Christian Otto Josef Wolfgang Morgenstern (ur. 6 maja 1871 w Monachium; zm. 31 marca 1914 w Meran) – niemiecki poeta, tłumacz, dziennikarz. Syn malarza Carla Ernsta MorgensternaPisarze niemieckojęzyczni XX wieku. Leksykon encyklopedyczny PWN, 1996, s. 228..
Życiorys Studiował ekonomię i archeologię we Wrocławiu/Breslau. W 1893 zachorował ciężko na płuca, co zmusiło go do częstych pobytów w Szwajcarii. 1894 przerwał studia i przeniósł się do Berlina. Tam dołączył do grupy pisarzy i myślicieli tworzących tzw. Krąg z Friedrichshagen (Friedrichshagener Dichterkreis). Został współpracownikiem Tägliche Rundschau i pisma naturalistów berlińskich Freie Bühne. Od 1897 tłumaczył dzieła Strindberga i Ibsena. Był redaktorem w wydawnictwie Felix Bloch Erben, tam publikował własne wiersze. 1903-1905 redagował pismo Theater poświęcone problemom reformy sztuki dramatycznej.
Twórczość Za życia Morgensterna ukazało się w druku 15 różnych zbiorów wierszy. Niektórzy badacze wskazują na to, że Morgenstern to nie tylko autor słynnych humorystyczno-groteskowych, opartych na grze słów Pieśni szubienicznych. Jego twórczość obejmuje również poezję melancholijno-refleksyjną, subtelne wiersze o przyrodzie, mistyczną lirykę czy też wierszyki dla dzieciDie verschiedenen Gesichter von Christian Morgenstern: Einige Bemerkungen zu seinem Schaffen und zur Rezeption seiner Werke - nr 27 - Colloquia Germanica Stetinensia - Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, s. 5 nn.. Ale o ile jego "poważniejsze" utwory uległy w dużym stopniu zapomnieniu, nadal popularne są jego utwory "humorystyczne"Klaus Hammer: „Das Perfekt und das Imperfekt tranken Sekt“: Christian Morgensterns Galgenpoesie in einer neuen Sammlung. (Christian Morgenstern: Die Galgenlieder. Hg. v. Gerd Haffmans. 3. Aufl. Jubiläumsausgabe. Frankfurt a. M. 2007), [w:] Colloquia Germanica Stetinensia 19, 2011, s. 215 nn..
1905 utworzył w berlińskich kawiarniach stowarzyszenie Galgenbrüder (Stowarzyszenie Wisielców). Humorystyczne wiersze Morgensterna z cyklu Galgenlieder były aranżowane muzycznie i wykonywane przez berlińskich aktorów. Książkowe wydanie Galgenlieder (1905) odniosło ogromny sukces czytelniczy.
Jego humoreski zostały przetłumaczone na inne języki, m.in.: język angielski, francuski, włoski, hiszpański, hebrajski, czeski, esperanto, polski.
Morgenstern zaliczany jest najczęściej do neoromantyków. Był autorem małych form literackich: aforyzmy, epigramy, liryka, skecze kabaretowe.
W poezji Morgensterna widoczne są inspiracje filozofią Nietzschego, humor Zarathustry jako najwyższa wolność ducha, pochwała odejścia od wielkich systemów nauki.
W Polsce jego utwory były drukowane w "Szpilkach". "Karuzeli", "Przemianach" (m.in. "Przemiany" 1957, nr 28). Tłumaczką jego twórczości na język polski jest prof. Teresa Kowalska.
Dzieła Opublikowane za życia autora 1895 – In Phantas Schloss. 1897 – Auf vielen Wegen. 1897 – Horatius travestitus. 1898 – Ich und die Welt. 1900 – Ein Sommer. 1902 – Und aber ründet sich ein Kranz. 1905 – Galgenlieder. 1906 – Melancholie. 1908 – Osterbuch. 1910 – Palmström. 1910 – Einkehr. 1911 – Ich und du. 1914 – Wir fanden einen Pfad
Wydania uzupełnione, poszerzone lub zmienione ze spuścizny 1916 – Palma Kunkel. 1918 – Stufen. 1919 – Der Gingganz. 1919 – Epigramme und Sprüche. 1920 – Der Melderbaum. 1921 – Über die Galgenlieder. 1921 – Klein Irmchen. 1927 – Mensch Wanderer. 1928 – Die Schallmühle. 1938 – Böhmischer Jahrmarkt 1941 – Klaus Burrmann, der Tierweltphotograph. 1941 – Das aufgeklärte Mondschaf. Achtundzwanzig Galgenlieder und deren gemeinverständliche Deutung durch Jeremias Mueller 1943 – Liebe Sonne, liebe Erde. Ein Kinderliederbuch. 1950 – Egon und Emilie. Neuausgabe der Grotesken und Parodien. 1951 – Sausebrand und Mausbarbier. Oldenburg: Stalling 1952 – Christian Morgenstern. Ein Leben in Briefen 1962 – Alles um des Menschen Willen. Gesammelte Briefe
Opracowania Michael Bauer (1933): Christian Morgensterns Leben und Werk. München: R. Piper & Co Verlag. Reinhard Piper (1978): Erinnerungen an meine Zusammenarbeit mit Christian Morgenstern. München und Zürich: R. Piper & Co Verlag.
Przypisy
Bibliografia
Pisarze niemieckojęzyczni XX wieku. Leksykon encyklopedyczny PWN pod red. Marka Zybury. Warszawa – Wrocław: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. ISBN 83-01-11995-0 (autor biogramu: Wojciech Kunicki). Klaus Hammer: „Das Perfekt und das Imperfekt tranken Sekt“: Christian Morgensterns Galgenpoesie in einer neuen Sammlung. (Christian Morgenstern: Die Galgenlieder. Hg. v. Gerd Haffmans. 3. Aufl. Jubiläumsausgabe. Frankfurt a. M.: Haffmans Verlag bei Zweitausendeins, 2007), [w:] Colloquia Germanica Stetinensia 19, 2011, s. 215-218. Margarete Nyczka-Pisarski, Dorota Sośnicka : Die verschiedenen Gesichter von Christian Morgenstern: Einige Bemerkungen zu seinem Schaffen und zur Rezeption seiner Werke - nr 27 - Colloquia Germanica Stetinensia - Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego , 2018, s. 5-32.
Linki zewnętrzne
Biografia na stronie www.xlibris.de Podstrona poświęcona Christianowi Morgensternowi na portalu antropozofia.net
Kategoria:Antropozofowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Monachium Kategoria:Ludzie związani z Merano Kategoria:Niemieccy pisarze Kategoria:Pisarze niemieckojęzyczni Kategoria:Pisarze związani z Berlinem Kategoria:Urodzeni w 1871 Kategoria:Zmarli w 1914 Kategoria:Niemieccy aforyści Kategoria:Niemieccy ezoterycy