thumb|Modernistyczna willa Tugendhatów w Brnie (arch. Ludwig Mies van der Rohe, 1930) Willa – niewielki budynek mieszkalny, powiązany zwykle z ogrodem.
Willa w okresie rzymskim thumb|Pompejańska Willa z Misteriami W starożytnym Rzymie były to przeważnie wiejskie lub podmiejskie domy patrycjuszy i bogatych obywateli. Dom mieszkalny tego typu budowano na ogół na planie prostokąta, pomieszczenia (sypialnie, izby dla służby) otaczały centralnie położone atrium i wewnętrzny perystyl. Dookoła budynku znajdował się ogród z licznymi altankami.
Wyróżnia się następujące typy ówczesnych willi: villa urbana, którą budowano w miastach. Często lokalizowano je w pobliżu parków lub innych skupisk zieleni, mających zapewnić lokatorowi spokój od miejskiego gwaru. W willach miejskich (villa urbana) centralnym miejscu zamiast atrium znajdowała się eksedra, wokół której sytuowano pozostałe pomieszczenia otoczone portykami; willa wiejska (villa rustica lub villa suburbana) swoim układem najbardziej przypominała dom rzymski z wcześniejszych okresów. Villa rustica stanowiła miejsce zamieszkania zarządcy dóbr, sprawującego nadzór nad terenami wiejskimi. Oprócz domu nadzorcy na jej terenie mieściły się zabudowania dla służby i niewolników oraz obiekty gospodarcze; wille nadmorskie (villa maritima), oprócz domu oraz ogrodu z altanami, miały dodatkowo pobudowane baseny. Często budowano je na nadmorskich wysepkach oraz sztucznych molach.
Natomiast villa publica była szczególnym budynkiem na Polu Marsowym w Rzymie, przeznaczonym dla potrzeb urzędników wykonujących zadania publiczne (np. majątkowe, poborowe spisy ludności) oraz dla zakwaterowania posłów zagranicznychMała encyklopedia kultury antycznej A–Z. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 782, ..
Wille w czasach nowożytnych i najnowszych
thumb|Willa Barbara w Lądku-Zdroju Na terenie Italii odrodzenie kultury willowej nastąpiło prawdopodobnie w XIII wieku, zaś w XIV wieku na pewno pojawiły się one w okolicach Florencji. Typ willi nowożytnej, który stworzono we Włoszech w okresie odrodzenia, korzystając z wzorów antycznych, malowniczo kształtował jej bryłę i bogato dekorował jako okazałej rezydencji usytuowanej w ogrodzie (np. Villa Borghese, Villa Madama, Villa Torlonia). W okresie baroku wille budowano większe i okazalsze niż wcześniej. W XIX wieku budowano wille o formach historyzujących (głównie neogotyckie), a w I połowie XX wieku zasady budowy opierano na konstruktywizmie i funkcjonalizmie.
Współcześnie willą nazywa się większy, jednorodzinny budynek z ogrodemWedług definicji ustawy Prawo budowlane., staranniej opracowany architektonicznie, budowany w miejskiej bądź podmiejskiej strefie parkowo-ogrodowejKrystyna Zwolińska, Zasław Malicki: Mały słownik sztuk plastycznych. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1993, s. 324, ..
Przypisy
Bibliografia