thumb|P. Oxy. 3679, pochodzący z III wieku n.e. Państwo (gr. Πολιτεία, Politeia) – dzieło filozoficzno-polityczne filozofa greckiego Platona powstałe ok. 380 roku p.n.e., napisane w formie dialogu. Platon przedstawia w nim syntezę swoich poglądów na temat funkcjonowania społeczeństwa i ogólnie tego, co nazywa (philosophia peri ta anthropina) – „filozofią rzeczy ludzkich”. Porusza szereg zagadnień dotyczących etyki, filozofii politycznej, epistemologii, ontologii i etyki medycyny. Można w tym dziele odnaleźć także zalążki idei, które dzisiaj nazwalibyśmy komunistycznymi oraz teorii ekonomicznej. Platon zadawał sobie w tym dialogu pytanie Co to jest sprawiedliwość?; poszukując idealnego wzorca państwa i sprawiedliwości. Oryginalny tytuł to (Politeia).
Sceneria i przedstawione postacie Państwo jest najdłuższym platońskim dialogiem – składa się z 10 ksiąg oraz prologu i epilogu. Sokrates Trazymach, sofista Kefalos Polemarch, syn Kefalosa Glaukon, brat Platona Adejmantos, brat Platona Klejtofon
Przegląd treści dialogu Erica VoegelinaEric Vogelin, Order and History, University of Missuri Press Columbia and London 2000, vol. III, s. 100. Prolog I a Zejście do Pireusu I b Kefalos. Sprawiedliwość według starszego pokolenia I c Polemarch. Sprawiedliwość według średniego pokolenia I d Trazymach. Sprawiedliwość według sofisty.
Wprowadzenie II Pytanie: Czy sprawiedliwość jest lepsza od niesprawiedliwości?
Część I: Pochodzenie i ustrój polis II a Pochodzenie polis II b Wykształcenie strażników III Ustrój polis IV Sprawiedliwość w polis
Część II: Ucieleśnienie idei V a Cielesna jedność polis V b Rządy filozofów VI Idea dobra VII Wykształcenie filozofów
Część III: Upadek polis VIII a Timokracja VIII b Oligarchia VIII c Demokracja VIII c Tyrania
Zakończenie IX Odpowiedź: Sprawiedliwość jest lepsza od niesprawiedliwości
Epilog X a Odrzucenie sztuki mimetycznej X b Nieśmiertelność duszy X c Korzyści ze sprawiedliwości za życia X d Ocena czekająca po śmierci
Bertrand Russell wydziela trzy części Państwa Platona:
Księgi I-V: część o utopii, przedstawianie idealnego społeczeństwa, próby definiowania sprawiedliwości; Księgi VI-VII: filozofowie ukazani jako idealni władcy takiego społeczeństwa, ta część tekstu koncentruje się na definiowaniu, czym filozof jest; Księgi VIII-X: dyskusja o kilku faktycznie istniejących formach rządów, ich złe i dobre strony.
Nawiązania we współczesnej kulturze
Do Państwa Platona odnosi się Jacek Dukaj w powieści Inne pieśni. Uwspółcześnioną wersję Państwa próbuje stworzyć bogini Atena w powieści The Just City Jo Walton
Przypisy
Linki zewnętrzne (tłum. Władysław Witwicki) tekst gr. przekład ang.
Kategoria:Literatura z zakresu filozofii społecznej i politycznej Kategoria:Dzieła Platona