thumb|Ob w Nowosybirsku thumb|Zbiornik Nowosybirski thumb|Zbiornik Nowosybirski thumb|Rzeka Ob thumb|Diagram pokazujący klimat regionu na przykładzie wartości temperatury i opadów w stolicy – Nowosybirsku Obwód nowosybirski (ros. Новосибирская область) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej położona w południowo-zachodniej Syberii.
Geografia Położenie i powierzchnia Obwód nowosybirski położony jest w południowo-zachodniej Syberii, na obszarze Niziny Zachodniosyberyjskiej. Od północy graniczy z obwodem tomskim, na południowym zachodzie z Kazachstanem, na zachodzie z obwodem omskim, na południu z Krajem Ałtajskim, a na wschodzie z obwodem kemerowskim.
Obwód nowosybirski zajmuje powierzchnię 178,2 tys. km², co stanowi 1% całej powierzchni Federacji Rosyjskiej.
Maksymalna rozciągłość kraju z północy na południe to 444 kilometry, a ze wschodu na zachód 642 kilometry.
Struktura powierzchni Największą część powierzchni obwodu – około 48% – stanowią grunty orne. Kolejne miejsce zajmują lasy: 21,76%. Pozostały obszar to stepy i lasostepy, bagna, łąki, obszary rzek i zbiorników wodnych oraz nieużytki.
Pierwotną roślinność obszaru obwodu nowosybirskiego stanowiła tajga (północne lasy iglaste), która na południu stopniowo przechodziła w lasostep.
Stosunki wodne Głównymi rzekami region są Ob i Om. Oprócz nich znajduje się tutaj wiele mniejszych cieków wodnych, m.in. Zababuricha, Inia, Karasuk, Kargat, Uj, Czułym, Bierd itd.
Na terenie obwodu znajduje się około 3000 jezior, zwykle niewielkich. Zbiorniki te są różnego pochodzenia; część z nich zawiera wodę słoną, a część jest słodkowodna. Największymi z tych jezior są m.in. Czany i Sarłan. Na terenie obwodu na rzece Ob, dzięki zbudowanej zaporze połączonej z elektrownią wodną powstało wielkie sztuczne jezioro – Zbiornik Nowosybirski – zwane przez miejscowych Morzem Obskim.
Północ i północny zachód obwodu zajmuje południowa część jednych z największych na świecie bagien – Błot Wasjugańskich.
Klimat Na terytorium obwodu panuje klimat umiarkowany typu kontynentalnego. Charakteryzuje się on ciepłym i dość długim latem oraz długą, mroźną i mało śnieżną zimą.
Średnia temperatura roczna to +0,2 °C, jednak istnieją wielkie różnice w tym względzie między latem a zimą. W styczniu przeciętnie jest od −16 °C na południu do nawet −20 °C w rejonach północnych. Najniższa zanotowana kiedykolwiek temperatura to –51 °C. Średnia temperatura powietrza w lipcu waha się w zależności od regionu od +18 do +20 °C, zaś najwyższa zanotowana temperatura to +37 °C.
Przymrozki zwykle pojawiają się już w drugiej połowie września i trwają na ogół aż do końca maja. Długość okresu bezprzymrozkowego to około 120 dni.
W obwodzie rocznie pada około 425 mm opadów, głównie w postaci deszczu. 330 mm opadów przypada na ciepłą połowę roku (od kwietnia do października), a tylko 95 mm – na okres zimowy (od listopada do marca). Najbardziej deszczowym miesiącem jest maj, w ciągu którego spada 20% całorocznych opadów.
Na terenie obwodu zwykle przypada 86 dni bezchmurnych i 67 z całkowitym zachmurzeniem.
Demografia W obwodzie nowosybirskim żyje 2 649 900 osób (2006). Ponad połowa populacji (1 425 508 osób, 2002) zamieszkuje Nowosybirsk, stolicę regionu, który jest trzecim co do wielkości miastem Rosji.
Gęstość zaludnienia w obwodzie wynosi 14,9 os./km² (2005), zaś poziom urbanizacji to 75,1%.
Wyznania Zdecydowana większość ludności obwodu wyznaje prawosławie. Po okresie ateizacji w czasach ZSRR pozostała duża liczba niewierzących. Z mniejszości wyznaniowych żyją tutaj m.in. muzułmanie, protestanci i katolicy.
Narodowości Główną grupą narodowościową w obwodzie są Rosjanie, stanowiący 93% populacji. Skład etniczny populacji regionu według wyników spisu powszechnego z 2002 roku wygląda następująco: thumb|Uniwersytet w Nowosybirsku thumb|Cerkiew w Bierdsku thumb|Panorama Iskitima thumb|Cerkiew św. Aleksandra Newskiego w Nowosybirsku thumb|Gmach opery w Nowosybirsku thumb|Stacja kolejowa w Barabińsku Rosjanie – 2 504 147 Niemcy – 47 275 Ukraińcy – 33 793 Tatarzy – 27 874 Kazachowie – 11 691 Białorusini – 8380 Ormianie – 7850 Azerowie – 7366 Czuwasze – 4147 Żydzi – 3322 Cyganie – 2835 Tadżycy – 2784 Mordwini – 2608 Koreańczycy – 2154 Uzbecy – 2047 Jezydzi – 1987 Maryjczycy – 1661 Gruzini – 1417 Estończycy – 1399 Polacy – 1288 Baszkirzy – 1104 Liczebność pozostałych grup narodowościowych nie przekracza tysiąca osób.
Największe miasta Na terenie obwodu znajduje się 14 miast i 18 osiedli typu miejskiego.
Największe miasta i osiedla typu miejskiego(według liczby mieszkańców; wymieniono tylko miejscowości powyżej 10 tys. mieszkańców) NazwaNazwa rosyjskaLiczbamieszkańców(01.10.2006)Nowosybirsk Новосибирск 1 397 015Bierdsk Бердск 91 857Iskitim Искитим 63 771Kujbyszew Куйбышев 48 469Barabińsk Барабинск 31 173Karasuk Карасук 28 340Tatarsk Татарск 26 293Ob Обь 24 860Liniowo1) Линёво 22 423Toguczin Тогучин 21 825Czeriepanowo Черепаново 20 067Bołotnoje Болотное 17 496Krasnoobsk1) Краснообск 17 373Koczeniewo1) Коченево 16 352Kupino Купино 16 252Suzun1) Сузун 15 097Maslanino1) Маслянино 13 275Czułym Чулым 12 074Kargat Каргат 10 934Koływań1) Колывань 10 584Krasnozierskoje1) Краснозерское 10 542Ordynskoje1) Ордынское 10 465Moszkowo1) Мошково 10 149Gornyj1) Горный 10 119 1) osiedle typu miejskiego
Władza i administracja thumb|left|Herb obwodu nowosybirskiego Zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej poszczególne regiony mają dość duży zakres samodzielności. Lokalne organy władzy ustawodawczej mają uprawnienia do stanowienia lokalnego prawa, które nie może być sprzeczne z prawem ogólnorosyjskim.
Głównym lokalnym aktem prawnym jest Statut Obwodu Nowosybirskiego (ros. Устав Новосибирской области), uchwalony 5 kwietnia 1996.
Władza ustawodawcza Obwód nowosybirski, podobnie jak inne podmioty Federacji Rosyjskiej posiada dość szeroki zakres autonomii w sprawach lokalnych. Władzę prawodawczą w regionie jest Zgromadzenie Ustawodawcze Obwodu Nowosybirskiego (ros. Законодательное Собрание Новосибирской области), złożone z 75 członków. Jego kadencja trwa 5 lat. Do roku 2010 była to Nowosybirska Obwodowa Rada Delegatów (ros. Новосибирский областной Совет депутатов). thumb|Jeden z najwyższych budynków Nowosybirska thumb|Panorama Bierdska thumb|Centrum Nowosybirska thumb|Port na Obie w Nowosybirsku thumb|Jeden z budynków Nowosybirska thumb|Teatr na placu Lenina w Nowosybirsku thumb|Ulica w Nowosybirsku
Władza wykonawcza Najwyższym organem wykonawczym władzy państwowej Obwodu Nowosybirskiego jest Rząd Obwodu Nowosybirskiego.(ros. Правительство Новосибирской области). Do roku 2010 była to Administracja Obwodu Nowosybirskiego (ros.Администрация Новосибирской области). Na czele Rządu stoi Gubernator Obwodu Nowosybirskiego (ros. Губернатор Новосибирской области), zwany do 2010 roku Naczelnikiem Administracji Obwodu Nowosybirskiego (ros. Глава администрации Новосибирской области). Gubernator jest wybierany przez ludność obwodu w wyborach powszechnych, a jego kadencja trwa 5 lat.
Naczelnicy obwodu: Kadencja Gubernator listopad 1991 – październik 1993 Witalij Mucha październik 1993 – grudzień 1995 Iwan Indinok grudzień 1995 – grudzień 1999 Witalij Mucha grudzień 1999 – grudzień 2003 Wiktor Tołokonski grudzień 2003 – lipiec 2007 Wiktor Tołokonski lipiec 2007 – wrzesień 2010 Wiktor Tołokonski wrzesień 2010 – marzec 2014 Wasilij Jurczenko marzec 2014 – październik 2017 Władimir Gorodiecki od października 2017 Andriej Trawnikow
Podział administracyjny Pod względem administracyjnym obwód nowosybirski podzielony jest na 30 rejonów. Największe miasta regionu nie wchodzą w skład tego podziału i mają status miast wydzielonych na prawach rejonu.
Rejony Kysztowski (ros. Кыштовский район) Siewierny (ros. Северный район) Ust-Tarcki (ros. Усть-Таркский район) Wiengierowski (ros. Венгеровский район) Kujbyszewski (ros. Куйбышевский район) Tatarski (ros. Татарский район) Czanowski (ros. Чановский район) Barabiński (ros. Барабинский район) Czystoziorny (ros. Чистоозёрный район) Kupiński (ros. Купинский район) Zdwiński (ros. Здвинский район) Bagański (ros. Баганский район) Karasucki (ros. Карасукский район) Ubiński (ros. Убинский район) Kargacki (ros. Каргатский район) Dowoleński (ros. Доволенский район) Krasnoziorski (ros. Краснозёрский район) Koczkowski (ros. Кочковский район) Czułymski (ros. Чулымский район) Koływanski (ros. Колыванский район) Koczeniewski (ros. Коченевский район) Ordyński (ros. Ордынский район) Suzuński (ros. Сузунский район) Iskitimski (ros. Искитимский район) Czerepanowski (ros. Черепановский район) Maslaniński (ros. Маслянинский район) Toguczyński (ros. Тогучинский район) Bołotniński (ros. Болотнинский район) Moszkowski (ros. Мошковский район) Nowosybirski (ros. Новосибирский район)
Miasta na prawach rejonu Nowosybirsk Bierdsk Barabińsk Iskitim Kujbyszew Tatarsk Ob
Gospodarka Wskaźniki ekonomiczne W 2005 średni dochód mieszkańca regionu wynosił 6555 rubli, zaś w 2006 wzrósł on do 7929 rubliБогданова Е., Дрокова Ю., Сибирский оптимизм // Ведомости – Новосибирск, №166 (1940), 5 сентября 2007..
Według danych na II kwartał 2007 Powierzchnia domów mieszkalnych oddanych do użytku: 351,8 tys. m² Wartość obrotu handlowego: 92,3 mld rubli; w tym wartość obrotu produktami spożywczymi: 3,3 mld rubli Wartość obrotu w sferze usługowej: 21,9 mld rubli Przeciętny dochód: 9059,60 rubli Przeciętna płaca: 10 937,90 rubli
Surowce mineralne Na terenie obwodu nowosybirskiego zlokalizowano 523 złoża różnych kopalin, spośród których w chwili obecnej eksploatowane są 83.
Surowce energetyczne Wśród bogactw regionu jednym z najważniejszych jest węgiel kamienny – terytorium obwodu leży na obszarze Kuźnieckiego Zagłębia Węglowego (Kuzbasu) Znajdujące się w obwodzie nowosybirskim zbadane zasoby tego surowca to 905 mln ton, zaś prognozowane – 5,6 mld ton. Trwa również wydobycie antracytu, którego zasoby szacuje się na 5 mld ton (zbadane złoża to ok. 800 mln ton).Na północnym zachodzie regionu znajduje się ropa naftowa i gaz ziemny. Tutejsza ropa jest lekka, mało zasiarczona, z niewielką domieszką parafiny. Średnia głębokość pokładów to ok. 2500 m. Najważniejsze z 7 zlokalizowanych złóż znajduje się w rejonie Wierch-Tarnowska, i obejmuje prawdopodobnie ok. 60% całej nowosybirskiej ropy. Obecnie poza tym złożem wydobycie odbywa się tylko w rejonie Małoiczska, reszta stanowisk w chwili obecnej nie jest eksploatowana. Łącznie zlokalizowano pokłady obejmują na pewno ok. 43 mln ton ropy, zaś prognozy mówią o 113 mln ton; należy jednak pamiętać, iż część złóż pozostająca poza eksploatacją jest słabo zbadana i zasoby tego surowca na terenie obwodu mogą być nieoszacowane.
Ponadto z surowców energetycznych na terenie obwodu znajduje się torf. Jego zasoby ocenia się na 7,2 mld ton, jednak w związku z wysokimi kosztami pozyskiwania w połączeniu z dostępnością ropy naftowej, praktycznie wydobycie torfu nie jest prowadzone.
Złoża metali Na terenie obwodu zlokalizowane są ważne złoża rud metali nieżelaznych: szacowane na 1,7 mln ton złoża (dwutlenku) tytanu i na 7,2 mln ton (dwutlenku) cyrkonu.
Istniejące w regionie złoża złota nie są wielkie – szacuje się je na 17 ton. Zlokalizowano jedno złoże w postaci rudy i 24 mniejsze, gdzie odnajdywane są samorodki.
Pozostałe surowce i zasoby odnawialne Na terenie obwodu zlokalizowano 4 miejsca, w których wydobywa się marmur; łączne zasoby tego surowca wynoszą (szacunkowo) ponad 8,5 mln m³.
Istnieją tutaj także znaczne zasoby słodkich wód mineralnych i termalnych.
Na terenie obwodu znajdują się liczne lasy. Ich łączna powierzchnia to 4490 tys. hektarów, zaś szacunkowa wielkość zasobów drewna to 278 800 000 m³.
Przemysł thumb|Jedna z nowosybirskich fabryk