik i projektant.

Życiorys W latach 1893–1897 studiował na Wydziale Przemysłu Artystycznego Wyższej Szkoły Przemysłowej w Krakowie, następnie w latach 1897-1902 w Kunstgewerbeschule des Osterreichisches Museum für Kunst und Industrie w Wiedniu u K. Kargera. Później wracał na studia (1902-1903) do krakowskiej ASP w pracowni T. Axentowicza i S. Wyspiańskiego. W latach 1903–1904 przebywał na dalszych studiach w Paryżu w Académie Julian, studiował pod kierunkiem E. Grasseta, L. Simona i R. Prineta. Kształcił się również w zakresie architektury wnętrz w Londynie (1904-1905), potem wyjechał do Włoch, gdzie zwiedził Rzym i Florencję. W 1906 zorganizował w Wiedniu wystawę swoich prac, która odniosła bardzo duży sukces. Po powrocie do Krakowa pracował dla przemysłu metalurgicznego projektując lampy, świeczniki, naczynia. Jako kierownik artystyczny zakładów witrażowych S. Żeleńskiego dbał o wysoki poziom techniczny i artystyczny prac. W 1908 roku wziął udział w zbiorowej wystawie prac w krakowskim Pałacu Sztuki. W latach 1904–1908 pracował wraz z Włodzimierzem Tetmajerem nad polichromią w kościele parafialnym w Sosnowcu. Zaprojektował witraż do budynku Banku Kredytu Hipotecznego (obecnie Izba Rzemieślnicza) na ul. św. Anny (1908) i witraż przedstawiający Irenę Solską do Jamy Michalika (1910). Był jednym ze współzałożycieli Towarzystwa Polska Sztuka Stosowana (1901).

Projektował między innymi dla rodziny Tarnowskich do pałacu w Dzikowie koło Tarnobrzega, salon w sanatorium dr. Kazimierza Dłuskiego w Zakopanem (1910), fryz w Białej Sali kawiarni Noworolskiego z 1912. W tym samym roku wziął udział w kolejnej wystawie Architektura Wnętrz w Otoczeniu Ogrodowym. Wygrał wówczas konkurs na urządzenie wnętrz Hotelu Krakowskiego we Lwowie. Zaprojektował także nieistniejące już wnętrza dla krakowskiego kina „Uciecha” w roku 1912 i dla teatru „Bagatela” w 1918–1919. Wnętrze teatru zniszczył pożar, a jak wyglądało ukazują zachowane do dziś negatywy zdjęć przechowywane w Muzeum UJ.

Był jednym z twórców i promotorów tzw. stylu swojskiego w polskim zdobnictwie, charakteryzującego się wykorzystaniem rodzimych wzorów ludowych. Przez szereg lat kierownikiem artystycznym krakowskiej drukarni Władysława Teodorczuka. Był bardzo wszechstronnym twórcą wykorzystującym w pracy artystycznej wiele technik. Projektował plakaty, okładki książkowe, ilustracje, exlibrisy oraz logotypy.

Powołany do wojska w 1914 w wieku 35 lat, w październiku 1915 skierowany został do krakowskiego Wydziału Grobów Wojennych jako porucznik pospolitego ruszenia. Pracował w Zespole Malarzy i Grafików (Maler-Gruppe Nr VI) wykonując szkice i projekty kompozycji cmentarzy, akwarele makiet i szkiców terenów walk (znana jest jego piękna akwarela cmentarza w Gładyszowie). Był członkiem Komisji Konkursowej dokonującej wyboru projektów cmentarzy. W 1916 urządził wystawę poświęconą walkom armii austro-węgierskiej, a w szczególności ofensywie majowej w 1915 prezentując szkice i tempery m.in. Przejście c.k. armii austriackiej przez Dunajec w pościgu za Rosjanami w maju 1915 r., Piechota austriacka w rowach ostrzeliwana przez artylerię rosyjską pod Tarnowem, Oblężenie Krakowa, Ciężkie haubice austriackie i inne. Pozostawił też wiele szkiców wojennych – typów żołnierzy, patroli, ruin, scen z okopów itp. Był jednym z najbardziej czynnych malarzy wojennych c.k. armii austro-węgierskiej. Henryk Uziembło był jednak przede wszystkim Polakiem, gorącym patriotą i rzecznikiem walk o niepodległość, co silnie związało artystę z ideą Legionów Polskich. Stanął wkrótce w szeregu plastycznych kronikarzy Legionów – obok Leopolda Gottlieba, Stanisława Jankowskiego, Karola Zyndrama-Maszkowskiego, Leona Czechowskiego, Włodzimierza Koniecznego, Wilhelma Wilka-Wyrwińskiego, Kazimierza Dąbrowy-Młodzianowskiego, Zygmunta Rozwadowskiego, Jana Skotnickiego, Kajetana Stefanowicza i Leona Wyczółkowskiego. Pierwsza wystawa prac tych artystów odbyła się w 1916, a następna w 1924 dla Koniecznego i Wilk-Wyrwińskiego (pośmiertna – zginęli na froncie jako oficerowie Legionów) w gmachu Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. Znaczna część tych prac znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie. Po wojnie Uziembło był autorem plastycznej oprawy oficjalnego aktu zaślubin Polski z morzem, które odbyły się 10 lutego 1920 w PuckuOktawian Duda, Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej 1914-1918, Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, 1995, , s. 58..

Od 1922 roku do wybuchu II wojny światowej pracował w Państwowej Szkole Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Krakowie. Nadal projektował meble, tkaniny, mozaiki (fasada Muzeum Przemysłowo-Technicznego) oraz grafikę książkową. 3 sierpnia 1949 wybrał się do Teatru im. Słowackiego na przedstawienie, podczas którego zasłabł. Mimo szybkiej pomocy zmarł tego samego dnia w szpitalu. Spoczywa na cmentarzu Rakowickim (kwatera O).

W 2001 roku uchwałą Rady Miasta nazwano jego imieniem jedną z ulic w Krakowie. mały|Grób Henryka Uziembły

Witraże projektu Uziembły

Przypisy

Bibliografia Kazimierz Nowacki, Wnętrza Henryka Uziembły, „Zeszyty naukowe Muzeum Historycznego m. Krakowa „Krzysztofory”. t. 4, 1977. W. Mitarski, Henryk Uziębło. Sylwetka, Kraków 1916. Ewa Maria Różańska, Sztuka marynistyczna, Centralne Muzeum Morskie w Gdańsku, 1986. Oktawian Duda, Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej 1914-1918, Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, 1995, . Praca zbiorowa Encyklopedia Krakowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Kraków 2000,

Linki zewnętrzne Galeria Publikacje Henryka Uziembło w serwisie Polona.pl

Henryk Kategoria:Polscy graficy Kategoria:Polscy ilustratorzy Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Polscy maryniści Kategoria:Polscy plakaciści Kategoria:Polscy rysownicy Kategoria:Projektanci witraży Kategoria:Urodzeni w 1879 Kategoria:Zmarli w 1949 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim