thumb|240px|Grób Hanny Januszewskiej-Moszyńskiej na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Hanna Januszewska-Moszyńska (ur. 20 kwietnia 1905 w Warszawie, zm. 18 lipca 1980 tamże) – polska prozaiczka, poetka, tłumaczka, autorka sztuk teatralnych i słuchowisk.

Życiorys Ukończyła gimnazjum w Warszawie oraz studia na Wydziale Polonistyki UW. Zadebiutowała tomikiem wierszy dla dorosłych zatytułowanym Poezje (1924). Od 1932 roku publikowała wiersze dla dzieci.

Podczas II wojny światowej brała udział w tajnym nauczaniu i pracowała w konspiracyjnych wydawnictwach. Po zakończeniu działań wojennych zamieszkała w Łodzi, gdzie objęła funkcję redaktora w tamtejszym oddziale Polskiego Radia, w 1949 roku powróciła do Warszawy. Wtedy też zwyciężyła w ogłoszonym przez Ministerstwo Kultury i Sztuki konkursie na literackie opracowanie baśni ludowych.

Jej twórczość obejmowała wiersze, bajki, baśnie, słuchowiska radiowe, sztuki teatralne, opowiadania i powieści fantastyczne, których kanwą często były piosenki i bajki zaczerpnięte z polskiego folkloru oraz wydarzenia historyczne. Współpracowała z czasopismami skierowanymi do najmłodszych czytelników „Płomyczek”, „Płomyk” (z którymi była związana już przed 1939), „Miś” i „Świerszczyk”. Jej utwory zostały przetłumaczone na języki obce.

Utwory Januszewskiej były wznawiane, a w kolejnych wydaniach autorka wprowadzała daleko idące zmiany.

Poza twórczością własną pisarka była tłumaczką oraz dokonywała adaptacji i opracowań dzieł innych autorów m.in. Marii Konopnickiej, Charles'a Perraulta i Hansa Christiana Andersena.

W uznaniu wartości pedagogicznych Hannę Januszewską odznaczano i nominowano do nagród państwowych (nagroda Prezesa Rady Ministrów, nagroda Premio Europeo). Książka Bajki o czterech wiatrach jest wpisana na Listę Honorową im. H.Ch. Andersena. W 1980 roku otrzymała Nagrodę Państwową I stopnia.

Życie prywatne Urodziła się w rodzinie inż. Wiesława Stefana Januszewskiego (1876–1951) i Henryki Cyryli z Hussów (zm. 1959). Od 1928 roku była żoną Józefa Moszyńskiego. Jej syn, Krzysztof Moszyński (1932–2020), był profesorem matematyki UW.

Zmarła w Warszawie, spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 177-5-14,15).

Twórczość Wiersze dla dorosłych Poezje (1924) Dom na wyspie (1930) Exodus (1933)

Wiersze i opowiadania dla dzieci Ele-mele Dudki (1932) Jawor, jawor (1932) Z góry na Mazury. Bajki mazowieckie (1932) O kocie, co faję kurzył (1933) O chłopcu drewnianym (1938) Baśń o wędrującej Pyzie Jak polska Pyza wędrowała (1938, wyd. zmienione 1951) Idzie Pyza borem, lasem... (1939) Pyza na Starym Mieście (1948) Pyza na polskich dróżkach (1955) Siwa gąska, siwa (1939) O polskim Chrobotku (1939) Było i będzie (współaut. Janina Porazińska, Ewa Szelburg-Zarembina, 1945) O dobrym Strachu (1945) Kowal spod Racławic (1946) Ni-to, ni-sio (1947) O flisaku i Przydróżce – Bajka wiślana (1950) Złota legenda warszawska (1950) Zwycięskie kielnie (1950) Trzy razy cztery (1953) Wiórki (1953) O smoku wawelskim (1954) Hafciarka jesienna (1956) Wróżka (1957) O przepióreczce (1958) O krakowskim kocie (1959) Srebrna kózka (1961) O grubym Franusiu i o dyliżansie (1961) Farfurowa bajka (1961) Światła (1962) Pirlim-pem (1965; zmienione wydanie Świateł) Wilanowska bajka (1964) Zaczarowany krawiec (1967) Grajmy (1970) Kucharka Chrobrego (1972) Lwy (1974) Mój dom – moja ojczyzna (1981) Złoty koszyczek. Bajka wiosenna (1974) Walc panny Ludwiki (1981)

Baśnie prozą Baśnie polskie (1952; zawiera: O Bartku doktorze, Synowie z gwiazdą w skroni, O córce kupca i o potworze, Żelazne trzewiczki, Michałkowicka opowieść, Baśń żołnierska) O Bartku doktorze i inne baśnie (1955; uzupełnia jej wcześniejsze Baśnie polskie o: Złota jabłoń, Nietykałek, Licho na topoli, Pieśń) Złota jabłoń (1956; wznowienie O Bartku doktorze i innych baśni) Bajki (1975) Bajki o czterech wiatrach (1978)

Powieści Broszka van der Manów (1936) Rękopis pani Fabulickiej (1958) Trik-trak (1961) Sześć grubych ryb (1966) Ambaje (1967) Mania Lazurek (1968; na podstawie książki powstał film fabularny Zaczarowane podwórko) Przez pawie oczko (1969) Proszę wycieczki (1971) Pierścionek pani Izabeli (1972) Bryg „Zuzanna” (1973) Tut-tut (1981) Słońce wschodzi (1982)

Twórczość dramaturgiczna Nawojka. Opowieść sceniczna w 4 aktach z epilogiem (1952) Magazyn Małgorzaty Charette. Sztuka w 3 aktach dla młodzieży i dorosłych (1955) Żart olszowiecki. Baśń sceniczna (1957) Smocza awantura (1960) Teatr malowany przedstawia żart sceniczny... pt. Kogut (1961) Czerwona czapeczka: bajka dla teatru lalek oparta na ludowym wątku szwedzkim (1979)

Wybrane przekłady i adaptacje Hans Christian Andersen, Słowik, (1947; adaptacja sceniczna) Hans Christian Andersen, Krzesiwo, (1952; adaptacja sceniczna) Johann Wolfgang von Goethe, Uczeń czarnoksiężnika (1953) Charles Perrault, Bajki Babci Gąski (1961; przekład) Charles Perrault, Bajki (1971; adaptacja) Eleanor Farjeon, Marcin spod Dzikiej Jabłoni (1966) Eleanor Farjeon, Mały pokój z książkami (1981)

Pyza na polskich dróżkach Pyza zwiedzała dwie różne Polski – przedwojenną (Lwów, Wilno i Grodno) oraz socjalistyczną (Nowa Huta). W PRL przedwojennych przygód Pyzy nie wznowiono. Na podstawie utworów powstał serial animowany Wędrówki Pyzy. Autorem ilustracji i scenografem serialu był Adam Kilian.

Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (11 lipca 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. Order Uśmiechu

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Biogram Hanny Januszewskiej na stronie wydawnictwa Nasza Księgarnia (wersja zarchiwizowana) Wstęp Krzysztofa Moszyńskiego, syna pisarki, do wznowienia Pyzy na polskich dróżkach (wersja zarchiwizowana)

Kategoria:Absolwenci Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Autorzy słuchowisk Polskiego Radia Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z Radiem Łódź Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Uśmiechu Kategoria:Pisarze związani z Łodzią Kategoria:Pisarze związani z Warszawą Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy bajkopisarze Kategoria:Polscy baśniopisarze Kategoria:Polscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy tłumacze literatury duńskiej Kategoria:Polscy tłumacze literatury francuskojęzycznej Kategoria:Polscy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1905 Kategoria:Zmarli w 1980