Obwód smoleński () – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej.

Geografia Położenie i powierzchnia Obwód leży w zachodniej części Rosji, przy granicy z Białorusią. Obwód graniczy z następującymi obwodami: na północnym zachodzie z obwodem pskowskim, na północy z obwodem twerskim, na północnym wschodzie z obwodem moskiewskim, na wschodzie z obwodem kałuskim, a na południu – z obwodem briańskim. Na zachodzie, po stronie białoruskiej do obwodu smoleńskiego przylegają: obwód mohylewski i obwód witebski.

Obwód smoleński zajmuje obszar 49 786 km².

Strefa czasowa Obwód smoleński należał do moskiewskiej strefy czasowej (MSK): do 25 października 2014 UTC+04:00 przez cały rok, od 26 października 2014 należy przez cały rok do strefy UTC+03:00. Jeszcze wcześniej, przed 27 marca 2011 roku, obowiązywał czas standardowy (zimowy) strefy UTC+03:00, a czas letni – UTC+04:00.

Rzeźba terenu thumb|Dniepr Większa część obszaru obwodu smoleńskiego znajduje się na niezbyt wysokim terenie wyżynnym, na Grzędzie Smoleńsko-Moskiewskiej, stanowiącej zachodni kraniec Niziny Wschodnioeuropejskiej. Najwyższy punkt regionu znajduje się na wysokości 319 m n.p.m., zaś przeciętna wysokość bezwzględna w regionie to 220 m. Powierzchnia obwodu ma charakter pofałdowany i pagórkowaty; odznaczają się w niej głęboko wcięte doliny rzeczne. Miejscami na terenie obwodu występują niewielkie obszary nizinne, mające charakter lokalny (Nizina Wazuska, Wierchniednieprowska, Bieriezińska).

Hydrografia thumb|Rzeka Desna Około 60% powierzchni obwodu należy do zlewiska Dniepru, 25% – do zlewiska Wołgi, a 15% – do zlewiska Dwiny Główną rzeką regionu jest Dniepr, ponadto innymi dużymi rzekami są jego dopływy: Soż, Desna, Wop, Wiaźma i in. Ponadto dość dużymi rzekami są dopływy Wołgi: Wazuza i Ugra.

Na obszarze obwodu nie ma wielkich jezior. Zbiorniki wodne znajdują się głównie w północno-zachodniej części regionu i są pochodzenia lodowcowego (znajduje się tam ok. 50 takich jezior).

Klimat Na obszarze obwodu panuje klimat umiarkowany ciepły typu kontynentalnego. Charakteryzuje się on dość chłodną zimą i ciepłym latem. Średnia temperatura stycznia to −8,5 ÷ −9 °C, a lipca +17 ÷ +18 °C.

W rejonie występuje ok. 600 mm opadów (zależnie od rejonu: od 530 do 650 mm), głównie w postaci deszczu, których maksimum przypada na okres letni (czerwiec – lipiec).

Okres wegetacyjny trwa średnio ok. 180 dni.

Świat roślinny thumb|Dzik – typowy mieszkaniec lasów obwodu Pierwotną roślinność obwodu stanowią lasy mieszane, złożone m.in. z dębów, buków, sosen, świerków, brzóz. Obecnie zajmują one ok. 40% powierzchni regionu.

Na terenie obwodu znajduje się Park Narodowy Pojezierza Smoleńskiego, obejmujący obszar 146,2 tys. hektarów.

Świat zwierzęcy Zwierzyna żyjąca w regionie to przedstawiciele typowej dla lasów mieszanych fauny: zając szarak, lis rudy, jeleń szlachetny, wilk europejski, dzik euroazjatycki i kuny. Spotyka się także niedźwiedzie brunatne, łasice pospolite, gronostaje europejskie i rysie euroazjatyckie. Żyją tutaj także gatunki przybyłe z terenów położonych bardziej na północ, m.in. łosie euroazjatyckie i zające bielaki.Z ptaków spotkać można m.in. dzięcioły, sowy, drozdy, głuszce i gile.

W sumie na terenie obwodu występuje 55 gatunków ssaków, ok. 260 gatunków ptaków i ryb (m.in. okonie, sandacze, leszcze, szczupaki i miętus pospolity).

Historia ziemi smoleńskiej mały|Król Polski Władysław IV Waza w okolicach Smoleńska (obraz Jana Matejki) Miasto Smoleńsk powstało na ziemiach Krywiczów, zaś pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 863. W 882 miasto włączono do Rusi Kijowskiej. Po jej rozpadzie, w XII wieku powstało Wielkie Księstwo Smoleńskie, które w momencie swego największego rozwoju terytorialnego władało na obszarze odpowiadającym mniej-więcej terytorium dzisiejszego obwodu.

Od połowy XIII w. rozpoczął się upadek tego państwa, a od 1404 wchodziło ono w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego. W 1514 Smoleńsk, a następnie inne ziemie dawnego księstwa weszły w skład Wielkiego Księstwa Moskiewskiego. W 1610 Polacy pod wodzą hetmana Stanisława Żółkiewskiego stoczyli tu zwycięskie bitwy, m.in. pod Carowym Zajmiszczem i pod Kłuszynem.

Ponownie miasto i część dzisiejszego obwodu zostały włączone do I Rzeczypospolitej w 1618, na mocy rozejmu w Dywilinie. Stan taki trwał do 1654 (formalnie od 1667 – rozejm andruszowski, podpisany w tutejszej wsi Andruszowo), kiedy to miasto i okolice zaanektowała Rosja

W 1708 z terenów zbliżonych do dzisiejszego obwodu utworzono gubernię smoleńską.

W okresie najazdu Napoleona Bonaparte na Rosję na ziemiach obwodu miała miejsce duża bitwa, znana jako bitwa pod Smoleńskiem. W jej wyniku zginęło 20 tys. żołnierzy, nie całkiem pokonani Rosjanie wycofali się, a Francuzi zajęli miasto. mały|Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu Na przełomie XIX i XX w. (do rewolucji październikowej) znajdowały się tu polskie posiadłości Lednickich (Borek) i Koźlińskich (Gniezdowo i Katyń).

Po rewolucji październikowej w 1929 powstał w ramach Rosyjskiej FSRR obwód zachodni, obejmujący tereny znacznie większe niż dzisiejszy obwód. Po jego podziale, 27 września 1937 utworzono obwód smoleński.

W czasie II wojny światowej w 1940 w tutejszej wsi Katyń Sowieci przeprowadzili tu zbrodnię katyńską. Od lipca 1941 do sierpnia/września 1943 teren obwodu okupowany był przez Niemców. Obszar poniósł wtedy duże straty ludnościowe i gospodarcze.

W 2010 miejsce katastrofy polskiego Tu-154.

Ludność W obwodzie mieszka 921 127 ludzi, 663 281 żyje w miastach, 257 846 na terenach wiejskich (2021).

W 2006 obwód był zamieszkany przez 1005,9 tys. osób. Gęstość zaludnienia wynosi średnio 20,2 os./km², zaś poziom urbanizacji sięga 71%. Około 1/3 populacji zamieszkuje w stolicy obwodu – Smoleńsku.

Liczba mieszkańców obwodu, podobnie jak liczba mieszkańców całej Rosji, systematycznie spada. W 2005 żyło tutaj 1 019 000 osób (szacunkowo), podczas gdy jeszcze w 2002 – 1 049 574 (dane spisowe), a w 1989 1 158 299 (dane spisowe).

Narodowości mały|Stary polski cmentarz katolicki w Smoleńsku, w tle kościół Niepokalanego Poczęcia NMP Narodowy skład populacji:(wymieniono tylko narody liczące powyżej tysiąca przedstawicieli; dane według wyników spisu powszechnego z 2002) Naród Liczebność(w tys.) Rosjanie 980,1 Ukraińcy 17,4 Białorusini 16,2 Ormianie 3,9 Cyganie 3,0 Tatarzy 2,4 Azerowie 2,4 Żydzi 1,4 Niemcy 1,1

Miasta mały|Bastion królewski Zygmunta III Wazy w Smoleńsku. Smoleńsk był najbardziej na wschód położonym miastem wojewódzkim I Rzeczypospolitej mały|Rosław był lokowany na magdeburskim prawie miejskim za panowania Wazów w czasach przynależności do Rzeczypospolitej mały|Jarcewo jest jednym z młodszych miast obwodu po otrzymaniu praw miejskich w międzywojniu mały|Wieliż był miastem królewskim położonym w województwie witebskim do rozbiorów Polski Na terenie obwodu smoleńskiego znajduje się 15 miast i 12 osiedli typu miejskiego

NazwaNazwa rosyjskaLiczbamieszkańców(2006)Chosławicze1) 4 495Chołm-Żyrkowskij1) 3 675Diemidow 8 266Diesnogorsk 31 919Dorohobuż 11 706Duchowszczina 4 389Gagarin 27 406Gołynki1) 3 852Izdieszkowo1) 1 905Jarcewo 50 748Jelnia 10 154Kardymowo1) 4 981Krasny1) 4 610Monastyrszczina1) 4 232Oziornyj1) 6 211Poczynok 9 337Prżewalskoje1) 2 021Rosław 55 894Rudnia 9 697Safonowo 46 045Szumiaczi1) 4 570Smoleńsk 317 915Syczowka 8 112Ugra1) 4 716Wieliż 7 807Wierchniednieprowskij1) 13 832Wiaźma 55 950 1) osiedle typu miejskiego

Podział administracyjny thumb|300px|podział administracyjny obwodu Obwód smoleński podzielony jest na 24 rejony. Dwa miasta: stolica regionu – Smoleńsk oraz Diesnogorsk nie wchodzą w skład żadnego rejonu i stanowią miasta wydzielone na prawach rejonu.

Rejony chisławiczski () chołm-żyrkowski (ros. ) diemidowski (ros. ) dorohobuski (ros. ) duchowszczyński (ros. ) gagariński (ros. ) glinkowski (ros. ) jarcewski (ros. ) jelnieński (ros. ) jerszycki (ros. ) kardymowski (ros. ) krasninski (ros. ) monastyrszcziński (ros. ) nowodugiński (ros. ) poczinkowski (ros. ) rosławski (ros. ) rudniański (ros. ) safonowski (ros. ) smoleński (ros. ) syczowski (ros. ) szumiacki (ros. ) tiomkiński (ros. ) ugrański (ros. ) wiaziemski (ros. ) wieliski (ros. )

Gospodarka mały|Dworzec kolejowy w Smoleńsku mały|Smoleńska Elektrownia Atomowa w Diesnogorsku

Przemysł Na terenie obwodu istnieje rozwinięty przemysł. Najważniejszymi jego gałęziami są budowa maszyn i obróbka metali, które obejmują m.in. wytwórstwo urządzeń i maszyn elektrycznych i elektronicznych, produkcję pojazdów itd. Rozwinięty jest także przemysł chemiczny i petrochemiczny (produkcja nawozów sztucznych i mas plastycznych) oraz spożywczy: mleczarski, olejowy i przetwórstwa owocowo-warzywnego. Istotne znaczenie ma też przemysł lekki – lniany i bawełniarski, a także produkcja dzianin oraz szwalnictwo i obuwnictwo. Duże znaczenie ma przemysł związany z szeroko rozumianą elektroenergetyką, obejmującą też wydobycie węgla i torfu, a także eksploatacja lasów i powiązane z nią gałęzie gospodarki: przemysł celulozowo-papierniczy i meblowy.

Rolnictwo Ważną gałęzią gospodarki w obwodzie jest rolnictwo. W uprawie przeważają zboża, ziemniaki, warzywa oraz rośliny pastewne. Istotne znaczenie ma także uprawa lnu. Korzystny klimat pozwala na rozwój produkcji owoców. Chów i hodowla zwierząt obejmuje zwłaszcza bydło (o profilu mleczno-mięsnym) i świnie, a także drobiu. Ponadto w rejonie istnieje chów koni. Spore znaczenie ma pszczelarstwo.

Bogactwa naturalne Na terenie obwodu występują złoża węgla brunatnego (szacunkowe zasoby – 1,5 mld ton) i torfu (ok. 450 mln ton). Istnieją także złoża margla, fosforytów, a także surowców używanych w budownictwie: piasków, wapieni, dolomitów i glin. Występują tutaj także źródła wód mineralnych (siarkowo-wapniowo-magnezowych). W miejscowych jeziorach znajdują się zasoby sapropelu szacowane na 150 mln m³.

Tablice rejestracyjne Tablice pojazdów zarejestrowanych w obwodzie smoleńskim mają oznaczenie 67 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji i literami RUS.

Galeria zdjęć

Zobacz też katastrofa polskiego Tu-154 w Smoleńsku

Przypisy Согласно статье «Смоленская губерния» в Энциклопедическом словаре Брокгауза и Ефрона. Согласно статье «Смоленская земля» в Энциклопедическом словаре Брокгауза и Ефрона.

Linki zewnętrzne strona obwodu smoleńskiego

Strona lokalnego parlamentu Informacje o obwodzie