Fryderyk Kazimierz Skobel (ur. 23 listopada 1806 w Warszawie, zm. 25 listopada 1876 w Krakowie) – dr medycyny i chirurgii, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, poseł wirylista na Sejm Krajowy Galicji III kadencji w 1870. Purysta językowy.
Życiorys Urodził się jako syn Daniela i Julianny z Kornów. Był wyznania ewangelicko-reformowanego. Pochodził z rodziny kupieckiej. W 1812 po bankructwie i śmierci ojca przeniósł się z matką do Lwowa. We Lwowie uczęszczał do gimnazjum akademickiego niemieckiego, zdał maturę w 1822, a w latach 1822–1825 odbył studia filozoficzne na Uniwersytecie Lwowskim. Studia medyczne kontynuował na uniwersytecie w Wiedniu i na Uniwersytecie Jagiellońskim. W Krakowie obronił pracę doktorską 12 stycznia 1831, uzyskując stopień doktora medycyny i chirurgii. Wziął udział w powstaniu listopadowym jako kapitan lekarz batalionowy artylerii pieszej Wojska Polskiego. Internowany w Prusach, otrzymał nakaz pobytu na wsi pod Elblągiem. Jako lekarz dywizyjny brał udział w powstaniu krakowskim. W 1833 rozpoczął pracę w UJ jako zastępca profesora i kierownik Katedry Patologii, Terapii Ogólnej i Farmakologii. Od 1835 był profesorem zwyczajnym. W latach 1839–1832 był sekretarzem Wydziału Lekarskiego, w latach 1843–1846, 1850-56, 1861-62, 1871-72 pełnił funkcję dziekana Wydziału Lekarskiego. Zabiegał wraz z Józefem Dietlem i Józefem Majerem o przywrócenie języka polskiego jako wykładowego na Uniwersytecie. Sukces tych działań miał wpływ na powołanie go w 1869/1870 na stanowisko rektora, a następnie w 1870/1871 prorektora UJ.Stanisław Tadeusz Sroka Fryderyk Kazimierz Skobel, [w:] Polski Słownik Biograficzny tom XXXVIII wyd. 1997-1998.
Był jednym z autorów haseł do 28-tomowej Encyklopedii Powszechnej Orgelbranda z lat 1859–1868. Jego nazwisko wymienione jest w pierwszym tomie z 1859 roku na liście twórców zawartości tej encyklopedii„Encyklopedia Powszechna”, tom I, wyd. Samuel Orgelbrand, Warszawa, 1859..
Skobel był zaangażowanym purystą językowym, dążącym do ograniczenia używania wyrazów obcych w języku polskim. Jest autorem obszernej 3-częściowej pracy O skażeniu języka polskiego w dziennikach w Galicyi…, w której – w duchu praktyki słowników spolszczających – proponuje wyrazy zastępcze dla wyrazów pochodzenia obcego. Wyraża też swoje zaniepokojenie dużą ilością pochodzących z języka niemieckiego kalk leksykalnych w języku polskimRyszard Lipczuk: Geschichte und Gegenwart des Fremdwortpurismus in Deutschland und Polen. Frankfurt/M.: Peter Lang, 2007, s. 170 - 171..
Zainicjował prace nad uporządkowaniem polskiego słownictwa lekarskiego (wraz z Józefem Majerem), opracował spis surowców i preparatów dozwolonych do stosowania w szpitalach krakowskich, był prekursorem w Polsce stosowania mikroskopu w badaniach farmakognostycznych, prowadził badania nad leczniczym wykorzystaniem wód mineralnych. Zbadał wody mineralne w Cegiełce koło Wysowej (dziś Cigeľka na Słowacji), zakopiańskiej Jaszczurówce i Rabce. Opracował szkice biograficzne wielu wybitnych uczonych m.in. Fryderyka Hechla i Floriana Sawiczewskiegonota biograficzna na stronie UJ..
Członek czynny Akademii Umiejętności od 11 maja 1872. Był członkiem i wiceprezesem Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, w 1858 wraz z Józefem Dietlem współzałożycielem Komisji Balneologicznej. W latach 1860–1876 był członkiem honorowym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół NaukBolesław Erzepki, Spis członków Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, Poznań 1896, s. 4.. Pochowany został na cmentarzu Rakowickim w grobowcu rodzinnym w kwaterze 49b.Lokalizacja grobowca na Liście pamięci UJ.
W 1849 roku został wybrany na prezesa Konsystorza Ewangelickiego w Wolnym Mieście Krakowie. Po jego rozwiązaniu w 1850 roku został wieloletnim kuratorem krakowskiego zboru ewangelickiego (reformowanego i luterańskiego).
Wybrane publikacje naukowe Commentatio medico-practica sistens conspectum medicamnium et methodorum tractandae syphilidis sine hydrargyro (1833) Uwagi nad niektóremi wyrazami lekarskimi (1835) O pojęciu choroby, ze stanowiska filozofii natury (1837) Słownik anatomiczno-fizyologiczny (1838) O użyciu lekarskim wody morskiej (1840) Niemiecko-polski słownik wyrazów lekarskich (1842) O wodach lekarskich robionych w porównaniu z rodzimemi (1844) O równoważnikach farmakodynamicznych dla głównych składników wód lekarskich (1861) Słownik łacińsko-polski wyrazów lekarskich (1868) O skażeniu języka polskiego w dziennikach w Galicyi. Spostrzeżenia i uwagi Prof. Dra F. K. Skobla w Drukarni Akademickiej pod zarządem K. Mańkowskiego. Kraków (1872/1874/1877)
Zobacz też
Słowniki spolszczające Artur Passendorfer
Przypisy
Bibliografia
Ryszard Lipczuk: Geschichte und Gegenwart des Fremdwortpurismus in Deutschland und Polen. Frankfurt/M.: Peter Lang, 2007, s. 170-171. ISBN 978-3-631-57388-4. Rec. Studia_Germanica_Gedanensia-r2012-t27-s328-331.pdf (muzhp.pl) Katarzyna Sztandarska: Zu sprachpflegerischen Arbeiten von Eduard Engel und Fryderyk Kazimierz Skobel, [w:] Studia Niemcoznawcze 48, 2011, s. 531-540.
Linki zewnętrzne Publikacje Fryderyka Skobla w serwisie Polona.pl
Kategoria:Członkowie Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk Kategoria:Lekarze w powstaniu listopadowym Kategoria:Polscy encyklopedyści Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Oficerowie artylerii powstania listopadowego Kategoria:Powstańcy krakowscy Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji III kadencji Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Ludzie związani z kalwinizmem w Polsce Kategoria:Urodzeni w 1806 Kategoria:Zmarli w 1876 Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Polscy puryści językowi Kategoria:Ludzie związani ze Lwowem