Asterysk ( „gwiazdka”, od asterískos „gwiazdka”) – znak pisarski w kształcie gwiazdki, najczęściej pięcio- lub sześciopromiennej, umieszczony w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma. Stosowany do różnych celów – najczęściej jako znak umowny (np. symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, asteronim), pionowy (międzyakapitowy) lub poziomy (międzywyrażeniowy) separator tekstu, oraz jako element ozdobny. Nazwa pochodzi od greckiego ‘gwiazdka’, a to od (astḗr) ‘gwiazda’.
Asterysk stosowano przy sporządzaniu kopii tekstów biblijnych. Oznaczano nim te fragmenty, które w oparciu o tekst hebrajski Starego Testamentu były dodane do tekstu greckiego, a których nie było w pierwotnym tłumaczeniu Biblii na j. grecki, tj. Septuagincie. Znak taki wstawiano na początku dodanego tekstuAugustyn, Państwo Boże 15:14.. thumb|350px|Odbitka asterysków z metalowych czcionek popularnych w Polsce w II poł. XX w.: Baccarat, Modena cienka, półgruba i gruba, Nil, Paneuropa, Antykwa Półtawskiego, Szkolne, Wisła (kursywna) W piśmie odręcznym asterysk budowany jest jako sześcioramienny krzyżyk utworzony ze skrzyżowania trzech prostych kresek, a na klawiszach klawiatur urządzeń (maszyn do pisania, klawiatur komputerowych, w telefonach komórkowych, pilotach itp.) jako pięciopromienna gwiazdka – niezależnie od tego, jaki znak jest wyświetlany bądź drukowany. Asterysk może przybierać też inne kształty: koniczynki, rozetki lub regularnej gwiazdy; w krojach kursywnych i spotyka się kształt asterysku odchylony od pionu, a nawet lekko obrócony.
Potocznie asterysk nazywany jest „gwiazdką”, podczas gdy termin „krzyżyk” zarezerwowany jest dla symbolu o nazwie kratka (#) lub dagger (†).
Sześcioramienny asterysk wywołuje skojarzenia z sześciopromienną Gwiazdą Dawida (szczególnie u nieżydów, Arabów), stąd w standardzie Unicode zamieszczono alternatywny znak dla asterysku – arabską gwiazdę pięciopromienną (ang. Arabic Five Pointed Star) na pozycji U+066D (٭). W przypadku kroju pisma, w którym dla asterysku użyto gwiazdki 5-promiennej, gwiazda arabska ma często formę gwiazdki 8-promiennej. Znany jest również (꙳ ) o numerze unikodu U+A673 (ang. Slavonic Asterisk).
W językoznawstwie asterysk stosowany jest do oznaczania form odtworzonych lub niepoprawnych.
Użycie w systemach komputerowych
W systemach operacyjnych DOS, Windows oraz w Linuksie lub Uniksie asterysk użyty podczas wyszukiwania oznacza dowolny znak lub dowolny ciąg znaków. W składni wyrażeń regularnych asterysk oznacza, że poprzedzający znak może wystąpić zero lub więcej razy.
W poczcie elektronicznej i na usenecie fragment tekstu między asteryskami jest rozumiany jako pisany czcionką wytłuszczoną (np. zdanie *to jest przykład* w programie obsługującym tę konwencję będzie pokazane jako *to jest przykład* lub to jest przykład).
W czatach asterysk jest używany do oznaczenia drobnej poprawki (przeważnie literówek bądź błędów ortograficznych), na przykład:
15:00 Wrzuciłem ten tekst na Wkipedię 15:01 *Wikipedię
W języku programowania C++ służy do oznaczenia zmiennej wskaźnikowej.
W zapisie komputerowym, ze względu na łatwy dostęp z klawiatury, asterysku używa się często jako symbolu mnożenia (wchodzi w skład kodowania ASCII na pozycji 42 (U+002A)), jednak prawidłowym symbolem operatora asterysku jest znak na pozycji U+2217. Dla ułatwienia wprowadzania go na stronach internetowych istnieje w HTML specjalne odwołanie znakowe ∗.
W Unikodzie asterysk występuje w wersjach: Znak Unicode Kod HTML Nazwa unikodowa Nazwa polska * U+002A * lub * ASTERISK asterysk ٭ U+066D ٭ lub ٭ ARABIC FIVE POINTED STAR arabska gwiazdka 5-promienna ꙳ U+A673 ꙳ lub ꙳ SLAVONIC ASTERISK asterysk cerkiewnosłowiański ∗ U+2217 ∗ lub ∗ lub ∗ ASTERISK OPERATOR operator asterysk
Inne znaki asterysku dostępne w Unikodzie: Znak Unicode Kod HTML Nazwa unikodowa Nazwa polska ⁎ U+204E ⁎ lub ⁎ LOW ASTERISK asterysk niski ﹡ U+FE61 ﹡ lub ﹡ SMALL ASTERISK asterysk mały ＊ U+FF0A ＊ lub ＊ FULLWIDTH ASTERISK asterysk szeroki
Zobacz też
asteryzm
Przypisy
Kategoria:Interpunkcja Kategoria:Znaki typograficzne