Kamionka – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim, w gminie Latowicz. Leży nad rzeczką o nazwie Osmolanka – tu nazywanej Strugą.

W latach 1526–1795 należała do starostwa latowickiego. W latach 1795–1809 – pod zaborem austriackim. Od 1809 r. w Księstwie Warszawskim, guberni warszawskiej, powiecie siennickim, a od 1866 r. w powiecie mińskim (od 1868 nazwa powiatu nowomiński). W latach 1870–1954 należała do gminy Wielgolas, w latach 1955-1972 – do Gromadzkiej Rady Narodowej w Wielgolesie. Od 1973 r. należy do gminy Latowicz. W latach 1919–1939 była w granicach województwa warszawskiego, 1939-1945 w Generalnym Gubernatorstwie, 1946-1975 w województwie warszawskim, od 1975 do 1998 r. – w granicach województwa siedleckiego. Od 1999 r. znajduje się w województwie mazowieckim.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Świętej Trójcy w Latowiczu.

Historia Najstarsze ślady osadnictwa pochodzą z epoki kamiennej i są to znalezione na pobliskich polach wyroby krzemienne. Odkryto tu naczynia z popiołami i ceramikę z okresu wczesnego średniowiecza.

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1524 r. W XVI w. wieś liczyła 18 i pół włók ziemi, 30 domów i 180 mieszkańców. W 1613 r. liczba domów spadła do 19, a mieszkańców do 120. Najazd szwedzki spustoszył wioskę – w 1660 r. zasianych było 1½ włóki ziemi, ocalało 5 domów.

W 1789 r. w Kamionce było 10 domów w stanie dobrym. Należały do następujących rodzin: Chróst, Komorek, Olko, Dyła, Reda, Kaczorek, Ozimek, Zioło, Krawczak. Rodziny sołtysów: Redów, Chróstów, Plichtów i Czerniów posiadały przywileje od królów polskich i nadania ziem. Podczas powstania styczniowego w okolicach Kamionki rozegrał się epizod – dnia 11 marca 1863 r. miała miejsce potyczka powstańców z Rosjanami.

W XX-leciu międzywojennym Kamionka liczyła 30 domów. W Nowej Wsi usytuowany był wiatrak koźlak. Dnia 1 XI 1930 r. powstała Ochotnicza Straż Pożarna. Pierwszy zarząd tworzyli jej założyciele: Piotr Duszczyk (prezes), Józef Szostak (komendant), Franciszek Chróst (sekretarz), Władysław Reda (skarbnik) oraz Jan Woliński i Stanisław Jarzębski (członkowie zarządu). W latach 1932–1935 wybudowano remizę strażacką. W 1935 r. zostało założone Koło Gospodyń Wiejskich. W XX-leciu międzywojennym w Kamionce istniała 4-klasowa szkoła powszechna. W latach 70. XX w. Kamionka liczyła 330 mieszkańców i 70 domów. W 2009 r. wieś liczyła 76 domów i 549,85 ha gruntów.

Etymologia W 1524 r. zapisano po raz pierwszy nazwę „Camiennagrumada”, w 1551 r. – „Camionka”. W Księdze Ziemi Czerskiej w 1540 r. zapisano nazwę „Camijonka”, a następnie w 1565 r., w 1569 r. i późniejszych dokumentach zapisano „Kamionka”. Nazwa wsi odnosi się do położenia na kamienistym miejscu. Miejscowe legendy wskazują, że wieś zawdzięcza nazwę pogańskiej świątyni nazywanej „Kamionkiem”.

Zabytki Kamienny Krzyż – Kamienny Krzyż w Kamionce został ufundowany w 1898 r. przez Wojciecha Chrósta.

Kapliczka przydrożna – murowana przydrożna kapliczka znajdująca się w Starej Wsi Kamionka, wybudowana w 1838 r. przez Wojciecha Chrósta. Miała ona charakter osobistego wotum dziękczynnego. W 1983 r. została przebudowana przez Piotra Laskowskiego.

Kaplica mariawicka – drewniana kaplica przy skrzyżowaniu dróg z Latowicza, Walisk i Wielgolasu, w centrum Kamionki, została ufundowana przez Franciszka Chrósta i Ludwika Redę, gospodarzy z Kamionki, którzy uciekli z carskiej armii, a kaplicę wznieśli jako wotum dziękczynne za ocalenie życia. Wznosili ją rzemieślnicy, bracia Wojciechowscy z Siodła, w latach 1906–1910. W latach 30. XX w. mariawici stanowili ok. 25% mieszkańców Kamionki. Przed II wojną światową w Kamionce żyło 15 rodzin mariawickich, po wojnie – 7, obecnie – 2. Do Kamionki przyjeżdżali też mariawici z Dzielnika – 4 rodziny, Kiczek – 2 rodziny i Walisk – 1 rodzina. W kaplicy odbywały się odpusty na św. Walentego – 14 lutego i Świętą Trójcę. Wokół kaplicy rosną stare robinie akacjowe i kasztanowce liczące 2,2-2,4 m obwodu. >>> zobacz informacje o kaplicy

Przypisy Raport o stanie gminy Latowicz w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 8 Strona gminy, sołectwa

GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () Opis parafii na stronie diecezji

Bibliografia AGAD, perg. 841 – dokument z 1524 r. AGAD, perg. 840 – dokument z 1551 r. AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego, Oddział I, sygn. 72 cz.2. – Rejestr pogłownego Ziemi Czerskiej AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego Oddział XLVI, sygn. 143-B – Lustracja Starostwa Latowickiego z 1569 r. (mikrofilm: 2262) AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego Oddział XLVI, sygn. 147a – Lustracja starostwa latowickiego z 1613 r. (mikrofilm: 2567) AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego Oddział XLVI, sygn. 147-B – Lustracja Starostwa Latowickiego (odpis z 1853 r.) 1660 r. (mikrofilm: 2568) AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego Oddział XLVI, sygn. 159 – Lustracja starostwa latowickiego z 1765 r. (mikrofilm: 2579) AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego Oddział XLVI, sygn. 170 – Lustracja starostwa latowickiego z 1789 r. (mikrofilm: 2585) Archiwum Parafii Latowicz, Liber ekronicae parachialis, Parochia Latowicz. [Liber Confraternitatis SS. Rossarii in Latowic ad Maiorem Dei Gloriam di vae q Matris Mariae sine labre conceptae honore tum adavgenda et promovenda Christi fidelium devotio Anno Dni 1777 (1721 – 1951)]

Gajowniczek. Z. 1999. Dzieje Latowicza, FPL, Latowicz Gajowniczek Z., 1999. Dzieje Parafii Latowicz, FPL, Latowicz. Gieysztorowa I., 1967. Lustracja województwa Mazowieckiego 1565 roku, cześć l. Warszawa. Niedźwiedź J. Ostas C., Opracowanie studialne wartości kulturowych Gminy Latowicz Sienkiewicz M., i in. 1999. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Latowicz. Wawrzyńczyk A., 1989. Lustracje województwa Mazowieckiego XVII wieku, T.2 (1660-1661), Warszawa Gajowniczek Z., 2004. Kaplica Mariawicka w Kamionce [Dokument elektroniczny] : Zabytki Regionu Latowickiego cz. 1 : Projekt: Ślady Przeszłości. Uczniowie opiekują się zabytkami

Linki zewnętrzne Wieś Kamionka w Gminie Latowicz

Kategoria:Kamionka (gmina Latowicz)