Robert Selden Duvall (ur. 5 stycznia 1931 w San Diego, zm. 15 lutego 2026 w Middleburgu) – amerykański aktor, reżyser, scenarzysta i producent filmowy. Laureat Oscara za pierwszoplanową rolę w filmie Pod czułą kontrolą (1983). Nominowany był do niego jeszcze sześć razy, w tym za kreacje w Ojcu chrzestnym (1972) i Czasie apokalipsy (1979). Zdobył też cztery Złote Globy i dwie nagrody Emmy.
Życiorys Młodość Urodził się w San Diego jako syn Mildred Virginii (z domu Hart; 1901–1985) i Williama Howarda Duvalla (1904–1984), admirała United States Navy urodzonego w Wirginii, potomka imigrantów z Francji. Jego matka była krewną generała Roberta Lee, przywódcy konfederatów w wojnie secesyjnej. Jego rodzina była pochodzenia angielskiego, niemieckiego, szwajcarskiego, francuskiego, walijskiego i szkockiego.
Jego ojciec chciał go wysłać do Akademii Marynarki Wojennej w Annapolis. Kariera wojskowa go jednak nie interesowała. W 1953 ukończył studia na wydziale dramatu w Principia College w Elsah w Illinois. Następnie pełnił krótko służbę wojskową w United States Army jako starszy szeregowy podczas wojny koreańskiej.
Po powrocie do Stanów zamieszkał wraz z innymi początkującymi aktorami (takimi jak Dustin Hoffman, Gene Hackman i James Caan) w wynajętym mieszkaniu w Nowym Jorku. Zimą 1955 studiował w nowojorskiej Neighborhood Playhouse School of the Theatre.
Kariera Początkowo występował w teatrze. W 1952 debiutował w Gateway Theatre w Bellport w roli pilota w sztuce Laughter In The Stars, będącym adaptacją Małego Księcia. W 1957 był w obsadzie spektaklu Hortona Foote Rozmowy po północy (The Midnight Caller). W 1958 na off-Broadwayu wystąpił jako Frank Gardner w przedstawieniu George’a Bernarda Shawa Profesja pani Warren. W 1966 trafił na Broadway jako Harry Roat Jr. w sztuce Doczekać zmroku w Ethel Barrymore Theatre. Choć jego role były dobrze oceniane przez krytykę, nie odnosił sukcesów, dlatego musiał jakiś czas zarabiać na chleb, m.in. jako pracownik poczty i kierowca.
Po raz pierwszy był obecny na ekranie jako Boo Radley w dramacie Roberta Mulligana Zabić drozda (1962). Jego rola spotkała się z dużym uznaniem krytyków i otworzyła mu drogę do kariery. Wcielał się przeważnie w silnych mężczyzn - wojskowych, prawników oraz ludzi interesu. Do tych najbardziej pamiętnych należą role w filmie kryminalnym Petera Yatesa Bullitt (1968) ze Steve’em McQueenem w roli głównej, kreacja Toma Hagena, consigliere rodziny Corleone w Ojcu chrzestnym (1972). Po roli ekscentrycznego podpułkownika Billa Kilgore’a z Czasu apokalipsy (1979) Francisa Forda Coppoli został wpisany do Księgi rekordów Guinnessa jako najbardziej wszechstronny aktor na świecie, a jego kwestia z tego filmu: „kocham zapach napalmu o poranku” przeszła do historii kina.
Otrzymał Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za rolę piosenkarza country Maca Sledge’a w ciepłym, rodzinnym dramacie Bruce’a Beresforda Pod czułą kontrolą (1983). Zajmował się także reżyserią i pisaniem scenariuszy, a nawet produkcją filmów, m.in. Apostoła (1997), w którym zagrał kaznodzieję i dreszczowca Assassination Tango (2002), gdzie wcielił się w płatnego mordercę.
Ma swoją gwiazdę w Hollywood Walk of Fame, znajdująca się przy 6801 Hollywood Boulevard.
Życie prywatne thumb|Duvall i Luciana Pedraza (2003) Duvall był żonaty czterokrotnie. Swą ostatnią żonę poznał w 1997 roku, w Buenos Aires. Cztery lata później para założyła w Argentynie fundację The Robert Duvall Children’s Fund. Ich związek małżeński trwał od 2005 do jego śmierci.
Filmografia thumb|Duvall (2007) thumb|Duvall na MFF w Toronto (2014) Źródła:
Nagrody Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor pierwszoplanowy: 1984 Pod czułą kontrolą Złoty Glob Najlepszy aktor w miniserialu lub filmie telewizyjnym: 1993 Stalin Najlepszy aktor w miniserialu lub filmie telewizyjnym: 1990 Na południe od Brazos Najlepszy aktor w dramacie: 1984 Pod czułą kontrolą Najlepszy aktor drugoplanowy: 1980 Czas apokalipsy Nagroda BAFTA Najlepszy aktor drugoplanowy: 1980 Czas apokalipsy Nagroda Emmy Najlepszy aktor w miniserialu lub filmie telewizyjnym: 2007 Przerwany szlak Nagroda Gildii Aktorów Ekranowych Najlepszy aktor w roli drugoplanowej: 1999 Adwokat
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Neighborhood Playhouse School of the Theatre Kategoria:Amerykanie pochodzenia belgijskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia brytyjskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia francuskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia niemieckiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia szkockiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia szwajcarskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia walijskiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi Kategoria:Laureaci nagrody BAFTA dla najlepszego aktora drugoplanowego Kategoria:Laureaci nagrody Emmy Kategoria:Laureaci Actor Award za najlepszy występ aktora w roli drugoplanowej Kategoria:Laureaci Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego Kategoria:Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w filmie Kategoria:Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym Kategoria:Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora w miniserialu lub filmie telewizyjnym Kategoria:Odznaczeni National Medal of Arts Kategoria:Ludzie urodzeni w San Diego Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Zmarli w 2026