mały|Budynki wchodzące w skład obozu w Sachsenhausen, w których od 1938 roku mieścił się Inspektorat Obozów Koncentracyjnych, zarządzający wszystkimi niemieckimi obozami, w tym także zlokalizowanymi w okupowanej Polsce mały|upright=1.4|Wykres ze strukturą narodowościową ofiar, które zginęły w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau pokazująca, że po Żydach najwięcej zginęło w nim Polaków mały|upright=1.4|Znaczenia naszywek na pasiaki więźniów z niemieckiej instrukcji dla personelu obozów koncentracyjnych; w lewym dolnym rogu naszywka z literą P (Pole), przeznaczona do znakowania Polaków mały|Naszywka (tzw. winkiel) z literą P (Pole) na pasiaki polskich więźniów w Auschwitz mały|„Winkiel” obozowy z numerem oraz literą „P” oznaczającą narodowość polską z pasiaka Lidii Główczewskiej więźniarki KL Stutthof mały|Czesława Kwoka, jedno z „dzieci Zamojszczyzny” zamordowanych zastrzykiem fenolu w KL Auschwitz, z podpisem Pole oraz numerem obozowym 26947 mały|Członkowie specjalnej służby mundurowej SS-Totenkopfverbände przeznaczonej do zarządzania obozami koncentracyjnymi – Mauthausen-Gusen, 1941 mały|Jenny-Wanda Barkmann wśród żeńskiego personelu obozowego – SS-Aufseherin z obozu Stutthof (KL), Gdańsk 1946 mały|Członkowie załogi obozu zagłady w Treblince: Paul Bredow, Willi Mentz, Max Möller oraz Josef Hirtreiter mały|Dwóch członków formacji SS-Wachmannschaften używanych jako personel obozów koncentracyjnych; na zdjęciu podczas likwidacji getta warszawskiego w Raporcie Stroopa Polskie obozy zagłady, polskie obozy śmierciJest to kalka językowa angielskiego określenia Polish death camps. – błędne określenie stosowane w niektórych, szczególnie zachodnich, mediach„Hannah (Alice Dwyer) und Tomasz (Mateusz Damięcki) begegnen sich in einem polnischen KZ.”, [w:] recenzja do filmu „Die verlorene Zeit”, autor: Martin Kowalczyk, www.br.de, 21-11.2011”; „Polish death camp” New York Daily News „Buried prayers” Steven Mayer, 2011-11-05; Cynthia Bowers (CBS News) – „a polish death camp” ; Julian Stähle. Das grauen von Auschwitz. Geschichte Schüler besuchen polnisches KZ. w: Märkische Allgemeine Zeitung, 24 listopada 2011. i publikacjach„Studies the three Polish death camps operated in 1942 and 1943 in conjunction with Operation Reinhard. The camps are viewed in the context of Nazi extermination policy in the General Government...” w: United States Holocaust Memorial Council 1990. Days of remembrance, April 7-14, 1991, s. 195.„Die Vernichtungsaktionen in den genannten polnischen Konzentrationslagern wurden im Frühjahr 1943 (Belzec) bzw. im Oktober des Jahres (Sobibór, Treblinka), also bald nach der Versetzung Globoeniks nach Italien” in: Michael Wedekind. Nationalsozialistische Besatzungs- und Annexionspolitik in Norditalien 1943, 2003.„The other Polish extermination camps were at Auschwitz-Birkenau, Belzec, Sobibor, Treblinka, and Majdanek....” w: Fathoming the Holocaust by Ronald J. Berger (professor of Sociology at the Universtity of Wisconsin-Whitewater), 2002., w tym również w opracowaniach historycznych„It was stated that pogroms and confiscation of Jewish property in Lodz and Warsaw were under way, and that a „specialist” had come from Dachau to set up Polish concentration camps....” w: Telford Taylor. The March of Conquest. The German Victories in Western Europe 1940, 1991 [autor był jednym z sędziów podczas procesów norymberskich].In Jasenovac, einer kleinen jugoslawischen Stadt in Slavonien an der Grenze zu Bosnien, wurde während des Zweiten Weltkrieges – wie im deutsch-polnischen Auschwitz – das größte Konzentrationslager Jugoslawiens errichtet.”, [w:] Vladimir Dedijer. „Jasenovac – das jugoslawische Auschwitz und der Vatikan”. wyd. Ahriman. Uniwersytet Kalifornijski. , 9783922774068, s. 23., w odniesieniu do niemieckich, nazistowskich obozów zagłady znajdujących się w granicach okupowanej od 1939 roku przez Niemców Polski, które sugeruje, że zakładali je i zarządzali nimi Polacy. Według niektórych poglądów sformułowanie wprowadzane jest celowo jako propaganda wymierzona w państwo polskie„Sięga się także do metod nader prostackich, opartych na przekonaniu, że pewnego rodzaju stereotypowe formuły mogą kształtować swoiste odruchy warunkowe, mechanicznie kojarzące to co polskie z hitlerowską aparaturą zagłady. Ta metoda kształtowania stereotypów każe na przykład książkę Treblinka Jeana-Francois Steinera, 1966 (New York, Simon and Schuster, 1967), „attempts to explain the Polish death camp in terms of a mystical interpretation of Jewish personality”, reklamować jako „a novel chronicling Jewish resistance in a Polish death camp in 1942–43”. [...] Przedłużeniem tej metody są stosowane ostatnio (1967) zabiegi propagandowe, np. rysunek w Chicago Sun Times (według reprodukcji w The Progressive, maj 1968), przedstawiający piec krematoryjny – z podpisem: „komunistyczny antysemityzm, piece wciąż dymią”. {w:} Sprawy międzynarodowe. t. 21, w. 1–6, 1968, s. 30.„Część amerykańskich Żydów wręcz nienawidzi Polaków – w głębokim przekonaniu, że obozy zagłady budowali Polacy i dlatego działały one w Polsce; nie przestaną więc używać sformułowań typu „polskie obozy koncentracyjne” w: Stefan Bratkowski. Pod wspólnym niebem: krótka historia Żydów w Polsce. 2001.„Owe media stopniowo eliminowały Niemców jako autorów Holocaustu, nazywając ich nazistami, później nazistami i Polakami, wreszcie coraz częściej Polakami, czego jaskrawym symbolem jest terminologia tycząca obozów zagłady, która ewoluowała tak: 1. „Niemieckie obozy koncentracyjne”, 2. „Nazistowskie obozy koncentracyjne”. „Nazistowsko-polskie obozy koncentracyjne”. Ostatni, czwarty termin, dzisiaj najmodniejszy „Polskie obozy koncentracyjne”, regularnie używany przez media Zachodu, to element czwartego etapu antypolskiej kampanii w kwestii „Shoah”. Polacy awansowali tu na głównych Żydobójców. [...] Była to sztuczka semantyczna niby niewiele znacząca, lecz w istocie o kapitalnym znaczeniu. Słowo Niemcy zastąpiono słowem naziści. Kilka przykładów” Naziści i Polacy wymordowali Żydów podczas II wojny światowej” („The Edmonton Journal”)...” w: Waldemar Łysiak na łamach 3. wyd. PLJ, 1995, s. 107–111.„Określenia w rodzaju „polskie obozy koncentracyjne” nie tylko wyznaczają położenie geograficzne tych obozów, ale sugerują, że zakładali je Polacy. W licznych amerykańskich filmach, kreskówkach, rysunkach, komiksach dotyczących II wojny światowej Polacy występują w roli donosicieli lub obozowych „kapo” (Urban przytacza tu znany komiks „Mysz”). Oczywiście, tacy Polacy też byli.”, [w:] Alina Grabowska: „Polska w komentarzach”. t. 2. 1999, s. 245.. Spotyka się także inne określenia używane w tym znaczeniu, z których najczęstsze jest polskie obozy koncentracyjneTruth About Camps. W imię prawdy historycznej. Instytut Pamięci Narodowej., jak również ogólne polski Holocaust. W języku angielskim używane są sformułowania , , , w niemieckim: , „Mehr noch – in einigen Enzyklopädien, wissenschaftlichen Zeitschriften und publizistischen Artikeln werden Begriffe benutzt wie »polnische Häuser des Todes« – »Polish death houses«, »polnische Vernichtungslager«, »polnische Vernichtungslager Sobibor und Treblinka«. Dorthin wurden Juden deportiert und von Nazis ermordet. Auch eine der zynischsten Fälschungen wird dadurch verbreitet, dass die Nazi-Deutschen deshalb Konzentrationslager und Vernichtungsstätten auf polnischem Boden lokalisierten, weil das polnische Volk während des Zweiten Weltkrieges antisemitisch eingestellt gewesen wäre. Und wie sieht die Wahrheit aus?” {w:} Gerhard Botz, Peter Steinbach, Landeszentrale für Politische Bildung Nordrhein-Westfalen. Internationale Tagung. Zeitgeschichte und politisches Bewusstsein. Wissenschaft und Politik, 1986, s. 97..

Geneza

Najczęściej termin „polskie obozy koncentracyjne” stosuje się w odniesieniu do obozów zakładanych podczas II wojny światowej na terenie Polski okupowanej przez nazistowskie Niemcy, to znaczy w okresie, gdy Polska nie miała żadnego wpływu na ich działania. Gdy powstawały te obozy, państwo polskie nie istniało. Na części terytorium zajętym w wyniku działań wojennych przez Niemcy rząd Adolfa Hitlera utworzył w 1939 roku Generalne Gubernatorstwo, z całkowicie niemiecką administracjąBogdan Musial: Deutsche Zivilverwaltung und Judenverfolgung im Generalgouvernement. Harrassowitz, Wiesbaden 1999, ; 2. unv. Aufl., ebd. 2004, . podległą Rządowi Generalnego Gubernatorstwa, na którego czele stanął niemiecki funkcjonariusz narodowosocjalistyczny, Hans Frank. Część byłych ziem polskich (Wielkopolska, Pomorze, Śląsk) została wcielona do III Rzeszy i bezpośrednio włączona w system administracyjny Niemiec jako jednostki administracyjne, tak zwane Reichsgaue, które przez okupanta traktowane były w latach 1939–1945 jako część Niemiec – na przykład z Wielkopolski utworzono Reichsgau Wartheland (okręg Rzeszy Kraj Warty), a z Pomorza Reichsgau Danzig-Westpreußen (okręg Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie).

Niemieckie obozy koncentracyjne w Europie podlegały zarządowi niemieckiej nazistowskiej formacji paramilitarnej SS, do której Polacy nigdy nie byli przyjmowani. Bezpośrednio podporządkowane były one organizacyjnie Inspektion der Konzentrationslager (Inspektoratowi Obozów Koncentracyjnych) nad którym zarząd pełnił SS-Wirtschafts- und Verwaltungshauptamt (pol. Główny Urząd Gospodarki i Administracji SS). Centralna inspekcja SS ds. obozów mieściła się w miejscowości Oranienburg; około 30 km na północ od Berlina, gdzie już w 1933 roku powstał jeden z pierwszych nazistowskich obozów koncentracyjnych na terenie III Rzeszy – Oranienburg. Na czele tej organizacji stał SS-Obergruppenführer Oswald PohlJan Erik Schulte, Zwangsarbeit und Vernichtung: Das Wirtschaftsimperium der SS. Oswald Pohl und das SS-Wirtschafts-Verwaltungshauptamt 1933–1945, Paderborn, München, Wien, Zürich: Schöningh, 2001.Reiner Merkel: Hans Kammler – Manager des Todes, 2010 August von Goethe Literaturverlag, Frankfurt am Main, .. Obozami koncentracyjnymi bezpośrednio zarządzał personel obozowy złożony z esesmanów członków specjalnie powołanej do tego celu formacji SS-Totenkopfverbände oraz SS-Aufseherin – nadzorczyń SSAleksander Lasik, „Sztafety Ochronne w systemie niemieckich obozów koncentracyjnych. Rozwój organizacyjny, ewolucja zadań i struktur oraz socjologiczny obraz obozowych załóg SS”. Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, Oświęcim 2007, .. Niemcy szkolili również strażników w obozie szkoleniowym SS w Trawnikach; pełnili oni następnie służbę w obozach koncentracyjnych i obozach zagłady. Rekrutowano ich z jeńców sowieckich lub organizacji kolaborujących z niemieckimi nazistami na wschodzie: Łotyszy, Litwinów, Białorusinów, Ukraińców. Nie przyjmowano do niego Polaków, a próba utworzenia i wyszkolenia tam 10-tysięcznego legionu złożonego z podhalańskich górali – Goralische Waffen SS Legion zakończyła się fiaskiem.