Jan Wielopolski herbu Starykoń (ur. ok. 1605, zm. w 1668) – wojewoda krakowski w latach 1667–1668, kasztelan wojnicki w latach 1655–1667, starosta warszawski w 1658 roku, starosta nowotarski w 1652 roku, starosta biecki w latach 1639–1655Urzędnicy województwa krakowskiego XVI-XVIII wieku. Spisy. Oprac. Stanisław Cynarski i Alicja Falniowska-Gradowska. Kórnik 1990, s. 269..
Życiorys Syn Kaspra i Elżbiety Broniewskiej herbu Tarnawa, pierwszy znany przedstawiciel rodu Wielopolskich. Dziedzic Kobylanki. Kształcił się od 1620 w Akademii Krakowskiej, przebywał też na dworze króla Władysława IV, gdzie nawiązał przyjazne stosunki z Jerzym Lubomirskim i braćmi Adamem i Stanisławem Kazanowskimi. Ożenił się w 1649 z Zofią Kochanowską córką chorążego koronnego Jana Kochanowskiego. miał z nią syna Jana. Dworzanin królewski od 1635, uzyskał tytuł hrabiego Świętego Cesarstwa Rzymskiego, od 1649 administrator żup bocheńskich, kasztelan wojnicki od 1655. Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 31 lipca 1648 rokuVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 86..
Poseł na sejm 1638 roku, sejm 1639 roku, sejm 1641 roku, sejm 1643 roku, sejm 1645 rokuJan Dzięgielewski, Izba poselska w systemie władzy Rzeczypospolitej w czasach Władysława IV, Warszawa 1992, s. 181..
Był elektorem Jana II Kazimierza Wazy z województwa krakowskiego w 1648 rokuVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 99., podpisał jego pacta conventaPorządek na seymie walnym elekcyey między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego aktu elekcyey należące, vchwalony y postanowiony roku Pańskiego M.DC.XLVIII, dnia VI października, s. 21..
Poseł na sejm koronacyjny 1649 roku z województwa krakowskiegoStefania Ochmann-Staniszewska, Sejm koronacyjny Jana Kazimierza w 1649 r., Acta Universitatis Wratislaviensis. Historia 45, Wrocław 1985, s. 247.. Poseł na sejm 1649/1650 roku z sejmiku proszowickiego województwa krakowskiegoŁucja Częścik, Sejm warszawski w 1649/50 roku, 1978, s. 147.. Poseł na sejm 1653 roku z województwa krakowskiegoTomasz Ciesielski, Sejm brzeski 1653 r., Toruń 2003, s. 277..
W 1667 roku został wojewodą krakowskim rezydował w krakowskim pałacu. Był także starostą: bieckim, warszawskim, bocheńskim, nowotarskim. Nabył kilka kluczy dóbr: klucz 12 tzw. wsi ruskich od Małego Beskidu po Żmigród, klucz strzyżowski, Pieskową Skałę. Kupił także dobra Obory w pobliżu Warszawy. W 1660 został starostą warszawskim. Uczestniczył w sejmikach, był dziesięciokrotnie wybierany posłem na sejm, 4 razy marszałkiem sejmiku proszowskiego. Od roku 1650 czynił bezskuteczne starania o pozyskanie urzędu podkanclerza koronnego. W 1655 po śmierci Michała Stanisława Tarnowskiego, uzyskał kasztelanię wojnicką – jedną z najważniejszych kasztelanii w kraju. Stał się zatem pierwszym senatorem w rodzinie. Po dwunastu latach doczekał się w końcu nagrody za zasługi wojenne i poparcie króla podczas rokoszu Lubomirskiego – otrzymał województwo krakowskie.
Gorliwy katolik, popierał reformatów bieckich i krakowskich, jako starosta biecki przyczynił się do wydalenia arian. Ufundował zakonowi reformatów w 1645 kościół i klasztor w Bieczu. Wspierał fundacjami i nieruchomościami reformatów w Krakowie. Zmarł wskutek paraliżu został pochowany w kościele Świętej Anny w Warszawie, którego był głównym fundatorem.
Przypisy
Bibliografia Magdalena Tarnowska "Portret Jana Wielopolskiego wojewody krakowskiego" zarys biografii
Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii Krakowskiej Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1648 Kategoria:Dworzanie Władysława IV Wazy Kategoria:Elektorzy Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo krakowskie) Kategoria:Fundatorzy obiektów sakralnych I Rzeczypospolitej Kategoria:Kasztelanowie wojniccy Kategoria:Ludzie związani z Bieczem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani w kościele św. Anny w Warszawie Kategoria:Polscy hrabiowie Świętego Cesarstwa Rzymskiego Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1638 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1639 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1641 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1643 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1645 Kategoria:Posłowie na sejm koronacyjny 1649 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1649/1650 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1653 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo krakowskie) Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Starostowie bocheńscy Kategoria:Starostowie nowotarscy Kategoria:Starostowie warszawscy Kategoria:Starostowie bieccy Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Urodzeni w XVII wieku Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Jan Wielopolski Kategoria:Wojewodowie krakowscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Zmarli w 1668