thumb|Unaczynienie kłębuszka nerkowego (naczynie wchodzące to tętniczka doprowadzająca, a wychodzące tętniczka odprowadzająca – w biegunie naczyniowym ciałka nerkowego nie ma żyły, na co błędnie wskazuje rysunek) Ciałko nerkowe (), ciałko Malpighiego – część nefronu zbudowana z kłębuszka nerkowego (sieć dziwna) oraz otaczającej go torebki Bowmana o średnicy ok. 170–200 μm (najczęściej ciałka nerkowe nefronów przyrdzennych są większe niż korowych). W ciałku nerkowym wyróżnić można: biegun naczyniowy (polus vascularis) – miejsce, w którym blaszka zewnętrzna przechodzi w blaszkę wewnętrzną (wnika tętniczka doprowadzająca i odchodzi tętniczka odprowadzająca), biegun kanalikowy (polus tubularis) – miejsce, w którym światło torebki przechodzi w kanalik bliższy. W ciałku nerkowym na zasadzie filtracji fizycznej (tzw. filtracji kłębuszkowej) powstaje mocz pierwotny (jest to przesączona krew pozbawiona białek i elementów morfotycznych). W ciągu doby obie nerki wytwarzają 110–220 litrów moczu pierwotnego (dla porównania mocz ostateczny to tylko ok. 1,5 litra). Liczba komórek (komórki śródbłonka naczyń, komórki mezangialne, komórki podocytarne) tworzących jeden kłębuszek w pierwszych latach życia wynosi ok. 2800. Ich liczba zmienia się z wiekiem – wzrasta półtorakrotnie liczba komórek śródbłonka i mezangium, natomiast liczba komórek podocytarnych jest zazwyczaj stała lub wykazuje tendencję do zmniejszania.

Kłębuszek nerkowy Sieć dziwna (cudowna) składa się z dwóch tętniczek – doprowadzającej i odprowadzającej. Tętniczka doprowadzająca ma większą średnicę (przynajmniej tak jest w ciałkach przyrdzennych) i po wejściu do ciałka nerkowego tworzy 2–5 mniejszych rozgałęzień, które potem rozpadają się na naczynia włosowate, tworzące ok. 30 pętli – sieć tętniczo-tętniczą. Naczynia te łączą się z powrotem w jedną tętniczkę odprowadzającą. Niektórzy autorzy uznają, że naczynia włosowate nie tworzą sieci. Przestrzeń pomiędzy pętlami kłębuszka nerkowego wypełnia mezangium wewnętrzne.

Torebka kłębuszka nerkowego

Torebka kłębuszka nerkowego (Bowmana) (capsula glomeruli – Bowmani) składa się z 2 blaszek. Blaszka wewnętrzna (trzewna) przylega do kłębuszka nerkowego, zbudowana z nabłonka jednowarstwowego płaskiego i komórek zwanych podocytami, które mają beleczkowate wypustki cytoplazmatyczne (podia) zwiększające ich powierzchnię. Wyróżnia się wypustki I i II rzędowe. Blaszka zewnętrzna (ścienna) zbudowana również z nabłonka jednowarstwowego płaskiego, który wyściela otoczenie kłębuszka. W biegunie kanalikowym przechodzi on w nabłonek kanalika proksymalnego. Między dwiema blaszkami torebki znajduje się światło torebki kłębuszka – czyli przestrzeń moczowa (Bowmana).

Mezangium

Elementem strukturalnym ciałka nerkowego jest także mezangium (komórki krezki naczyniowej). Wnika wraz z naczyniami i leży pomiędzy pętlami naczyń włosowatych. Jest tkanką łączną występującą w ciałku nerkowym. Ze względu na położenie można wyróżnić: Mezangium zewnętrzne (zewnątrzkłębuszkowe) – występujące pomiędzy tętniczką doprowadzającą a odprowadzającą. Wchodzi w skład aparatu przykłębuszkowego Mezangium wewnętrzne (wewnątrzkłębuszkowe) – między naczyniami włosowatymi kłębuszka. Komórki mezangium pełnią kilka ważnych funkcji: fagocytozują, współtworzą błonę podstawną u ok. 20% kapilar kłębuszka, regulują ciśnienie naczyń włosowatych kłębuszka – mogą się kurczyć (są rodzajem miofibroblastów).

thumb|center|650px|Schemat budowy ciałka nerkowego

Eponim morfologiczny Nazwa ciałko Malpighiego (od nazwiska biologa Marcello Malpighiego) jest dziś używana bardzo rzadko, najczęściej w kontekście anatomii innych zwierząt niż człowieka.

Przypisy

Kategoria:Nerka