thumb|250px|Krajobraz regionu – rzeka Łować Obwód nowogrodzki (ros. Новгородская область, Nowgorodskaja obłast’ ) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej.
Geografia Położenie Obwód położony jest na północnym zachodzie europejskiej części Rosji, na obszarze Niziny Wschodnioeuropejskiej.
Region graniczy z następującymi obwodami: leningradzkim (na północy i północnym zachodzie), wołogodzkim (na wschodzie), twerskim (na południu i południowym wschodzie) i pskowskim (na południowym zachodzie).
Przynależność administracyjna Pod względem administracyjnym obwód nowogrodzki wchodzi w skład utworzonego w 2000 Północno-Zachodniego Okręgu Federalnego.
Strefa czasowa Obwód należy do moskiewskiej strefy czasowej (MSK): do 25 października 2014 UTC+04:00 przez cały rok, od 26 października 2014 UTC+03:00 przez cały rok. Jeszcze wcześniej, przed 27 marca 2011 roku, obowiązywał czas standardowy (zimowy) strefy UTC+03:00, a czas letni – UTC+04:00.
Powierzchnia Obwód nowogrodzki zajmuje teren ok. 54 tys. km². Większość powierzchni regionu stanowi płaska, miejscami zabagniona równina, której znaczna część wchodzi w skład Niziny Nadilmeńskiej. Na południowym wschodzie obwodu znajdują się morenowo-pagórkowate obszary wyżyny Wałdaj, której najwyższy punkt na terenie obwodu wznosi się na wysokość 299 m n.p.m. Na północnym wschodzie znajduje się drugi w obwodzie obszar wyżynny – Grzęda Tichwińska.
Hydrologia Przez teren obwodu płyną liczne większe i mniejsze cieki wodne. Głównymi rzekami regionu są: Wołchow, Msta, Łować, Szełoń, Polist.
Znajdują się tutaj także liczne jeziora, spośród których największym jest Ilmen. Jego powierzchnia waha się (w zależności od stanu wód) od niespełna 700 do ponad 2 tys. km², co stanowi od ok. 1,5 do 4% powierzchni całego obwodu nowogrodzkiego. Innymi jeziorami regionu są m.in.: Wałdajskie, Wielie i Seliger.
Duże ilości wody znajdują się w licznych w obwodzie bagnach.
Klimat Obwód nowogrodzki leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego, pośredniego między przejściowym a kontynentalnym. Charakteryzuje się on dość długim i ciepłym latem (ze średnią temperaturą powietrza w lipcu oscylującą ok. +17 do +18 °C oraz dość chłodną zimą z temperaturami ok. –8 do –9 °C w styczniu (nieco chłodniej, o około stopień jest na północnym wschodzie regionu).
W regionie występuje dość wysoki poziom opadów. Mają on głównie postać deszczu i występują zwłaszcza w ciepłej połowie roku, a największe ich nasilenie ma miejsce w sierpniu. Zima jest dość sucha.
Szata roślinna i gleby Pod względem dominującej formacji roślinnej, region nowogrodzki leży na obszarze, gdzie kończy się strefa lasów mieszanych i zaczyna strefa południowej tajgi. Najczęściej spotykanym gatunkiem drzewa jest świerk. Występują tutaj też brzozy, osiki, jodły, sosny, olchy i itd. Na obszarach bagiennych występuje typowa dla tego rodzaju terenu roślinność.
W obwodzie dominują gleby bielicowe; na północnym zachodzie duże obszary pokrywają gleby bagienne.
Świat zwierzęcy W obwodzie żyją zwierzęta będące przedstawicielami zarówno fauny typowej dla lasów mieszanych, jak i dla strefy tajgi. Występują tutaj – ze ssaków m.in.: łoś euroazjatycki, niedźwiedź brunatny, zając bielak, rosomak tundrowy, kuna leśna, borsuk europejski, wilk europejski, dzik euroazjatycki, lis rudy, ryś euroazjatycki, liczne gatunki gryzoni itd. Z ptaków spotkać można: np. kuropatwy, cietrzewie, jarząbki, kukułki, drozdy, dzięcioły, sikory, wrony, gile oraz liczne ptaki wodne – głównie różne gęsi i kaczki.
W licznych w regionie zbiornikach wodnych żyje wiele gatunków ryb, spośród których najważniejszymi (pod względem gospodarczym) są: łososie, leszcze, sandacze, okonie, szczupaki, nelmy i in.
Bogactwo zbiorników wodnych oraz liczne bagna sprzyjają rozwojowi owadów, których liczne gatunki w okresie wiosenno-letnim są uciążliwe dla mieszkańców i zwierząt gospodarczych.
Demografia Obwód zamieszkuje 657,6 tys. osób (2007; dane szacunkowe). Liczba ta systematycznie spada. Jeszcze w 2002 żyło tutaj 694 355 osób (dane spisowe), zaś w 1989 – 753.000. Powodem tego spadku jest migracja do innych regionów kraju, oraz – podobnie jak w całej Rosji – ujemny przyrost naturalny, który w regionie jest bardzo wysoki; w 2006 wyniósł on aż -9,8‰.
Gęstość zaludnienia w obwodzie wynosi obecnie 12,2 os./km² i ciągle spada, wraz z ubytkiem ludności. Poziom urbanizacji sięga 70,2%; blisko połowa tej liczby (czyli ok. 1/3 całej populacji) zamieszkuje w stolicy regionu – Nowogrodzie Wielkim.
Wyznania Zdecydowana większość ludności obwodu wyznaje prawosławie. Po okresie ateizacji w czasach ZSRR pozostała duża liczba niewierzących. Z mniejszości wyznaniowych żyją tutaj m.in. niewielka społeczność muzułmańska (ok. 0,5% populacji), oraz nieliczni protestanci i katolicy.
thumb|250px|Nowogród Wielki – fragment miasta thumb|250px|widok na Nowogród od strony rzeki thumb|250px|Nowogród Wielki – panorama miasta thumb|250px|cerkiew w Nowogrodzie thumb|250px|cerkiew w Nowogrodzie
Narodowości Na ludność obwodu składają się przedstawiciele ponad 100 narodowości.Najliczniejsi są: Rosjanie 652.152 (93,92%) Ukraińcy 10.449 (1,5%) osoby o nieustalonej narodowości lub bez poczucia przynależności etnicznej 5.575 (0,8%) Białorusini 5.294 (0,76%) Cyganie 3.388 (0.49% Tatarzy 2.077 (0,30%) Ormianie 1.940 (0,289%) Azerowie 1.574 (0,23%) Czeczeni 1.074 (0,15%) Niemcy 1.010 (0,15%)(wymieniono tylko grupy liczące powyżej tysiąca przedstawicieli)
Osadnictwo Na terenie obwodu znajduje się 10 miast i 15 osiedli typu miejskiego.
Miasta i największe osiedla typu miejskiego (stan na 1 stycznia 2006 r.)
NazwaNazwarosyjskaLiczbamieszkańcówBolszaja Wiszera1) Большая Вишера (посёлок) 1.71320px Borowicze Боровичи 57.23820px Chołm Холм (город) 4.08920px Chwojnaja1) Хвойная 6.445Czudowo Чудово 16.837Diemiansk1) Демянск 5.554Krasnofarfornyj1) Краснофарфорный 1.608Kriestcy1) Крестцы 9.640Kułotino1) Кулотино 3.194Lubytino1) Любытино 3.128Małaja Wiszera Малая Вишера 13.345Niebołczy1) Неболчи 2.070Nowogród Wielki Великий Новгород 217.706Okułowka Окуловка 13.412Pankowka1) Панковка 10.168Parfino1) Парфино 8.177Piestowo Пестово 15.778Proletarij1) Пролетарий 4.963Solcy Сольцы 10.844Stara Russa Старая Русса 34.175Szymsk1) Шимск 3.665Tiesowo-Nietylskij1) Тесово-Нетыльский 2.795Tiesowskij1) Тесовский 900Ugłowka1) Угловка 3.243Wałdaj Валдай 17.785 1) osiedle typu miejskiego
Podział administracyjny Obwód nowogrodzki dzieli się na 21 rejonów. Stolica regionu – Nowogród Wielki nie wchodzi w skład żadnego rejonu i stanowi miasto wydzielone.
Rejony municypalne dzielą się na mniejsze jednostki administracyjne – osiedla (ros. поселения) wiejskie i miejskie. Osiedla miejskie obejmują miasto (niekiedy też niewielkie podmiejskie wioski), zaś osiedla wiejskie składają się z jednej lub kilku wsi. W ramach 21 rejonów istnieje w sumie 199 osiedli, w tym 21 osiedli miejskich i 178 wiejskich. thumb|220px|podział administracyjny obwodu nowogrodzkiego thumb|220px|cerkiew w Nowogrodzie thumb|220px|cerkiew w Nowogrodzie thumb|220px|cerkiew w Nowogrodzie
thumb|220px|prawosławna katedra pw. św. Zofii NazwarejonuNazwarosyjskaLudność(2007 r.)ośrodekadministra-cyjnymiastoNowogródWielkiВеликий Новгород 216 699 ---BatieckiБатецкий район Новгородской области 6 601BatieckijBorowickiБоровичский район Новгородской области 73 958BorowiczeWałdajskiВалдайский район Новгородской области 27 355Wałdaj Волотовский район Новгородской области 5 819 Демянский район Новгородской области 14 536Diemiańsk Крестецкий район Новгородской области 15 239Kriestcy Любытинский район Новгородской области 10 981Lubytino Маловишерский район Новгородской области 19 700MałajaWiszeraМарёвский район Новгородской области 5 123MariowoМошенской район Новгородской области 8 086Новгородский район Новгородской области 56 368NowogródWielkiОкуловский район Новгородской области 28 172OkułowkaПарфинский район Новгородской области 15 715ParfinoПестовский район Новгородской области 22 640PiestowoПоддорский район Новгородской области 4 972Солецкий район Новгородской области 17 196SolcyСтарорусский район Новгородской области 49 081Stara RussaChwojnińskiХвойнинский район Новгородской области 15 820ChwojnajaChołmskiХолмский район Новгородской области 6 947 ChołmCzudowskiЧудовский район Новгородской области 24 624 CzudowoШимский район Новгородской области 11 963 Szymsk
Władza i administracja Obwód nowogrodzki, podobnie jak inne części Federacji Rosyjskiej posiada szeroki zakres samorządności. Władzę prawodawczą w regionie sprawuje lokalny parlament, a administracją obwodu kieruje gubernator. Akty prawa mogą być stanowione przez te organy tylko w ramach kompetencji im przyznanych i nie mogą stać one w sprzeczności z prawem ogólnorosyjskim
Organem prawodawczym w obwodzie jest Nowogrodzka Duma Obwodowa. Jej obecny skład ustaliły wybory z 8 października 2006. W wyborach obowiązuje 7-procentowy próg wyborczy. W bieżącej kadencji większość składu Dumy stanowią przedstawiciele partii Jedna Rosja.
Gospodarka Obwód nowogrodzki jest regionem przemysłowo – rolniczym. Z uwagi na dość dużą lesistość istotną gałęzią gospodarki jest także leśnictwo, zaś obfitość wód sprawia, iż większe niż w innych regionach znaczenie ma także rybołówstwo (śródlądowe).
Przemysł Kompleks produkcyjno – przemysłowy reprezentowany jest w regionie przez 1519 zarejestrowanych przedsiębiorstw, spośród których aktywnych jest 1333, z czego 187 zalicza się do grupy dużych i średnich.
Głównymi centrum przemysłowym obwodu jest Nowogród Wielki, gdzie działa ok. 30% wszystkich zakładów dostarczających ponad połowę całej wartości produkcji przemysłowej regionu. Mniejszymi centrami są także Borowicze, Stara Russa i Czudowo.
Z racji niewielkiego zaludnienia udział regionu w produkcji przemysłowej kraju wynosi poniżej 1%. W regionie rozwinięte są następujące branże: przemysł chemiczny, metalurgiczny, drzewny oraz celulozowo-papierniczy, spożywczy, produkcja maszyn i sprzętu elektronicznego i optycznego.
Rolnictwo Istotną gałęzią lokalnej gospodarki jest rolnictwo. Uprawia się tutaj m.in. ziemniaki, zboża, len, warzywa (także w uprawie szklarniowej) oraz rośliny pastewne.
Chów i hodowla obejmuje bydło domowe i trzodę chlewną, a także drób.
Płody rolne regionu (zwłaszcza mięso, mleko i jaja) wędrują na rynki w innych częściach kraju, zwłaszcza pobliskim Sankt Petersburgu.
Transport Położenie regionu sprawia, iż obwód nowogrodzki jest istotnym punktem na mapie rosyjskiego transportu wewnętrznego. Przez region biegną tory 11 linii kolejowych, w tym jedna z ważniejszych w Rosji, łącząca dwa największe miasta kraju: Moskwę i Sankt Petersburg. Znajdują się tutaj liczne drogi, m.in. jedna z głównych rosyjskich tras – droga M-10, także prowadząca z Moskwy do Sankt Petersburga, a dalej do Skandynawii. Wynikająca z takiego położenia obwodu dobrze rozbudowana sieć dróg i kolei sprawia, iż w rejonie w lokalnym przewozie towarów i osób także dominuje transport samochodowy i kolejowy. Poza magistralą Moskwa – Sankt Petersburg znajduje się tutaj 10 innych linii kolejowych o znaczeniu lokalnym.
Rozwinięta sieć rzek i jezior umożliwia wykorzystywanie ich jako szlaków transportowych. Głównymi drogami spławnymi są rzeki Wołchow i Msta oraz jezioro Ilmen. Ten rodzaj transportu stosowany jest niemal wyłącznie do przewozów towarowych.
Bogactwa naturalne Na terenie obwodu znajdują się m.in. złoża torfu, węgla brunatnego, ognioodpornych i budowlanych glin, boksytów. Istnieją tutaj także źródła mineralne, m.in. radonowe, a także lecznicze błota. Z badań geologicznych wynika, iż w regionie znajdują się złoża ropy naftowej, diamentów i manganu, w związku z czym prowadzone są prace poszukiwacze.
thumb|250px|Prawosławna katedra (sobór) św. Zofii w Nowogrodzie (ros. Софийский собор) thumb|250px|nowogrodzki kreml thumb|200px|tzw. Biała Baszta thumb|200px|pomnik 1000-lecia powstania Nowogrodu thumb|250px|jedna z baszt nowogrodzkiego kremla thumb|250px|fragment murów nowogrodzkiego kremla