thumb|Krajobraz obwodu thumb|Leśny krajobraz regionu thumb|Diagram pokazujący klimat regionu na przykładzie wysokości temperatur i wielkości opadów w stolicy obwodu – Jekaterynburgu thumb|Jezioro Tawatuj thumb|Rzeka Tura Obwód swierdłowski (ros. Свердловская область) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej. Jego nazwa pochodzi od byłej nazwy stolicy obwodu, Jekaterynburga (do 1991 – Swierdłowsk).

Geografia Położenie i powierzchnia Obwód swierdłowski leży na dwóch kontynentach: w Europie i w Azji. Region zajmuje południową część pasma Uralu, a także przyległe do gór zachodnie fragmenty Niziny Zachodniosyberyjskiej. Region zajmuje powierzchnię 194 226 km² (tj. ok. 1,2% terytorium całej Federacji Rosyjskiej).

Większość terenu obwodu stanowią niewysokie góry i wyżyny – znaczna część obwodu leży na wysokości 300–500 m n.p.m. Najwyższy punkt – szczyt Konżakowskij Kameń (na Uralu Północnym) wznosi się na wysokość 1569 m.

Region graniczy z: Krajem Permskim Republiką Komi Chanty-Mansyjskim Okręgiem Autonomicznym – Jugrą Obwodem tiumeńskim Obwodem kurgańskim Obwodem czelabińskim Republiką Baszkirii

Strefa czasowa Obwód swierdłowski należy do jekaterynburskiej strefy czasowej (YEKT): do 25 października 2014 UTC+06:00 przez cały rok, od 26 października 2014 UTC+05:00 przez cały rok.

Jeszcze wcześniej, przed 27 marca 2011 roku, obowiązywał czas standardowy (zimowy) strefy UTC+05:00, a czas letni – UTC+06:00.

Klimat Na terytorium obwodu panuje klimat umiarkowany typu kontynentalnego. Charakteryzuje się on dużymi różnicami temperatur w ciągu roku – chłodnymi zimami i ciepłymi latami. Średnia temperatura powietrza w styczniu wynosi (zależnie od regionu) od −16 °C do −20 °C, a lipca – od +16 °C do +19 °C.

Na terenie obwodu corocznie notuje się ok. 500 mm opadów, głównie w formie deszczu. Występują one głównie w ciepłej połowie roku, zaś maksimum przypada na lipiec.

Hydrologia W regionie znajduje się dość duża ilość cieków wodnych, jednak z powodu położenia tego terytorium na obszarze górskim, będącym działem wód większość miejscowych rzek i strumieni ma niewielkie rozmiary. Znajduje się tutaj także pewna liczba – zwykle niewielkich – jezior.

Główne rzeki regionu: Tawda Tura Czusowaja Ufa

Fauna i flora Pierwotną roślinność obwodu swierdłowskiego stanowią lasy iglaste i mieszane. W lasach tych żyją m.in. – ze ssaków: kuny, norki, wiewiórki, lisy, zające, jelenie, liczne gryzonie itd., z ptaków – np. dzięcioły, gile, jarząbki itp. W zbiornikach wodnych żyje wiele gatunków ryb.

W południowo-wschodniej części obwodu znajduje się Park Narodowy „Pripyszminskije bory”, w północno-zachodniej Rezerwat przyrody „Dienieżkin Kamień”, a w południowo-zachodniej Wisimski Rezerwat Biosfery.

Ludność Na terenie obwodu swierdłowskiego mieszka 4 399 700 osób (2007). Liczba ta w ostatnich latach spada – jeszcze w 2002 populacja regionu wynosiła 4 486 214 osób. Niemal 88% ludności (3 943 529 osób w 2002) zamieszkuje w miastach, a 12% (542 685 osób; 2002) – na wsiach. Około 30% całej populacji obwodu zamieszkuje w jego stolicy – Jekaterynburgu (będącym 5. pod względem liczby mieszkańców miastem Rosji).

Gęstość zaludnienia w regionie wynosi 22,6 os./km².

Rosjanie stanowią ok. 90% populacji.

Wyznania Zdecydowana większość ludności wyznaje prawosławie. Po okresie ateizacji w czasach ZSRR pozostała także duża liczba niewierzących. W regionie istnieje niespełna 5% mniejszość muzułmańska (złożona głównie z Tatarów), ponadto żyją tutaj niewielkie grupy wyznawców innych religii, m.in. katolików, a także wyznawców nowych wyznań religijnych, wywodzących się z tradycji protestanckiej. Zdjęcia miast obwoduCerkiew w Ałapajewsku 250pxKościół protestancki w KrasnoturińskuTeatr w Niżnym Tagile 250pxMeczet w Wielkiej Pyszmie 250pxPrawosławna katedra pw. Świętej Trójcy w Wierchoturiu 250pxZarieczny – fragment miasta 250pxJekaterynburg – fragment miasta 250pxJeden z budynków Jekaterynburga (kino Salut) 250pxDworzec kolejowy w Krasnoturińsku 250pxDom kultury w Krasnoturińsku

Narodowości Na terenie obwodu żyją przedstawiciele 148 narodowości. Najliczniejsi sąhttp://www.perepis2002.ru/ct/doc/English/4-2.xls.: narodowośćliczebnośćudział w populacjiRosjanie 4 002 815 89,22Tatarzy 168 121 3,75Ukraińcy 55 478 1,24Baszkirzy 37 296 0,83osoby bez poczuciaprzynależności etnicznejlub o nieustalonejnarodowości 28 957 0,65Maryjczycy 27 863 0,62Niemcy 22 540 0,50Białorusini 18 541 0,41Udmurci 17 903 0,40Azerowie 15 171 0,34Czuwasze 11 510 0,26Ormianie 11 093 0,25Mordwini 9702 0,22Żydzi 6810 0,15Tadżycy 6125 0,14Kazachowie 4403 0,10Cyganie 4019 0,09Uzbecy 3836 0,08Mołdawianie 2930 0,07Gruzini 2651 0,06Chińczycy 2435 0,05Polacy 2147 0,05 Wymieniono tylko grupy liczące powyżej tysiąca osób

Miasta i osiedla typu miejskiego Na terenie obwodu swierdłowskiego znajduje się 47 miast oraz 99 osiedli typu miejskiego, a także 1886 większych i mniejszych wsi.

Największe miasta i osiedla typu miejskiego:(powyżej 15 tys. mieszkańców; stan na 1 stycznia 2006) Nazwanazwa rosyjskaliczbamiesz-kańcówJekaterynburg Екатеринбург 1 308 441Niżny Tagił Нижний Тагил 379 724Kamieńsk Uralski Каменск-Уральский 182 466Pierwouralsk Первоуральск 132 881Sierow Серов 98 044Nowouralsk Новоуральск 94 350Asbiest Асбест 72 822Polewskoj Полевской 65 911Krasnoturinsk Краснотурьинск 62 578Rewda Ревда 61 916Wierchniaja Pyszma Верхняя Пышма 57 718Lesnoj Лесной 53 193Wierchniaja Sałda Верхняя Салда 49 398Bieriozowskij Берёзовский 47 195Kaczkanar Качканар 43 763Ałapajewsk Алапаевск 42 920Irbit Ирбит 42 072Krasnoufimsk Красноуфимск 41 559Rież Реж 39 273Tawda Тавда 39 051Suchoj Łog Сухой Лог 35 430Artiomowskij Артёмовский 34 045Kuszwa Кушва 33 890Siewierouralsk Североуральск 32 979Bogdanowicz Богданович 32 072Karpinsk Карпинск 30 065Kamyszłow Камышлов 28 384Krasnouralsk Красноуральск 27 821Zariecznyj Заречный 27 431Niewjansk Невьянск 25 593Niżniaja Tura Нижняя Тура 23 345Kirowgrad Кировград 22 532Sysiert Сысерть 21 021Sriednieuralsk Среднеуральск 19 8001)Talica Талица 18 7001)Turinsk Туринск 18 5001)Rieftinskij2) Рефтинский 17 9001)Niżniaja Sałda Нижняя Салда 17 9001)Iwdel Ивдель 17 8001)Diegtiarsk Дегтярск 15 9001) 1) dane zaokrąglone; 1 stycznia 20072) osiedle typu miejskiego

Władza i administracja Obwód swierdłowski, podobnie jak inne części Federacji Rosyjskiej, posiada dość duży zakres autonomii w sprawach lokalnych. Kwestie lokalnego ustroju reguluje Statut obwodu swierdłowskiego z 1994. thumb|Budynek lokalnego parlamentu Według postanowień tego aktu prawnego władza prawodawcza w regionie należy do dwuizbowego parlamentu, złożonego z lokalnej Dumy oraz Izby Reprezentantów. Wyższa izba parlamentu – Izba Reprezentantów składa się z 21 posłów, wybieranych w jednomandatowych okręgach, zaś Duma – z 28 posłów, wybieranych z jednego okręgu obejmującego cały region, z list partyjnych. Kadencja obu izb trwa 4 lata, przy czym co 2 lata odbywają się wybory, w których wymieniana jest połowa składu Dumy.

Władzę wykonawczą sprawuje rząd, składający się z ministerstw, departamentów i urzędów. Na czele rządu stoi gubernator, będący zarazem szefem obwodu. Obecnie (od 1995) funkcję tę sprawuje Eduard Rossiel z partii Jedna Rosja.

thumb|Podział administracyjny obwodu swierdłowskiego

Podział administracyjny Pod względem podziału administracyjnego obwód swierdłowski ma skomplikowaną strukturą. Cały region dzieli się na 5 okręgów administracyjnych (ros. управленческий округ): wschodni, zachodni, północny, południowy i gornozawodzki. Stolica obwodu – miasto Jekaterynburg nie wchodzi w skład żadnego z nich i w tym zakresie stanowi odrębną jednostkę. Okręgi administracyjne dzielą się z kolei na rejony, przy czym największe miasta nie wchodzą w skład tego podziału i stanowią okręgi miejskie (bezpośrednio w składzie okręgu administracyjnego); okręgami miejskimi (jednak o innym statusie) są także miasta (lub osiedla typu miejskiego) zamknięte.

W sumie w regionie funkcjonuje 30 rejonów, 25 okręgów miejskich i 4 miasta zamknięte. thumb|Krasnoturińsk – budynek administracji jednej z fabryk thumb|Dom-muzeum A. Popowa w Krasnoturińsku thumb|Niżny Tagił – fragment miasta thumb|Niżny Tagił – panorama thumb|Stara stacja w Jekaterynburgu thumb|Uniwersytet państwowy w Jekaterynburgu thumb|Jekaterynburg thumb|Jekaterynburg Nazwa Nazwa rosyjska miasto Jekaterynburg (Екатеринбург) Okręg wschodni (Восточный управленческий округ)Rejon ałapajewski Алапаевский районRejon artiomowski Артемовский районRejon bajkałowski Байкаловский районRejon irbicki Ирбитский районRejon kamyszłowski Камышловский районRejon pyszmiński Пышминский районRejon słobodo-turiński Слободо-Туринский районRejon taboriński Таборинский районRejon talicki Талицкий районRejon tawdiński Тавдинский районRejon tugułymski Тугулымский районRejon turiński Туринский районmiasto Ałapajewsk Алапаевскmiasto Irbit Ирбитmiasto Kamyszłow Камышлов Okręg południowy (Южный управленческий округ)Rejon biełojarski Белоярский районRejon bogdanowicki Богдановичский районRejon kamieński Каменский районRejon suchołoski Сухоложский районmiasto Kamieńsk Uralski Каменск-Уральскийmiasto Asbiest Асбестmiasto Zariecznyj Заречныйosiedle zamknięte Uralski ЗАТО „поселок Уральский” Okręg gornozawodzki (Горнозаводской управленческий округ)Rejon prigorodnyj Пригородный районRejon wierchniesałdiński Верхнесалдинский районmiasto Wierchnyj Tagił Верхний Тагилmiasto Wierchniaja Tura Верхняя Тураmiasto Kirowgrad Кировградmiasto Kuszwa Кушваmiasto Niewjansk Невьянскmiasto Niżny Tagił Нижний Тагилmiasto Niżniaja Sałda Нижняя Салдаosiedle Wierch-Niejwinskij поселок Верх-Нейвинскийmiasto zamknięte Nowouralsk ЗАТО «город Новоуральск»miasto zamknięte Swobodnyj ЗАТО «поселок Свободный» Okręg zachodni (Западный управленческий округ)Aczycki okręg miejski Ачитский городской округArtiński okręg miejski Артинский городской округRejon krasnoufomski Красноуфимский районRejon niżniesiergiński Нижнесергинский районSzaliński okręg miejski Шалинский городской округmiasto Pierwouralsk Первоуральскokręg miejski Wierchniaja Pyszma городской округ Верхняя Пышмаokręg miejski Krasnoufimsk городской округ Красноуфимскmiasto Polewskoj Полевскойmiasto Rewda РевдаOkręg miejski Staroutkinsk городской округ СтароуткинскOkręg miejski Diegtiarsk городской округ Дегтярск Okręg północny (Северный управленческий округ)Rejon gariński Гаринский районRejon nowolaliński Новолялинский районRejon sierowski Серовский районRejon wierchoturski Верхотурский районmiasto Iwdel Ивдельmiasto Kaczkanar Качканарmiasto Karpińsk Карпинскmiasto Krasnouralsk Красноуральскmiasto Krasnoturińsk Краснотурьинскmiasto Liesnoj Леснойmiasto Niżniaja Tura Нижняя Тураmiasto Siewierouralsk Североуральскmiasto Sierow Серов

Gospodarka Na terenie obwodu swierdłowskiego żyje 2343,3 tys. osób aktywnych zawodowo. W 2006 stopa bezrobocia w regionie wynosiła 6,9%. W styczniu 2007 średnia płaca w regionie wynosiła 13 941,4 rubla, tj. 525,4 USD (według kursu z 31 stycznia 2007).

Przemysł Obwód swierdłowski zajmuje 2. miejsce w Rosji pod względem wartości produkcji przemysłowej. W strukturze lokalnego przemysłu dominuje hutnictwo, zarówno żelaza, jak i metali nieżelaznych (odpowiednio – 31% i 19% całej wartości produkcji przemysłowej). Istnieje też wysoko rozwinięty przemysł maszynowy, produkujący m.in. ciężki sprzęt wykorzystywany w innych gałęziach gospodarki, maszyny i urządzenia AGD oraz sprzęt wojskowy.

Pozostałe gałęzie przemysłu (jak spożywczy, chemiczny, drzewny i in.) nie mają dużego udziału w strukturze gospodarczej regionu i produkują głównie na potrzeby lokalnego rynku.

W regionie odbywa się też wzbogacanie uranu.

Rolnictwo W 2006 na terenie obwodu znajdowało się (było zarejestrowanych) 829 dużych gospodarstw rolnych (byłych kołchozów i sowchozów, obecnie zwykle spółek) oraz 2178 chłopskich gospodarstw indywidualnych. Jedynie część z nich rzeczywiście prowadziła działalność produkcyjną (odpowiednio: 499 i 893) thumb|Stacja kolejowa w Niżnym Tagile thumb|Lotnisko Kolcowo