Warnice (do 1945 ) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie myśliborskim, w gminie Dębno. Według danych z 2015 miejscowość liczyła 339 mieszkańców.

Częściowo zachowany kształt owalnicy. thumb|250px|Kościół pw. św. Józefa Oblubieńca NMP thumb|250px|Pałac na litografii Aleksandra Dunckera, 2 poł. XIX w. thumb|250px|Pałac – stan współczesny (2005)

Historia VIII-poł. X w. – w widłach Odry i dolnej Warty znajduje się odrębna jednostka terytorialna typu plemiennego, prawdopodobnie powiązana z plemieniem Lubuszan. Na północy od osadnictwa grupy cedyńskiej oddzielały ją puszcze mosińska (merica Massen) i smolnicka (merica Smolnitz). Mieszkańcy zajmowali się gospodarką rolniczo-hodowlaną. Poł. X w. – na terenie dzisiejszych Warnic istnieje osada; znaleziska archeologiczne obejmują monetę niemiecką cesarza Ottona I (zm. 973), monety z około 1025, odważniki do wagi, liczne fragmenty naczyń, kilkadziesiąt przęślików glinianych i kamiennych, noże, szydła, ostrogi; materiał zoologiczny reprezentują kości zwierząt hodowlanych (świnia domowa, krowa, koń) oraz dzikich (około 300 rogów sarnich, 80 jelenich, kości lisa) 960–972 – książę Mieszko I opanowuje tereny nadodrzańskie, obejmujące obręb późniejszej kasztelani cedyńskiej, ziemię kiniecką i kostrzyńską 1005 (lub 1007) – Polska traci zwierzchność nad Pomorzem, w tym również nad terytorium w widłach Odry i dolnej Warty 1112-1116 – w wyniku wyprawy Bolesława Krzywoustego, Pomorze Zachodnie uznaje zwierzchność lenną Polski Pocz. XIII w. – obszar na północ od linii Noteci-dolnej Warty i zachód od Gwdy w dorzeczu Myśli, Drawy, środkowej Iny, stanowi część składową księstwa pomorskiego; w niewyjaśnionych okolicznościach zostaje przejęty przez księcia wielkopolskiego Władysława Laskonogiego, a następnie jego bratanka, Władysława Odonica 1250 – margrabiowie brandenburscy z dynastii Askańczyków rozpoczynają ekspansję na wschód od Odry; z zajmowanych kolejno obszarów powstaje następnie Nowa Marchia 4.11.1306 – margrabiowie Otto IV i Waldemar sprzedają miastu Moryń za 16 tysięcy talarów pięć jezior – Morzycko (Morin), Witnickie (Vithenitz), Narost (Narthusen), Gusthus (Objezierze?) i Warnickie (Warnitz); z tytułu połowów miasto musiało płacić roczny czynsz w wysokości czterech grzywien denarów brandenburskich 1320-1323 – po wygaśnięciu dynastii askańskiej, Nowa Marchia przejściowo przechodzi we władanie książąt pomorskich 1 poł. XIV w. – zbudowano granitowy kościół halowy, bez chóru i wieży 1335 – margrabia brandenburski Ludwik V Starszy nadaje kolegiacie w Myśliborzu ze względu na jej ubóstwo (egestas et inopia) patronat nad kościołami w Lipianach, Strzelcach Krajeńskich, Dobiegniewie i Warnicach (Warniz). Na uposażenie kościoła były przeznaczone 4 łany gruntów. 1337 – wzmianka w księdze ziemskiej margrabiego brandenburskiego Ludwika Starszego pod nazwą Warnitz, w ziemi trzcińskiej: Warnitz LXXIIII, dos IIII, diederick Schoker pro seruicio IX mansos, Knychte pro seruicio VIII, weselinck de Brens pro seruicio XI, Suz pro seruicio XI, wichseler pro seruicio VI mansos, pactus XV solidos – wieś liczy 74 łany, wolne od ciężarów podatkowych są 4 łany parafialne (dos), lennikami zobowiązanymi do służby konnej są Diderick Schoker posiadający 9 łanów (mansos), Knychte z 8 łanami, Weselinck de Brens (Brend) z 11 łanami, Suz z 11 łanami i Wichseler z 6 łanami, pakt (pactus) płacony rycerstwu przez chłopów wynosi 15 szylingów (solidos). Dochód margrabiego z tytułu korzystania przez mieszkańców z okolicznych lasów (Merica Smolnitz – puszcza smolnicka) do np. wypasania świń czy bydła, wynosi 3.5 korców owsa 21.06.1353 – margrabia Ludwik Rzymski nadaje trzem braciom von Wedel puszczę smolnicką (heyde de Smolnitze) zamiast opieki nad miastem Chojna, do której byli zobowiązani nadaniem margrabiego Ludwika Starszego 1398 – wzmianka, że posiadaczem wsi jest Ulrich von der Ost, właściciel Drezdenka; w rękach rodziny von der Osten Warnice pozostają do 1945 1402-1454/55 – ziemie Nowej Marchii pod rządami zakonu krzyżackiego 7.09.1408 – Ulryk von der Osten sprzedaje zakonowi krzyżackiemu za 7750 kop groszy (tj. 19 375 guldenów) zamek i miasto Drezdenko, wieś Stare Kurowo i podór bedy w Ogardach; w zamian zachowuje Golenice z wioskami Warnice, Rów i Golczew Około 1408 – Ostenowie nabywają dwie karczmy w Warnicach 1433 – podczas wojny polsko-krzyżackiej, okoliczne tereny zostają zdobyte i splądrowane przez Husytów 1443 – Arnd von der Osten nabywa całą wieś Warnice; dokument transakcji był przechowywany do 1945 w muzeum miasta Chojny 15.01.1465 – elektor Fryderyk II Żelazny potwierdza żonie Dionizego von der Osten, Pelagii, dożywocie w postaci dworu i miasteczka Golenice z wsiami Kierzków, Golczew, Warnice, częścią Rowu, Smolnicką Puszczą, młynem Smoliniec Mały, z dochodami w rybach, mięsie, zbożu po mężu na wypadek jego zgonu 16.03.1472 – bracia Dionizy i Wedegon von der Osten otrzymują od elektora potwierdzenie posiadania dziedzicznych lenn, m.in. wsi Warnice 21.11.1517 – list lenny elektora Joachima stwierdza, że Claus, Melchior i Hans von der Marwitz ze Smolnicy, Zachariasz i Kaspar z Marwic, Piotr z Grzymiradza i Otto ze Stanowic posiadają do wspólnej ręki m.in. Zielin, połowę opuszczonych pól Babina, jezioro Warnice na warnickim polu (wernitz), młyn Wielki Smoliniec z obydwoma jeziorami, staw Kuckuck z miejscem młyna, rzekę Smolnicę od młyna Smoliniec Mały po las Dębna, Smolnicę oraz Grzymiradz (Nowy) Santok z połową miasteczka, Marwice, połowę Tarnowa, ¾ Jenina, ¾ Stanowic 1535-1571 – za rządów Jana kostrzyńskiego Nowa Marchia staje się niezależnym państwem w ramach Świętego Cesarstwa Rzymskiego

+ Przyległości Warnic w XIX / XX w.Niemiecka nazwa Obiekt Położenie Polska nazwaBabin folwark 4 km na płn.-zach. BabinSchmollnitzer (Warnitzer) Kleine Mühle młyn wodny 3 km na płd.-zach. Smoliniec Mały [nie istnieje]Hammelstall (Staarenort)folwark 3 km na płd.-zach. [nie istnieje]Ferdinandsfelde (Warnitzer Ziegeley) folwark 1,7 km na płn.-zach.Ferdyszów [nie istnieje]Warnitzer Seehaus dom nad jeziorem [nie istnieje]

1538 – margrabia Jan kostrzyński oficjalnie wprowadza na terenie Nowej Marchii luteranizm jako religię obowiązującą 1600-1650 – zbudowano pierwszy pałac 1687 – na ospę zmarła spora część mieszkańców wsi 1701 – powstanie Królestwa Prus XI. 1702 – część Warnic strawił pożar, w tym spaliła się karczma 1815-1818 – reformy administracyjne Prus zmieniają strukturę Nowej Marchii; wieś należy do powiatu Chojna, w rejencji frankfurckiej, w prowincji brandenburskiej 1816 – obowiązek uwłaszczenia chłopów w Prusach ograniczono do gospodarstw sprzężajnych, tj. posiadających co najmniej dwa zwierzęta pociągowe (konie lub woły) Ok. poł. XIX w. – Julius von Osten zbudował pałac w stylu neoklasycystycznym 1850 – uwłaszczenie chłopów w Prusach rozszerzono na wszystkie gospodarstwa chłopskie, aczkolwiek do tego czasu wielu chłopów zostało przez panów usuniętych z ziemi lub zbankrutowało 1858 – przebudowa kościoła; dobudowano prezbiterium i wieżę oraz kamienno-ceglany mur wokół przykościelnego cmentarza 1871-1918 – Nowa Marchia w ramach zjednoczonego Cesarstwa Niemieckiego 1901-1915 – Oskar von der Osten (3.06.1862-5.10.1944), właściciel Warnic, jest starostą (naczelnikiem; niem. Landrat) powiatu chojeńskiego 03.02.1945 – zajęcie przez wojska 5 Armii 1 Frontu Białoruskiego; część mieszkańców wsi została wywieziona na roboty przymusowe do ZSRR (w tym wnuczki ostatniego von Ostena – Izabela i Anna Maria); folwarki Babin i Ferdinandsfelde spalone, a pałac obrabowany i zdewastowany 1945-1949 – osadnictwo ludności z byłych terenów wschodnich II Rzeczypospolitej (głównie z ziemi stanisławowskiej, tarnopolskiej i wołyńskiej) oraz z południowych i centralnych rejonów Polski 07.01.1958 – w budynku pałacu ulokowana zostaje szkoła podstawowa 06.12.1963 – erygowanie parafii pw. św. Józefa Oblubieńca NMP 1983 – likwidacja szkoły podstawowej

+ Właściciele majątku WarniceImię i nazwisko Lata Diderick Schoker, KnychteWeselinck de Brens (Brend), Suz, Wichseler 1337 Ulrich von der Ost 1398-? Arnd von der Ost ?-1454 Dinnies von der Osten 1454-1478 Ewald von der Osten 1478-1533 Dinnies von der Osten 1534-1560 Alexander Christoph von der Osten 1562-1614 Alexander Christoph Dinnies von der Osten 1614-1631 Heinrich Adam von der Osten 1631-1683 Christoph Heinrich von der Osten 1683-1718 Heinrich Balthasar von der Osten 1718-1741 Friedrich August von der Osten1741-1776 Hans Georg Ferdinand von der Osten 1776-1807 Julius Friedrich Wilhelm Helmut von der Osten 1805-1863 Oskar Alexander Julius von der Osten 1863-1866 Oskar Aleksander Julius Karl von der Osten 1866-1944

Nazwa Nazwa miejscowości może pochodzić od: słowiańskiego „warniza” – warzelnia; wieś leży na terenie dawnej puszczy smolnickiej (merica Smolnitz), wymienionej w księdze ziemskiej margrabiego brandenburskiego Ludwika Starszego w 1337, przy czym nazwę Smolnitz, Schmolnitz wywodzić można od słowiańskiej „smolnice”, czyli „miejsca, gdzie wytapiano smołę” – smolarni; wypalanie drzewa i produkcja smoły prowadzone były w Warnicach do połowy XIX w. nazwy osobowej Varna – wrona

Nazwa na przestrzeni wieków: (stagnum) Warnitz 1306; Warniz 1335; Warnitze 1499; Wernitz 1517; Warnitz do 1945

Ludność Liczba ludności w ostatnich 3 wiekach (wieś i majątek)Warnice 367 mieszkańców, Warnicki Mały Młyn 11, Dom Rybacki (niem. Warnitzer Seehaus) 12, cegielnia (niem. Warnitzer Ziegeley) 17 , Babin 13 Smolnicki (Warnicki) Mały Młyn 24, Babin 12, Glinki Warnickie (Ferdinandsfelde) 37, Warnice wraz ze smolarnią (niem. Theerofen) 633 W 1910 wieś Warnice 173 mieszk., majątek 452 mieszk. :

Edukacja Uczniowie uczęszczają do szkoły podstawowej oraz gimnazjum w Smolnicy.

Organizacje i instytucje Sołectwo Warnice – ogół mieszkańców wsi Warnice stanowi Samorząd Mieszkańców Sołectwa Ludowy Zespół Pieśni i Tańca „Warniczanie” Ochotnicza straż pożarna Filia Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej „Lekarzy Rodzinnych” w Dębnie Filia Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy w Dębnie

Gospodarka Warnice są typową wsią rolniczą. Użytki rolne zajmują ok. 500 ha, z czego pod zasiewami jest około 380 ha. Przeważają gleby kl. IIIa i IIIb – 320 ha.

Parafia

Atrakcje turystyczne thumb|250px|Park Kościół pw. św. Józefa Oblubieńca NMP Ruina pałacu – zbudowany ok. poł. XIX w. przez Juliusa von Osten w stylu neoklasycystycznym, murowany z cegły, 2-kondygnacyjny, rozbudowany o ryzality boczne i środkowy. W latach 1958–1983 siedziba szkoły podstawowej, następnie opuszczony. Park krajobrazowy – pow. 3,2 ha; powstał w XVIII w. w płn-zach. części zespołu folwarcznego. Na małej polance dąb o obwodzie 550 cm. Obecnie powierzchnia parku została rozparcelowana na kilkanaście działek pomiędzy poszczególne placówki oraz grunty prywatne. Na terenie parku po płn. stronie pałacu powstała zabudowa jednorodzinna. Układ dróg parkowych w większości uległ zatarciu; polana oraz zadrzewiony gazon przed pałacem zachowane. Czworak – zbudowany w 2. połowie XIX w., z podcieniem półokrągłym; znajduje się na zachodnim krańcu wsi. Przez Warnice przebiegają szlaki turystyczne: „Historii i zabytków”, „Rezerwatów i pomników przyrody”

Okolice Jezioro Promień

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Warnice (powiat myśliborski)