thumb|242px|Dwór Żydowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Czerniejewo. Dawniej miasto. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa poznańskiego. Wieś należy do parafii św. Stanisława Biskupa i Męczennika.

Nazwa Nazwa Żydowo pochodzi od Żydów, którzy osiedlili się tu na przełomie XIV/XV wieku, po sprowadzeniu ich do Polski przez króla Kazimierza WielkiegoPlan odnowy miejscowości Żydowo na lata 2015-2023 Żydowo 2015 [Dostęp 2018-12-28].

Historia W Żydowie natrafiono na ślady kultury pomorskiej, rozwijającej się tu 550 lat p.n.e.. Już w czasach wczesnośredniowiecznych rozwijało się tu osadnictwo, o czym świadczą pozostałości po czworobocznym grodzisku (lewy brzeg małej Wrześnicy, obok stacji PKP). Najstarsza wzmianka pisana, dotycząca wsi, pochodzi z 1357 roku. Wieś znajdującą się na szlaku pielgrzymim wiodącym ze Śląska do Gniezna początkowo należała do kapituły gnieźnieńskiej, a potem do rodów szlacheckich. Na przełomie XIV i XV w. wieś szlachecka należała do Zofii i Bieniaka, potem do rodu Porajów i Doliwów. W 1428 roku proboszcz kościoła w Kędzierzynie pobierał z Żydowa dziesięcinę. W 1520 roku proboszczem nowego kościoła był ks. Stanisław z Kręciszek. W latach 1752–1869Warschauer Adolf: Die städtischen Archive in der Provinz Posen. [w] Mittheilungen der K. Preussischen Archivverwaltung; H. 5, Leipzig 1901, XL + 295 s. Żydowo posiadało prawa miejskie, które uzyskał od króla Augusta III ówczesny właściciel Stanisław Smoleński. W latach 1818–1939 właścicielami Żydowa była rodzina Chełmickich.

W pierwszych dniach II wojny światowej we wsi mieścił się punkt dowodzenia obrońców Żydowa. lewo|mały|Kościół św. Stanisława z 1845 r.

Zabytki Dwór z przełomu XVIII i XIX w., który znajduje się w parku krajobrazowym. Rozbudowany w XIX w. i w 1937 r. Chałupa z początku XIX w.. Późnoklasycystyczny kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika pochodzący z 1845 roku. W kościele znajduje się nagrobek hr Michała Tyszkiewicza (1857-1930), malarza, filantropa, publicysty, polityka i dyplomaty Ukraińskiej Republiki Ludowej. Po upadku jej oraz zagarnięciu dóbr hrabiego przez Związek Sowiecki, osiadł on w dobrach rodziny żony, Chełmickich, sponsorów kościoła.

Szkoła Szkoła we wsi działała od 1829 roku. Po II wojnie światowej mieściła się w dworze. 3 maja 1946 roku została przeniesiona do nowego budynku. W latach 1969–71 zbudowano nowy budynek. W 1981 roku Szkole Podstawowej nadano imię Onufrego Kopczyńskiego, od 2017 roku szkoła nosi imię Jana Pawła II.

Osoby związane z Żydowem Sebastian Żydowski – pochodzący z Żydowa biskup Sufragan pełniący tę funkcję w latach 1541-1560 i jego brat

Zobacz też Żydowo

Przypisy

Linki zewnętrzne

M. Borowiak, Dzieje Żydowa i okolic. Od prehistorii do czasów współczesnych, Czerniejewo 2018.

Kategoria:Dawne miasta w województwie wielkopolskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XVIII wieku